Osteomiyelit: Kemik İltihabı

Genel Bakış

Osteomiyelit, kemik dokusunun iltihaplanmasıdır. Genellikle bakterilerin kemiğe ulaşması ve enfeksiyon oluşturmasıyla meydana gelir. İltihap, ağrı ve şişliğe yol açabilir ve tedavi edilmezse kemiğe zarar verebilir.

Osteomiyelit nispeten nadir görülür. Ancak bazı gruplarda (diyabet hastaları, bağışıklık sistemi zayıf kişiler, yakın zamanda kemik cerrahisi geçirenler) risk daha yüksektir.

Her yaşta görülebilir. Çocuklarda genellikle uzun kemikleri (kol ve bacakta) etkiler; erişkinlerde ise omurga, ayak ve pelvis bölgesinde daha sıktır. Özellikle diyabet, damar hastalığı, orak hücreli anemi gibi durumları olanlarda daha sık ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kemikte sürekli ağrı veya hassasiyet
• Ağrılı bölgede şişlik ve kızarıklık
• Yüksek ateş ve titreme
• Yorgunluk ve halsizlik
• Enfeksiyon bölgesinde sıcaklık artışı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda ateş ve huzursuzluk
• Topallama veya bir uzuvunu kullanmaktan kaçınma
• Eklem veya kemikte belirgin ağrı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yetişkinlerde ateş daha hafif veya hiç olmayabilir
• Zihinsel karışıklık veya kafa karışıklığı
• Genel bir kırıklık hissi
• Ağrı olmadan da halsizlik

Nedenler

Ana nedenler

• Bir enfeksiyonun kan yoluyla kemiğe sıçraması
• Kemik kırığı, delici yaralanma veya ameliyat sonrası bakterilerin doğrudan kemiğe girmesi
• Komşu yumuşak doku enfeksiyonunun (örneğin diş apsesi, cilt yarası) kemiğe yayılması

Risk faktörleri

• Diyabet (şeker hastalığı)
• Bağışıklık sistemini baskılayan durumlar (kanser tedavisi, organ nakli, HIV gibi)
• Damar tıkanıklığı veya dolaşım bozukluğu
• Sigara içmek
• İntravenöz ilaç kullanımı
• Yakın zamanda geçirilmiş kemik cerrahisi veya ortopedik protez
• Açık kırıklar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda sayılan acil belirtilerden biri varsa hemen 112'yi arayın
• Kemik ağrısı + ateş + şişlik varsa aynı gün
• Bir yaradan sonra iyileşmeyen bir bölgede ağrı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Birkaç haftadır süren ancak şiddetli olmayan kemik ağrısı
• Eforla artan ağrı
• Daha önce planlanan kontrol randevuları

Tanı

Doktorunuz önce belirtilerinizi dinler ve muayene eder. Enfeksiyonu görmek için görüntüleme yöntemleri ve kan testleri isteyebilir. Kesin tanı için bazen kemik dokusundan örnek alınabilir (biyopsi).

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (iltihap belirteçleri, kan kültürü)
• Röntgen grafisi
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR)
• Bilgisayarlı tomografi (BT)
• Kemik sintigrafisi (gerekirse)
• Kemik biyopsisi

Randevunuzda neler beklenir

Teşhis sürecinde önce aile hekiminize veya genel polikliniğe başvurabilirsiniz; ortopedi ve enfeksiyon hastalıkları uzmanına yönlendirilebilirsiniz. Testler için hastanede birkaç saat geçirmeniz gerekebilir ve bazı durumlarda hastaneye yatmanız önerilebilir.

Tedavi

Osteomiyelit tedavisinde amaç enfeksiyonu yok etmek ve kemiğin daha fazla hasar görmesini engellemektir. Tedavi, enfeksiyonun şiddetine ve kemiğin durumuna göre planlanır ve genellikle antibiyotik tedavisi ile cerrahi müdahalenin birlikte uygulanmasını içerir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun verdiği ilaçları ve tedavi planını aynen uygulayın
• Enfeksiyonlu bölgeyi dinlendirin ve üzerine yük bindirmeyin
• Bol sıvı için
• Sigara içmeyin, çünkü iyileşmeyi geciktirebilir
• Ateş veya şiddetli ağrı durumunda doktorunuzla iletişim kurun

Tıbbi tedaviler

Antibiyotikler hastalığın başlangıcında genellikle damardan (intravenöz) verilir, sonrasında ağızdan ilaçlarla devam edilebilir. Tedavi birkaç hafta sürebilir. Antibiyotik seçimi, enfeksiyona neden olan bakteri türüne ve antibiyotik duyarlılığına göre yapılır; bu nedenle doktorunuzun önerisi olmadan ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı durumlarda cerrahi gerekebilir: örneğin, enfekte kemik dokusunu temizlemek, apse boşaltmak, varsa protez gibi yabancı materyali çıkarmak veya kemiği stabilize etmek için.

Bu durumla yaşamak

Osteomiyelit tedavisi uzun sürebilir. İlaçların aksatılmaması, kontrollere düzenli gidilmesi ve doktorunuzun belirttiği aktivite kısıtlamalarına uymanız çok önemlidir. Tedavi devam ederken ağrı ve hareket kısıtlılığı yaşayabilirsiniz; bu durum iyileşme ile azalır.

Yaşam tarzı ipuçları

• İltihaplı bölgeyi temiz ve kuru tutun
• Doktor önerdiyse fizik tedaviye başlayın
• Uzun süre hareketsiz kaldıysanız kan dolaşımını desteklemek için doktorunuzun önerdiği egzersizleri yapın
• Kan şekeri takibi yapıyorsanız tedavinize dikkat edin

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme kemik iyileşmesini destekler. Protein, kalsiyum ve D vitamini açısından zengin gıdalar tüketin. Egzersiz, doktorunuz onayladığında ve ağrı sınırları içinde yavaşça artırılabilir. Ağrıya neden olan hareketlerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uzun süren bir kemik enfeksiyonu yaşam kalitesini etkileyebilir; üzüntü, kaygı ve huzursuzluk normaldir. Bu duygularınızı sağlık ekibiyle paylaşmaktan çekinmeyin. Gerekirse bir ruh sağlığı uzmanından destek isteyin.

Önleme

Tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da, riskinizi azaltabilirsiniz: yaraları temiz tutmak, diyabet gibi kronik hastalıkları iyi yönetmek, sigara içmemek ve kemik cerrahisi sonrası önerilere uymak.

Aşılar

Bazı enfeksiyonlara karşı aşılar (örneğin pnömokok aşısı) dolaylı olarak kemik enfeksiyonunu önleyebilir. Aşı önerileri için aile hekiminize danışın.

Tarama programları

Toplum taraması yoktur. Ancak diyabet gibi risk faktörü olan kişilerde ayak ülserleri ve yaralar düzenli olarak kontrol edilmelidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kemik dokusunun ölmesi (osteonekroz)
• Kronik veya tekrarlayan osteomiyelit
• Enfeksiyonun kana karışması (sepsis) - hayati tehlike
• Uzuvda işlev kaybı veya amputasyon gerekebilmesi
• Eklem hasarı ve artrit

Uzun vadeli görünüm

Erken teşhis ve uygun tedavi ile osteomiyelit genellikle başarılı bir şekilde tedavi edilebilir. Ancak tedavi süresi uzun olabilir ve düzenli takip gerektirir. Doktorunuzun önerilerine uyduğunuzda, çoğu insan günlük yaşamına geri döner. Geç kalınmış durumlarda tedavi daha karmaşık olsa da birçok hastada ameliyat ve antibiyotik kombinasyonu ile iyileşme sağlanabilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.