Osteoporoz Tedavi Seçenekleri: Genel Bakış

Genel Bakış

Osteoporoz, kemiklerinizin içinin zamanla zayıflayıp gözenekli hale gelmesi demektir. Kemik yoğunluğu azalır, bu da kemiklerin normalden daha kolay kırılmasına neden olur. Halk arasında 'kemik erimesi' olarak bilinir.

Evet, oldukça yaygındır. Özellikle 50 yaş üstü kadınlarda ve 70 yaş üstü erkeklerde sık görülür. Türkiye'de menopoz sonrası her 3 kadından yaklaşık 1'inde osteoporoz gelişme riski bulunur.

Osteoporoz her yaşta görülebilir, ancak en çok 50 yaş sonrası kadınları etkiler. Menopozla birlikte östrojen seviyesinin düşmesi kemik kaybını hızlandırır. Ayrıca ince yapılı, ailesinde osteoporoz öyküsü olan kişilerde ve bazı kronik hastalıklarda risk artar.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Osteoporoz genellikle erken dönemde hiçbir belirti vermez.
• İlerleyen dönemde sırt ve bel ağrısı olabilir.
• Boyda kısalma veya kamburlaşma (kifoz) fark edilebilir.
• Basit bir düşme ya da öksürme sonrası kemik kırılması görülebilir.

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda osteoporoz nadirdir ve genellikle altta yatan başka hastalıklara bağlıdır.
• Kemik ağrıları, yürümede zorluk veya boy kısalığı gibi belirtiler olabilir.
• Çocuklarda bu belirtiler ergenlik döneminde de fark edilebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Sırt ve bel ağrısı sık görülür, özellikle omurga kırığı sonrası keskin ağrı olur.
• Boy kısalması - birkaç santimetrelik azalma fark edilir.
• Duruş bozukluğu, kamburlaşma belirginleşir.
• Basit bir hareketle veya düşmeyle kalça, el bileği veya kaburga kırığı oluşabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Yaşlanmayla birlikte kemik yapımının yıkımından yavaş kalması
• Kadınlarda menopoz sonrası östrojen seviyesinin düşmesi
• Yetersiz kalsiyum ve D vitamini alımı
• Kemik sağlığını etkileyen bazı hastalıklar (örneğin tiroid hastalıkları, romatoid artrit)
• Uzun süre hareketsiz kalma veya yatak istirahati

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Kadın cinsiyeti ve erken menopoz
• Ailede osteoporoz veya kemik kırığı öyküsü
• Zayıf ve ince vücut yapısı
• Sigara içmek ve aşırı alkol tüketimi
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Uzun süreli bazı ilaçlar (örneğin kortikosteroid ilaçlar) kullanmak – ancak bu ilaçlar doktor kontrolünde olmalıdır
• Yetersiz beslenme, özellikle düşük kalsiyum ve D vitamini alımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Düşme veya küçük bir travma sonrası şiddetli ağrı ve hareket kısıtlılığı
• Özellikle kalça veya sırtta ani başlayan şiddetli ağrı
• Boy kısalması veya kamburlaşmanın hızla arttığını fark ederseniz

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Menopoza girmişseniz ve kemik sağlığınızı kontrol ettirmek istiyorsanız
• 50 yaş üzerindeyseniz ve daha önce kemik kırığınız olduysa
• Ailenizde osteoporoz varsa
• Uzun süre hareket kısıtlılığı veya kortikosteroid ilaç kullanımı öykünüz varsa

Tanı

Doktorunuz öncelikle tıbbi öykünüzü dinler ve fizik muayene yapar. Ardından kemik yoğunluğu ölçümü gibi testlerle kesin tanı koyar. Bu test ağrısız ve kısa sürelidir.

Yapılabilecek testler

• Kemik yoğunluğu ölçümü (DEXA taraması): Genellikle kalça ve omurgadan ölçüm yapılır.
• Kan testleri: Kalsiyum, D vitamini ve böbrek fonksiyonları gibi değerler kontrol edilir.
• Röntgen: Kırık şüphesi olduğunda kemik yapısını görmek için istenebilir.
• FRAX skoru: Gelecekteki kırık riskini hesaplamak için kullanılan bir yöntemdir, ancak doktorunuz gerekli görürse uygulanır.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı sürecinde doktorunuz size hangi testlerin gerektiğini açıklayacaktır. Kemik yoğunluğu ölçümü yaklaşık 10-15 dakika sürer ve herhangi bir ağrı yaratmaz. Sonuçlara göre tedavi planı kişiye özel olarak hazırlanır.

Tedavi

Osteoporoz tedavisinin amacı kemik kaybını yavaşlatmak, kemik yoğunluğunu artırmak ve kırık riskini azaltmaktır. Tedavi planı; yaş, cinsiyet, kemik yoğunluğu ölçümü ve kırık riskine göre doktor tarafından belirlenir. Tedavi genellikle yaşam tarzı değişiklikleri, beslenme düzeni ve gerekirse ilaç tedavisinden oluşur.

Evde kişisel bakım

• Kalsiyum ve D vitamini açısından zengin beslenin; doktorunuz önerirse takviye kullanabilirsiniz.
• Düzenli yürüyüş, denge egzersizleri ve hafif kuvvet çalışmaları yapın.
• Sigara ve aşırı alkolden kaçının.
• Düşme riskini azaltmak için evde gevşek halıları kaldırın, banyoya tutunma barları taktırın ve iyi aydınlatma sağlayın.
• Doktorunuzun önerdiği fizik tedavi ve egzersiz programını düzenli uygulayın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, kemik erimesini yavaşlatmaya veya kemik yoğunluğunu artırmaya yardımcı olan ilaçlar önerebilir. Bu ilaçların bazıları hap, bazıları enjeksiyon veya damar yoluyla uygulanabilir. Ayrıca kalsiyum ve D vitamini takviyeleri de tedavinin bir parçası olabilir. Hangi ilacın size uygun olduğuna mutlaka doktorunuz karar vermelidir; ilaçların yan etkileri ve kullanım süreleri hakkında doktorunuz size bilgi verecektir. Tedavi düzenli doktor kontrolü gerektirir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Osteoporoz nedeniyle kalça veya omurga gibi önemli kemiklerde kırık oluşmuşsa cerrahi tedavi gerekebilir. Kırık olan bölgeye platin, vida veya protez yerleştirilebilir. Omurga kırıklarında bazı özel girişimsel işlemler (kemik çimentosu enjeksiyonu gibi) uygulanabilir, ancak bu karar ortopedi uzmanı tarafından kişiye özel verilir.

Bu durumla yaşamak

Osteoporozla yaşarken günlük aktivitelerinizi güvenle yapmak için bazı önlemler alabilirsiniz. Ağır kaldırmaktan kaçının, yüksek yerlere uzanmayın ve dengenizi korumaya yardımcı baston veya yürüteç gibi araçları doktorunuz önerirse kullanın. Kırık riskini azaltmak için evinizi düzenleyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli olarak yürüyüş yapın veya yüzme gibi eklemlere yük bindirmeyen egzersizleri deneyin.
• Denge egzersizleri (Tai Chi gibi) yaparak düşme riskinizi azaltın.
• Güneş ışığından uygun şekilde faydalanarak D vitamini seviyenizi destekleyin; ancak doktorunuza danışın.
• Kemik sağlığını destekleyen yeterli protein, kalsiyum ve magnezyum içeren beslenme düzeni oluşturun.
• Düzenli doktor kontrollerinizi ihmal etmeyin.

Diyet ve egzersiz

Kemik sağlığı için kalsiyum ve D vitamini çok önemlidir. Süt, yoğurt, peynir, yeşil yapraklı sebzeler ve badem iyi kalsiyum kaynaklarıdır. D vitamini için güneş ışığı ve doktorunuzun önerdiği takviyelerden yararlanabilirsiniz. Egzersizde ağırlık taşıma egzersizleri (yürüyüş, merdiven çıkma) ve direnç egzersizleri kemikleri güçlendirir. Ancak yeni bir egzersiz programına başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Osteoporoz, kırık korkusu nedeniyle kaygı ve depresyona yol açabilir. Bu duygularla başa çıkmak için ailenizden, arkadaşlarınızdan veya bir uzmandan destek alabilirsiniz. Unutmayın, kendinizi izole etmek yerine aktif ve sosyal kalmak hem psikolojik hem de fiziksel sağlığınız için faydalıdır.

Önleme

Osteoporoz tamamen önlenemeyebilir, ancak kemik kaybını yavaşlatmak ve kırık riskini azaltmak mümkündür. Genç yaşta yeterli kalsiyum ve D vitamini almak, düzenli egzersiz yapmak, sigara ve aşırı alkolden kaçınmak ilerleyen yaşlarda osteoporoz riskini azaltır.

Tarama programları

Menopoz sonrası kadınlar, 50 yaş üstü erkekler ve kemik erimesi riski taşıyan kişiler için kemik yoğunluğu taraması önerilebilir. Doktorunuz, risk faktörlerinize göre tarama yapmanızın ne zaman uygun olduğunu belirleyecektir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalça, omurga ve el bileği gibi bölgelerde kolayca kırık oluşabilir.
• Omurga kırıkları boy kısalmasına ve kamburlaşmaya neden olabilir.
• Kırık sonrası hareket kısıtlılığı, bağımlılık ve yaşam kalitesinde düşüş yaşanabilir.
• Kalça kırığı yaşlılarda ciddi sağlık sorunlarına ve uzun süre yatak istirahatine yol açabilir.

Uzun vadeli görünüm

Osteoporoz tedavi edilebilir ve yönetilebilir bir durumdur. Erken teşhis, uygun tedavi ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile kemik kaybı büyük ölçüde yavaşlatılabilir. Kırık riskini azaltarak aktif ve bağımsız bir yaşam sürdürmek mümkündür. Doktorunuzla iş birliği yaparak ve önerilen tedaviye uyarak gelecekteki kırıkları önleyebilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.