Nefrit (Böbrek İltihabı) Nedir?

Genel Bakış

Nefrit, böbreklerin iltihaplanması durumudur. Böbrekler, kanı süzen ve atıkları idrarla dışarı atan organlardır. İltihap, böbreklerin bu işini yapmasını zorlaştırabilir ve erken tedavi edilmezse böbrek hasarına yol açabilir.

Nefrit, her 100.000 kişiden birkaçını etkileyen, çok sık görülmeyen ama önemli bir hastalıktır. Bazı türleri, özellikle çocuklarda daha yaygın olabilir.

Nefrit her yaşta görülebilir. Bazı türleri çocukları, bazıları genç erişkinleri, bazıları ise yaşlıları daha sık etkiler. Erkeklerde bazı nefrit türleri kadınlara göre daha yaygındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• İdrarda kan (pembe veya çay rengi idrar)
• Köpüklü idrar (protein kaçağı işareti)
• Yüzde, ellerde veya ayaklarda şişlik
• Tansiyon yüksekliği
• Yorgunluk ve halsizlik
• Geceleri sık idrara kalkma

Çocuklarda belirtiler

• Yüzde şişlik (özellikle göz çevresinde)
• İdrar miktarında azalma
• İdrarda kan
• Ateş
• Karın veya yan ağrısı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İdrar miktarında belirgin azalma
• Kafa karışıklığı veya halsizlik
• İştahsızlık
• Vücutta şişlikler
• Tansiyon dalgalanmaları

Nedenler

Ana nedenler

• Bağışıklık sisteminin yanlışlıkla böbreklere saldırması (otoimmün hastalıklar)
• Geçirilmiş enfeksiyonlar (örneğin boğaz veya cilt enfeksiyonu sonrası gelişebilir)
• Bazı ilaçlar veya zehirli maddeler
• Şeker hastalığı ve yüksek tansiyonun böbrek damarlarına uzun süre zarar vermesi

Risk faktörleri

• Geçirilmiş bademcik veya deri enfeksiyonu
• Ailede böbrek hastalığı öyküsü
• Lupus gibi bağışıklık sistemini etkileyen hastalıklar
• Hepatit veya HIV gibi bazı virüs enfeksiyonları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İdrarınızda kan fark ederseniz
• Birkaç gündür köpüklü idrar ve şişlik varsa
• Tansiyonunuz belirgin şekilde yükseldiyse

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Şeker hastalığı veya yüksek tansiyonunuz varsa düzenli böbrek fonksiyon testlerinizi yaptırın
• Ailenizde böbrek hastalığı varsa ve herhangi bir belirti yaşıyorsanız kontrol olun

Tanı

Doktorunuz önce sağlık geçmişinizi dinler ve fizik muayene yapar. Ardından kan ve idrar testleri, gerekirse görüntüleme veya böbrek biyopsisi ile tanıyı doğrular.

Yapılabilecek testler

• İdrar tahlili ve idrarda protein ile kan bakılması
• Kan testleri: böbrek fonksiyonları (kreatinin ve BUN gibi)
• Böbrek ultrasonu
• Böbrek biyopsisi: iğneyle küçük bir böbrek parçası alınarak mikroskopta incelenmesi

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci birkaç gün sürebilir. Biyopsi genellikle lokal anesteziyle yapılır ve yaklaşık 15-20 dakika sürer. İşlem sonrası birkaç saat gözlem altında kalırsınız.

Tedavi

Tedavi, nefritin nedenine ve şiddetine göre kişiye özel planlanır. Amaç iltihabı azaltmak, belirtileri kontrol altına almak ve böbrek hasarını yavaşlatmaktır.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği tuz kısıtlamasına uymak
• Doktorunuz aksini söylemedikçe yeterli su içmek
• Sigara ve alkolden uzak durmak
• Tansiyonunuzu düzenli olarak takip etmek
• Doktor önerisi olmadan ağrı kesici veya başka ilaçlar kullanmamak

Tıbbi tedaviler

Tedavide iltihabı baskılayan ilaçlar, kan basıncını düşüren ilaçlar ve bazı durumlarda bağışıklık sistemini düzenleyen tedaviler kullanılabilir. İlaçların adı ve dozu, hastalığın türüne göre nefroloji (böbrek) uzmanı tarafından belirlenir. Böbrekler çok ileri derecede hasarlandıysa diyaliz (makineyle kanı temizleme) gerekebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi, nefritin kendisi için genellikle gerekmez. Ancak ileri böbrek yetmezliğinde böbrek nakli ameliyatı bir seçenek olabilir; bu durum nefroloji ve cerrahi ekiplerin birlikte değerlendirmesiyle planlanır.

Bu durumla yaşamak

Nefrit ile yaşarken doktor kontrollerinizi aksatmamak, önerilen ilaçları düzenli kullanmak ve vücudunuzdaki değişiklikleri takip etmek önemlidir. Şişlik, yorgunluk veya idrar rengindeki değişiklikleri not alın ve doktorunuzla paylaşın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku ve yeterli dinlenme
• Tansiyonu düzenli ölçmek
• Stresten uzak durmaya çalışmak
• Doktorunuzun izniyle hafif yürüyüşler yapmak

Diyet ve egzersiz

Diyet, hastalığın evresine göre değişebilir. Genellikle az tuzlu, protein ve potasyum açısından doktorunuzun önerdiği miktarlarda dengeli beslenme önerilir. Bir diyetisyenden destek almak faydalı olabilir. Egzersiz, yorgunluğu yönetmeye yardımcı olabilir; ancak aşırı yorucu aktivitelerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalıkla yaşamak kaygı, üzüntü ve stres yaratabilir. Bu duygular normaldir. Psikolojik destek almak, sevdiklerinizle konuşmak ve günlük hayatta size iyi gelen etkinliklere zaman ayırmak başa çıkmanıza yardımcı olabilir.

Önleme

Nefritin bazı türleri tamamen önlenemez. Ancak enfeksiyonlara karşı dikkatli olmak, sağlıklı beslenmek, tansiyon ve kan şekerini kontrol altında tutmak bazı türlerin riskini azaltabilir.

Aşılar

Grip ve bazı enfeksiyonlara karşı aşılar, enfeksiyon kaynaklı böbrek iltihabını önlemeye yardımcı olabilir. Aşılar hakkında doktorunuza danışabilirsiniz.

Tarama programları

Şeker hastalığı, yüksek tansiyon veya ailede böbrek hastalığı öyküsü olanların düzenli aralıklarla idrar ve kan testleri yaptırması önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Böbrek fonksiyonlarının giderek azalması (böbrek yetmezliği)
• Kronik böbrek hastalığı
• Yüksek tansiyonun kontrol altına alınamaması
• Vücutta sıvı tutulumuna bağlı kalp sorunları

Uzun vadeli görünüm

Tedaviye erken başlanırsa çoğu kişi böbrek fonksiyonlarını uzun yıllar koruyabilir. Bazı nefrit türleri kendiliğinden iyileşebilir. Düzenli doktor takibi ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarıyla yaşam kalitesi önemli ölçüde korunabilir.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• National Kidney Foundation ↗

Yerel kuruluşlar

• Türk Nefroloji Derneği ↗ · Türkiye
• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.