Osteoporoz Takip Bakımı

Genel Bakış

Osteoporoz, kemiklerin güçsüzleşip inceldiği ve kolayca kırılabilir hale geldiği bir hastalıktır. Kemiklerin iç yapısı gözenekli bir süngere benzediği için 'delikli kemik' olarak da bilinir.

Evet, oldukça yaygındır. Özellikle 50 yaş sonrası kadınlarda ve ileri yaş erkeklerde sık görülür.

Menopoz dönemindeki kadınları, yaşlı yetişkinleri ve bazı özel hastalıkları olan kişileri daha çok etkiler.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Genellikle hiçbir belirti vermez.
• Sırt ve bel ağrısı
• Boyda kısalma
• Öne doğru kamburlaşma
• Basit düşmelerle bile kırık oluşması

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda nadiren görülür, altta yatan başka bir hastalığın sonucu olabilir.
• Kemik ağrısı ve sık kırıklar belirti olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kalça, omurga veya bilek kırıkları
• Düşme sonrası şiddetli ağrı
• Boy kısalması ve kamburluk
• Hareket etmekte zorlanma

Nedenler

Ana nedenler

• Yaşlanmayla birlikte kemik yapımının yavaşlaması
• Menopozda östrojen düzeyinin azalması
• Yetersiz kalsiyum ve D vitamini alımı
• Uzun süre hareketsiz kalma
• Kortikosteroid gibi bazı ilaçların uzun süreli kullanımı

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Kadın olmak
• Ailede osteoporoz öyküsü
• Düşük vücut ağırlığı
• Sigara içmek
• Aşırı alkol tüketimi
• Yetersiz kalsiyum alımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Düşme sonrası ani, şiddetli ağrı ve bacakta yük taşıyamama
• Sırt ağrısıyla birlikte bacaklarda uyuşma veya güç kaybı
• Kırık olabileceğinizi düşündüren herhangi bir belirti

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Doktorunuzun önerdiği aralıklarla kontrole gitmek
• Kemik yoğunluğu ölçümünü planlanan zamanda yaptırmak
• İlaç kullanıyorsanız bunları düzenli almak ve yan etkilerde doktorunuzla iletişime geçmek

Tanı

Doktorunuz kemik yoğunluğu ölçümü olarak bilinen DXA testini önerir. Bu test ağrısızdır ve kısa sürer. Ayrıca tıbbi geçmişinizi ve risk faktörlerinizi değerlendirir.

Yapılabilecek testler

• Kemik yoğunluğu ölçümü (DXA)
• Kalsiyum, D vitamini ve bazı hormonları değerlendiren kan testleri
• Kırık riskini hesaplayan sorgulama yöntemleri

Randevunuzda neler beklenir

DXA testi sırasında düz bir muayene masasına uzanırsınız, röntgen cihazı vücudunuzun üzerinde hareket eder. İşlem 10-20 dakika sürer. Sonuçlar, kemik yoğunluğunuzun normal aralığa göre durumunu gösteren bir skor olarak verilir.

Tedavi

Tedavinin amacı, kemik kaybını durdurmak veya yavaşlatmak, kemik gücünü artırmak ve kırıkları önlemektir. Tedavi planı; yaşınıza, kemik yoğunluğunuza ve kırık riskinize göre doktorunuz tarafından kişiye özel olarak hazırlanır.

Evde kişisel bakım

• Kalsiyum ve D vitamini açısından zengin beslenin
• Yürüyüş gibi ağırlık veren egzersizler yapın
• Sigara kullanmayın, alkol tüketimini sınırlandırın
• Evde düşmeye karşı güvenlik önlemleri alın
• Doktorunuzun önerdiği ilaçları düzenli kullanın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, kemik kaybını yavaşlatan veya kemik oluşumunu destekleyen ilaçlar önerebilir. Hormon tedavileri veya kalsiyum ile D vitamini takviyeleri de önerilebilir. Bu ilaçların dozu ve süresi doktor tarafından belirlenmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Osteoporozun kendisi için ameliyat yapılmaz. Ancak kırık oluşmuşsa, kırığın ciddiyetine göre ortopedik cerrahi gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Günlük yaşamınızı düşme riskini azaltacak şekilde düzenleyin. Dengeyi geliştiren egzersizler yapın, merdiven kullanırken veya kaygan zeminlerde daha dikkatli olun. Gerekirse baston veya yürüteç kullanın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftada en az üç gün denge ve kuvvetlendirme egzersizleri yapın
• Ağır kaldırmaktan ve belden öne eğilmekten kaçının
• Gözlerinizi düzenli kontrol ettirin, görme sorunları düşmelere yol açabilir
• Evdeki halı ve kabloları düşme riskine karşı sabitleyin

Diyet ve egzersiz

Güçlü kemikler için her öğünde süt, yoğurt, peynir veya kalsiyumla zenginleştirilmiş besinler tercih edin. D vitamini ihtiyacınız için güneş ışığı ve doktorunuzun önerdiği takviyeler önemlidir. Haftada 3-4 gün yürüyüş, sabit bisiklet veya denge egzersizleri yapın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kırık geçirme endişesi, kaygı ve moral düşüklüğüne neden olabilir. Bu duyguları doktorunuzla veya sevdiğiniz kişilerle paylaşmak rahatlatıcıdır. Gerekirse bir psikologdan destek almaktan çekinmeyin.

Önleme

Genç yaşlardan itibaren sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz ve yeterli kalsiyum ile osteoporozun önlenmesi büyük ölçüde mümkündür. Osteoporoz tanısı konmuş olsa bile ilerlemesi yavaşlatılabilir.

Aşılar

Grip ve zatürre gibi enfeksiyonlardan korunmak, hastalık dönemlerindeki hareketsizliği azaltarak kemik sağlığını dolaylı olarak destekleyebilir. Aşı takviminiz için doktorunuza danışın.

Tarama programları

Türkiye'de, riskli gruptaki kişiler, özellikle menopoz sonrası kadınlar için kemik yoğunluğu ölçümü önerilir. Sağlık Bakanlığı rehberlerine göre doktorunuz DXA testinin gerekliliğine karar verir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalça, omurga ve el bileği kırıkları
• Kronik sırt ve bel ağrısı
• Boy kısalması ve duruş bozukluğu
• Hareket kısıtlılığı ve günlük işlerde başkasına bağımlılık

Uzun vadeli görünüm

Düzenli takip ve tedavi sayesinde osteoporozun en ciddi sonucu olan kırıkların çoğu önlenebilir. Pek çok kişi eklem, kas ve iskelet sağlığı için uygun adımlarla uzun yıllar bağımsız bir yaşam sürdürür.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• International Osteoporosis Foundation ↗

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.