Peritonit (Karın Zarı İltihabı)

Genel Bakış

Peritonit, karnınızın iç yüzeyini kaplayan ince bir zar olan peritonun iltihaplanmasıdır. Bu iltihap genellikle enfeksiyondan veya karın içi bir organın delinmesinden kaynaklanır. Peritonit ciddi bir durumdur ve hızla tedavi edilmezse hayati risk oluşturabilir.

Peritonit toplumda nadir görülür, ancak acil servislerde karşılaşılan ciddi bir durumdur. Her karın ağrısı peritonit değildir; bu yüzden doktor değerlendirmesi önemlidir.

Peritonit her yaşta görülebilir, ancak bazı durumlar riski artırır: periton diyalizi yapanlar, apandisit veya karın ameliyatı geçirenler, karaciğer sirozu olanlar. Erkeklerde ve kadınlarda eşit sıklıkta ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Şiddetli ve sürekli karın ağrısı
• Karına dokunulduğunda hassasiyet
• Karında gerginlik veya sertlik
• Ateş ve titreme
• Bulantı ve kusma
• İştahsızlık
• Bağırsak hareketlerinin durması (kabızlık) veya ishal

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde huzursuzluk ve sürekli ağlama
• Ateş ve kusma
• Karında şişlik ve sertlik
• Yemek yemeyi reddetme
• Uykuya eğilim

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Ağrı her zaman belirgin olmayabilir; sadece hafif yaygın bir rahatsızlık hissi olabilir
• Bilinç bulanıklığı veya aşırı halsizlik
• Ateş olmayabilir veya düşük derecede olabilir
• Hızlı nefes alma ve çarpıntı

Nedenler

Ana nedenler

• Karın içi organların delinmesi (örneğin apendiksin yırtılması veya mide ülseri delinmesi)
• Karın içine temas eden cerrahi sonrası enfeksiyon
• Karaciğer sirozu gibi nedenlerle oluşan sıvının (asit) enfeksiyon kapması
• Periton diyalizi kateterinden giren bakteriler
• Pankreatit adı verilen pankreas iltihabının ağır seyri
• Karın bölgesine travma veya yaralanma

Risk faktörleri

• Periton diyalizi tedavisi görmek
• Apandisit, divertikülit veya mide ülseri öyküsü
• Karın içi organ ameliyatı geçirmiş olmak
• Karaciğer sirozu veya böbrek yetmezliği
• Bağışıklık sistemini baskılayan ilaç kullanmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Karın ağrısı gittikçe şiddetleniyorsa veya hareket etmekle, öksürmekle artıyorsa
• Karın ağrısıyla birlikte ateş, üşüme ve titreme varsa
• Karın sertleşiyor veya aşırı şişiyorsa
• Kendinizi bayılacak gibi hissediyorsanız veya nefes darlığı varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hafif ama birkaç gündür süren karın ağrınız varsa
• Sindirim sorunları, şişkinlik ve kabızlık gibi belirtiler günlük hayatınızı etkiliyorsa
• Periton diyalizi kullanıyorsanız ve diyaliz sıvınızda normalden farklı bir görünüm fark ederseniz

Tanı

Doktor önce tıbbi öykünüzü dinler, karnınızı muayene eder. Peritonit düşünülürse, tanıyı doğrulamak için görüntüleme ve kan testleri yapılır. Peritonit acil bir durum olduğundan değerlendirme genellikle hastanede, acil serviste yapılır.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri: enfeksiyon belirteçlerine ve organ fonksiyonlarına bakılır
• Karın ultrasonu veya bilgisayarlı tomografi (BT) ile iç organlar görüntülenir
• Gerekirse karın boşluğundaki sıvıdan örnek alınıp laboratuvarda incelenir
• Röntgen ile bağırsak delinmesi veya tıkanıklık işaretleri araştırılır

Randevunuzda neler beklenir

Hastanede doktorunuz size muayene ve testler sırasında eşlik edecek. Teşhis için acil kan alımı ve görüntüleme yapılabilir. Bu süreçte sakin olmanız ve ekibin yönlendirmelerini takip etmeniz önemlidir.

Tedavi

Peritonit genellikle hastanede tedavi edilir. Tedavinin ana amacı enfeksiyonu kontrol altına almak, ağrıyı hafifletmek ve iltihabın nedenini ortadan kaldırmaktır. Tedavi hızla başlatılmalıdır.

Evde kişisel bakım

• Hastanede doktorunuzun verdiği ağrı ve ateş kontrollerini önerilen şekilde uygulayın
• Yemek ve içme konusunda doktorunuzun önerilerine uyun; ilk aşamada ağızdan gıda verilmeyebilir
• Yatak istirahati önemlidir; aktif işlerden ve ağır kaldırmaktan kaçının
• İlaçlarınızı zamanında alın ve hiçbir ilacı doktora danışmadan değiştirmeyin

Tıbbi tedaviler

Tedavide damar yoluyla sıvı ve elektrolitler verilir, enfeksiyon için antibiyotikler (ağızdan veya damardan) kullanılır. Ağrı kesiciler ve bulantı önleyiciler de yan etkileri kontrol etmek için eklenebilir. Periton diyalizi kaynaklı peritonitlerde diyaliz kateterinin bir süre kullanımı durdurulabilir ve ilaç tedavisi düzenlenir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eğer peritonit bir organın delinmesi veya iç kanama gibi sorunlardan kaynaklanıyorsa, cerrahi müdahale gerekebilir. Ameliyatta iltihaplı bölge temizlenir, delik onarılır ve gerekiyorsa karın boşluğu yıkanarak drene edilir (apse boşaltılır).

Bu durumla yaşamak

Peritonit sonrası iyileşme süresi kişiden kişiye değişir. Hastanede geçen sürenin ardından evde dinlenme, önerilen ilaçları kullanma ve kontrollere gitme gerekir. Gücünüzü yavaşça geri kazanacağınız için kendinize zaman tanıyın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Doktorunuzun önerdiği süre boyunca ağır kaldırmaktan ve zorlu egzersizlerden kaçının
• Karın bölgesinde ameliyat yapıldıysa, yara bakımı ve banyo kurallarına uyun
• Bol sıvı tüketin, ancak beslenme düzeninizi doktorunuzun tavsiyesine göre ayarlayın
• Sigara kullanıyorsanız bırakma konusunda destek alın

Diyet ve egzersiz

İyileşme döneminde sindirimi kolay, yağsız ve posa içeriği yüksek olmayan gıdalarla başlanır. Doktorunuz onay verene kadar normal diyete dönmek için acele etmeyin. Yürüyüş gibi hafif aktiviteler kan dolaşımını destekler; ancak yorucu egzersiz için doktorunuzun onayını bekleyin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Ciddi bir sağlık sorunu yaşamak kaygı, korku ve üzüntü yaratabilir. Bu duyguların normal olduğunu bilin. Ailenizle paylaşmak, endişelerinizi sağlık ekibinize söylemek ve gerekirse psikolojik destek almak iyileşmenize yardımcı olur.

Önleme

Peritoniti tamamen önlemek her zaman mümkün olmayabilir, ancak riskleri azaltmak mümkündür. Apandisit gibi karın içi hastalıkları erken dönemde tedavi ettirmek, periton diyalizi uygularken hijyen kurallarına eksiksiz uymak ve karın yaralanmalarından korunmak en önemli önlemlerdir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Enfeksiyonun kana karışması (sepsis) ve çoklu organ yetmezliği
• Karın içinde apseler oluşması
• Bağırsak fonksiyonlarının durması (ileus) ve karın içi yapışıklıklar
• Tıbbi acil durum ve yaşam kaybı riski

Uzun vadeli görünüm

Peritonit ciddi bir hastalık olmakla birlikte, erken tanı ve tedaviyle çoğu insan tamamen iyileşir. Tedavi gecikirse riskler artar, ancak hastanede destekleyici tedavi ve modern tıbbi yaklaşımlarla sonuçlar umut vericidir. Önemli olan belirtileri hafife almamak ve hızlıca sağlık kuruluşuna başvurmaktır.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.