Pankreas Kanseri Nedir?

Genel Bakış

Pankreas kanseri, karnın üst bölgesinde bulunan pankreas adlı organdaki hücrelerin kontrolsüz çoğalmasıyla başlayan bir kanser türüdür. Pankreas; sindirime yardımcı enzimler ve kan şekerini düzenleyen insülin hormonu üretir. Bu kanser türü, erken evrede belirti vermeyebilir ve genellikle ileri evrede fark edilir.

Pankreas kanseri, dünya genelinde görülen kanser türleri arasında ilk 10 içinde yer alır. Türkiye'de de belirli bir sıklıkta görülür. Ancak herkes için aynı risk söz konusu değildir; bazı risk faktörlerine sahip kişilerde daha sık ortaya çıkar.

Çoğunlukla 60 yaş üstü bireyleri, sigara içenleri, ailesinde pankreas kanseri veya genetik sendrom öyküsü olanları ve obezite veya diyabet gibi durumları bulunan kişileri daha sık etkiler. Erkeklerde kadınlara oranla biraz daha yaygındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Cildin ve göz beyazlarının sararması (sarılık)
• Karın ağrısı veya sırta vuran ağrı
• İstemsiz kilo kaybı ve iştah azalması
• Hazımsızlık, şişkinlik ve yağlı dışkı
• Yeni başlayan diyabet veya kan şekeri kontrolünde zorlaşma
• Bulantı, kusma ve halsizlik

Çocuklarda belirtiler

• Pankreas kanseri çocuklarda çok nadirdir. Çocuklarda sarılık, karın ağrısı, kilo kaybı ve iştahsızlık gibi belirtiler görülürse en kısa sürede bir çocuk doktoruna başvurulmalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda belirtiler daha silik olabilir; iştahsızlık, halsizlik ve kilo kaybı sıklıkla başka sağlık sorunlarıyla karıştırılabilir.
• Yeni gelişen sarılık, karın ağrısı veya şeker hastalığı yaşlılarda pankreas kanseri açısından dikkatle değerlendirilmelidir.

Nedenler

Risk faktörleri

• İleri yaş (özellikle 60 yaş üzeri)
• Sigara ve tütün ürünleri kullanımı
• Obezite ve hareketsiz yaşam
• Ailede pankreas kanseri veya bazı kalıtsal kanser sendromları öyküsü
• Kronik pankreatit adı verilen uzun süreli pankreas iltihabı
• Şeker hastalığı (diyabet)
• Aşırı alkol tüketimi
• Bazı kimyasal maddelere uzun süre maruz kalmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Sarılık fark ettiyseniz
• Geçmeyen karın veya sırt ağrınız varsa
• İstemsiz ve açıklanamayan kilo kaybınız varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hazımsızlık, şişkinlik gibi sindirim şikayetleriniz uzun süredir devam ediyorsa
• Yeni başlayan diyabet veya kan şekeri kontrolünüz bozulduysa
• Ailenizde pankreas kanseri öyküsü varsa ve riskinizi konuşmak istiyorsanız

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler ve fizik muayene yapar. Ardından kan testleri, görüntüleme yöntemleri ve gerekirse biyopsi ile tanıyı doğrulamaya çalışır.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (karaciğer fonksiyonları, kan şekeri ve CA 19-9 gibi tümör belirteçleri)
• Ultrason
• Bilgisayarlı tomografi (BT)
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR)
• Endoskopik ultrason (EUS)
• Biyopsi (pankreastan küçük bir doku örneği alınarak mikroskopta incelenmesi)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci birkaç hafta sürebilir ve bazı testler aç karnına yapılmayı gerektirebilir. Doktorunuz size testlerden önce nasıl hazırlanacağınızı anlatacaktır. Biyopsi işlemi genellikle sedasyon veya kısa süreli anestezi altında yapılır. Aklınıza takılan tüm soruları doktorunuza sormaktan çekinmeyin.

Tedavi

Pankreas kanseri tedavisi; hastalığın evresine, tümörün yayılımına ve genel sağlık durumunuza göre kişiselleştirilir. Tedavi planı genellikle cerrahi, kemoterapi, radyoterapi ve hedefe yönelik ilaçları içerebilir. Tedavinin amacı; tümörü tamamen çıkarmak, büyümesini yavaşlatmak ve yaşam kalitesini mümkün olduğunca korumaktır.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği kontrol randevularını aksatmayın.
• Beslenme konusunda bir diyetisyenden destek alın.
• Yeterince dinlenin ve enerjinizi korumaya çalışın.
• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Ağrı, yorgunluk veya bulantı gibi şikayetlerinizi sağlık ekibinize zamanında söyleyin.

Tıbbi tedaviler

Kemoterapi, radyoterapi ve hedefe yönelik ilaçlar, kanserin türüne ve evresine göre tek başına veya birlikte uygulanabilir. Bu tedaviler tümör hücrelerini yok etmeyi, büyümelerini durdurmayı veya yayılmalarını engellemeyi amaçlar. İlaçlar damar yoluyla veya ağızdan alınabilir. Sizin için en uygun tedavinin hangisi olduğuna, onkoloji uzmanınız ve ekibi karar verecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Erken evrede, tümör çevre damarlara yayılmamışsa cerrahi seçeneği değerlendirilebilir. Ameliyatta tümör ve gerekirse çevresindeki bazı dokular çıkarılır. Bazı hastalarda ameliyattan önce veya sonra ek tedaviler de gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Tedavi sürecinde günlük yaşamınız bir süre değişebilir. Enerjinizi iyi yönetmek, size iyi gelen aktivitelere zaman ayırmak ve kendinize nazik davranmak çok önemlidir. Planlarınızı esnek tutmak ve gerektiğinde sevdiklerinizden yardım istemek bu süreci kolaylaştırır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve alkol kullanımını bırakın.
• Doktorunuzun onayıyla hafif egzersizler yapın.
• Uyku düzeninize dikkat edin.
• Stresi yönetmek için nefes egzersizleri, meditasyon veya gevşeme teknikleri deneyin.

Diyet ve egzersiz

Beslenmede amaç; yeterli kalori almak, kilo kaybını önlemek ve tedaviye dayanıklılığı artırmaktır. Diyetisyeniniz, sindirimi kolay ve protein yönünden zengin bir beslenme planı önerebilir. Düzenli ve hafif yürüyüşler, gücünüzü ve enerjinizi korumanıza yardımcı olabilir. Ancak herhangi bir diyet veya egzersiz programına başlamadan önce mutlaka sağlık ekibinize danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kanser tanısı ve tedavisi; üzüntü, kaygı, öfke ve korku gibi güçlü duygulara yol açabilir. Bu duygular yaşanan durum karşısında çok normaldir. Psikolog veya psikiyatrist desteği almak, sevdiklerinizle konuşmak ve gevşeme teknikleri uygulamak size iyi gelebilir. Eğer yaşamdan kopma, umutsuzluk veya kendinize zarar verme düşünceleri yaşıyorsanız; derhal bir sağlık kuruluşuna başvurun ya da 112'yi arayın.

Önleme

Pankreas kanserini tamamen önlemenin kesin bir yolu bulunmamaktadır. Ancak sigara kullanmamak, sağlıklı bir kiloyu korumak, sebze ve meyveden zengin, doymuş yağdan fakir beslenmek, alkolü sınırlandırmak ve düzenli fiziksel aktivite yapmak riski azaltmaya yardımcı olabilir.

Tarama programları

Toplumda pankreas kanseri için rutin bir tarama testi önerilmemektedir. Ancak ailesinde güçlü pankreas kanseri öyküsü bulunan kişiler, doktorlarına başvurarak risk değerlendirmesi yaptırabilir. Bazı özel durumlarda doktor, belirli aralıklarla görüntüleme testleri önerebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kanserin çevre organlara ve uzak organlara yayılması
• Safra yolu tıkanıklığına bağlı sarılık
• Sindirim sorunları ve yetersiz beslenme
• Şiddetli ağrı, kanama ve enfeksiyon riski
• Damar içi pıhtı oluşumu

Uzun vadeli görünüm

Pankreas kanseri ciddi bir hastalıktır, ancak her hastada aynı şekilde seyretmez. Erken tanı ve uygun tedavi ile daha iyi sonuçlar elde edilebilmektedir. Tıbbi araştırmalar ve tedavi yöntemleri hızla gelişmektedir. Hastalığın evresi ne olursa olsun, tedavi seçenekleriniz hakkında doktorunuzla açıkça konuşmak ve umudunuzu korumak önemlidir.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• American Cancer Society ↗
• Pancreatic Cancer Action Network ↗

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.