Osteoporoz: Ne Zaman Doktora Görünmeli?

Genel Bakış

Osteoporoz, kemiklerin zayıflayıp kırılgan hale geldiği bir hastalıktır. Kemik yoğunluğu azaldığı için düşme veya hafif bir çarpma bile kemik kırılmasına yol açabilir.

Evet, özellikle 50 yaş üstü kadınlarda çok yaygındır. Dünyada her 3 kadından 1'i ve her 5 erkekten 1'i osteoporoza bağlı kırık yaşar.

Osteoporoz en sık menopoz sonrası kadınları etkilemekle birlikte erkekleri ve ileri yaşlıları da etkileyebilir. Nadiren çocuklarda görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Genellikle belirti vermez
• Sırt ve bel ağrısı
• Boyda kısalma
• Kambur duruş

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda nadir görülür
• Kemik ağrısı
• Yürümede zorluk
• Boy kısalması

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Sırt ve bel ağrısı
• Boyda kısalma ve duruş bozukluğu
• Düşme sonrası kolayca kırılan kemikler
• Günlük aktivitelerde kısıtlanma

Nedenler

Ana nedenler

• Kemik yapımının, yıkımından daha yavaş olması
• Yaşlanmaya bağlı kemik kaybı
• Menopoz sonrası hormon değişiklikleri
• Yetersiz kalsiyum ve D vitamini alımı
• Uzun süre hareketsiz kalma

Risk faktörleri

• Kadın olmak ve 50 yaş üstünde olmak
• Ailede osteoporoz veya kırık öyküsü
• Düşük vücut ağırlığı
• Sigara ve aşırı alkol kullanımı
• Kortizon içeren ilaçları uzun süre kullanmak
• Romatizmal hastalıklar, bazı sindirim sistemi hastalıkları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Düşme veya travma sonrası şiddetli ağrı ve hareket kısıtlılığı
• Beklenmedik bir kırık şüphesi

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 50 yaş üstü kadınlar ve 70 yaş üstü erkekler kemik yoğunluğu ölçümü için doktora başvurabilir
• Ailede osteoporoz veya kırık öyküsü varsa
• Uzun süre kortizon kullanıyorsanız
• Sigara veya aşırı alkol kullanıyorsanız

Tanı

Doktor önce tıbbi öykünüzü alır, risk faktörlerinizi değerlendirir ve fizik muayene yapar. Kesin tanı için kemik yoğunluğu ölçümü olan DEXA taraması kullanılır.

Yapılabilecek testler

• Kemik yoğunluğu ölçümü (DEXA taraması)
• Kan testleri (D vitamini, kalsiyum, böbrek ve tiroid fonksiyonları)

Randevunuzda neler beklenir

DEXA taraması ağrısızdır ve yaklaşık 10-15 dakika sürer. Testten önce normal şekilde yemek yiyebilirsiniz. Sonuçlar doktorunuz tarafından değerlendirilir ve size açıklanır.

Tedavi

Osteoporoz tedavisi kemik kaybını yavaşlatmak, kemik yoğunluğunu artırmak ve kırıkları önlemek amacıyla planlanır. Tedavide yaşam tarzı değişiklikleri ve gerekirse ilaçlar birlikte kullanılır.

Evde kişisel bakım

• Yeterli kalsiyum ve D vitamini alın (besinlerle ve doktor önerisiyle takviye)
• Düzenli egzersiz yapın: yürüyüş, denge ve güçlendirme egzersizleri
• Sigara ve aşırı alkolden kaçının
• Düşme riskini azaltın: evdeki kaygan zeminleri düzeltin, yeterli aydınlatma sağlayın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, kemik kaybını yavaşlatan veya kemik oluşumunu artıran farklı ilaçlar önerebilir. Bunlar hap, enjeksiyon veya damar yoluyla uygulanabilir. Hangi ilacın sizin için uygun olduğuna doktorunuz, risk ve yararlarını değerlendirerek karar verecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Osteoporozun kendisi için genellikle cerrahi gerekmez. Ancak omurga kırığı gibi durumlarda kemik çimentosu enjeksiyonu gibi girişimsel işlemler düşünülebilir. Böyle bir durumda doktorunuz size detaylı bilgi verecek ve kararı birlikte vereceksiniz.

Bu durumla yaşamak

Osteoporozla yaşarken evinizde düşme riskini azaltacak önlemler almak, ağır kaldırmaktan kaçınmak ve doktorunuzun önerdiği egzersizleri düzenli yapmak önemlidir. Küçük ama düzenli adımlar kemik sağlığınızı korur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Süt, yoğurt, peynir, yeşil yapraklı sebzeler ve badem gibi kalsiyumdan zengin besinler tüketin
• Düzenli olarak yürüyüş yapın
• Denge egzersizleriyle düşme riskinizi azaltın
• Güneş ışığından uygun şekilde D vitamini almaya çalışın, doktorunuz gerekirse takviye önerebilir

Diyet ve egzersiz

Kemik sağlığı için kalsiyum ve D vitamini çok önemlidir. Günlük beslenmenizde yeterli miktarda kalsiyum almayı hedefleyin. D vitamini seviyenizi ölçtürün, eksikse doktorunuzun önerisi doğrultusunda takviye kullanın. Egzersiz olarak düzenli yürüyüş, merdiven çıkma ve hafif ağırlık egzersizleri kemik yoğunluğunu korumaya yardımcı olur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Osteoporoz, kırık korkusu nedeniyle kaygı ve üzüntüye yol açabilir. Bu duygular normaldir. Duygularınızı doktorunuzla, fizyoterapistinizle veya bir danışmanla paylaşmak size iyi gelecektir.

Önleme

Osteoporoz kısmen önlenebilir. Yeterli kalsiyum ve D vitamini almak, düzenli egzersiz yapmak, sigara ve aşırı alkol kullanmamak kemik sağlığını korur. Önlemler ne kadar erken başlarsa o kadar etkilidir.

Aşılar

Osteoporozu doğrudan önleyen bir aşı bulunmamaktadır. Genel sağlık için önerilen aşılar (grip, zatürre gibi) özellikle yaşlı yetişkinlerde kırık sonrası enfeksiyon riskini azaltabilir; bunları Sağlık Bakanlığı'nın önerilerine göre yaptırabilirsiniz.

Tarama programları

Kemik yoğunluğu ölçümü, osteoporoz riski yüksek kişilerde tarama amacıyla yapılabilir. Hangi yaşta ve ne sıklıkta yapılacağına doktorunuz karar verir. Özellikle 65 yaş üstü kadınlara ve risk faktörü taşıyan kişilere önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalça, omurga ve bilek kırıkları
• Kırıklar nedeniyle bağımsız yaşamın kaybı
• Omurga kırıklarına bağlı boy kısalması ve kamburlaşma
• Kronik ağrı ve hareket kısıtlılığı

Uzun vadeli görünüm

Osteoporoz yönetilebilir bir durumdur. Erken tanı ve uygun tedaviyle kırık riski büyük ölçüde azalır. Doktorunuzun önerilerine uyarak, günlük yaşamınıza güvenle devam edebilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.