Pityriasis Rosea (Gül Hastalığı) Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Genel Bakış

Pityriasis rosea, ciltte pembe veya açık kırmızı lekeler hâlinde görülen, genellikle kendiliğinden iyileşen bir deri döküntüsüdür. İlk olarak göğüs, sırt veya karın bölgesinde tek bir büyük leke başlar; buna 'ilk leke' denir. Kısa süre sonra vücudun diğer bölgelerinde daha küçük pembe lekeler ortaya çıkabilir. Bu hastalık bulaşıcı değildir ve çoğu kişide birkaç hafta içinde kendiliğinden geçer.

Evet, pityriasis rosea toplumda oldukça yaygın görülen bir deri hastalığıdır. Her yıl birçok kişi bu döküntü nedeniyle sağlık kuruluşlarına başvurur.

En sık 10-35 yaş arasındaki sağlıklı bireylerde görülür. Kadınlarda erkeklere göre biraz daha sık olabilir. Çocuklarda ve ileri yaştaki kişilerde de görülebilir, ancak daha az rastlanır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüs, sırt veya karında başlayan, açık pembe, oval tek bir büyük leke (ilk leke)
• Birkaç gün sonra gövdede ve kollarda daha küçük, hafif pullu pembe lekeler
• Lekelerde hafif veya orta derecede kaşıntı
• Bazen yorgunluk, baş ağrısı veya hafif ateş

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda döküntü benzer şekilde başlar, ancak ilk leke daha az belirgin olabilir.
• Lekeler kafa derisi, yüz veya kollarda da ortaya çıkabilir.
• Kaşıntı çocuklarda bazen daha şiddetli olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaşta daha az görülür, ancak görüldüğünde döküntü daha yaygın olabilir.
• Kaşıntı daha belirgin olabilir.
• Cilt kuruluğuna bağlı olarak lekeler daha pullu görünebilir ve iyileşme biraz daha uzun sürebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir; bazı virüslerin bu döküntüyü tetikleyebileceği düşünülmektedir.
• Hastalık bulaşıcı değildir; yakın temastaki kişilere geçmez.
• Bağışıklık sisteminin virüse verdiği tepkinin döküntüye yol açtığı tahmin edilir.

Risk faktörleri

• 10-35 yaş arasında olmak en bilinen risk faktörüdür.
• Bağışıklık sistemi zayıflamış kişilerde döküntü daha ağır seyredebilir.
• Yoğun stres ve yorgunluk, vücut direncini düşürerek hastalığın tetiklenmesine katkıda bulunabilir.

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Döküntüye yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı veya eklem ağrıları eşlik ediyorsa
• Döküntü hızla yayılıyor, ağrılı kabarcıklara dönüşüyor veya yaygın morluklar oluşuyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Döküntüyü ilk fark ettiğinizde bir aile hekimine veya cilt hastalıkları (dermatoloji) uzmanına danışabilirsiniz.
• Kaşıntı uyku düzeninizi veya günlük yaşamınızı etkiliyorsa
• Lekeler beklenen süre içinde kendiliğinden geçmiyorsa

Tanı

Doktor, döküntünüzü görerek ve tıbbi öykünüzü dinleyerek tanı koyabilir. Pityriasis rosea’nın görünümü ve vücuttaki yerleşimi oldukça karakteristik olduğundan çoğu zaman ek tetkik gerekmez.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (bazı durumlarda benzer döküntü yapan hastalıkları dışlamak için)
• Deri kazıntısı (mantar enfeksiyonu olup olmadığını anlamak için)
• Deri biyopsisi (çok nadiren, tanı netleşmediğinde küçük bir cilt parçasının incelenmesi)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz döküntünün nerede başladığını, ne kadar süredir var olduğunu ve kaşıntı olup olmadığını soracaktır. Muayene genellikle birkaç dakika sürer; gerekirse sizi ileri testlere yönlendirebilir.

Tedavi

Pityriasis rosea için özel bir tedavi yoktur; amaç kaşıntıyı hafifletmek ve cildin rahatlamasını sağlamaktır. Çoğu durumda döküntü birkaç hafta içinde kendiliğinden geçer.

Evde kişisel bakım

• Ilık ve kısa duşlar alın; çok sıcak su kaşıntıyı artırabilir.
• Bol, yumuşak ve pamuklu giysiler giyin; dar ve sentetik kumaşlardan kaçının.
• Cildinizi nemli tutmak için yatıştırıcı, kokusuz nemlendiriciler kullanın; eczanenizden size uygun bir ürün önermesini isteyebilirsiniz.
• Aşırı terlemekten kaçının; ter döküntüyü tahriş edebilir.
• Lekeleri kaşımayın veya ovalamayın; tırnaklarınızı kısa tutarak cildinize zarar vermeyi önleyin.

Tıbbi tedaviler

Kaşıntı çok rahatsız ediciyse, doktorunuz kaşıntıyı azaltmak için cilde uygulanan kremler veya ağızdan alınan bazı ilaçlar önerebilir. Bazı durumlarda kontrollü ışık tedavisi gibi yöntemler de düşünülebilir. Hangi tedavinin uygun olduğuna ve ne kadar süre kullanılacağına mutlaka bir hekim karar vermelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bu hastalık için cerrahi bir tedavi yoktur.

Bu durumla yaşamak

Döküntü birkaç hafta sürebilir ve bu süre içinde görünümünden rahatsız olabilirsiniz. Hastalık bulaşıcı olmadığı için işinize, okulunuza ve günlük yaşamınıza kaldığınız yerden devam edebilirsiniz. Yalnızca kaşıntıyı artıran etkenlerden kaçınmaya özen gösterin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Cildinizi düzenli olarak nemlendirin ve tahriş edici ürünlerden kaçının.
• Rahat ve bol kıyafetler tercih edin.
• Düzenli uyuyun ve stresten uzak durmaya çalışın.
• Güneşe aşırı maruz kalmaktan kaçının; cilt yanıkları döküntüyü kötüleştirebilir.

Diyet ve egzersiz

Bu hastalık için özel bir diyet gerekmez. Dengeli ve sağlıklı beslenmek vücudun genel direncini destekler. Egzersiz yapabilirsiniz; ancak aşırı terleme kaşıntıyı artırabileceğinden egzersiz sonrası ılık bir duş almak ve cildi yumuşak bir havluyla kurulamak iyi olur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Vücudunuzda belirgin bir döküntü olması, özellikle uzun sürdüğünde kaygı ve utanç hissi yaratabilir. Bu duygular normaldir. Döküntünün geçici ve kendiliğinden iyileşen bir durum olduğunu unutmayın; duygularınızı güvendiğiniz kişilerle paylaşmak rahatlatıcı olabilir.

Önleme

Pityriasis rosea tam olarak önlenebilen bir hastalık değildir. Nedeni kesin bilinmediği için korunmak için net bir öneri yoktur. Sağlıklı beslenmek, düzenli uyumak ve stresi yönetmek bağışıklık sistemini destekleyebilir.

Aşılar

Bu hastalığı önleyen bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Bu hastalık için düzenli bir tarama testi önerilmez.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Genellikle tedavi gerektirmeden kendiliğinden iyileşir.
• Şiddetli kaşıma ciltte yara, tahriş veya enfeksiyona yol açabilir.
• İyileşme sonrasında ciltte geçici olarak daha açık veya daha koyu renkli lekeler kalabilir; bunlar zamanla solar.

Uzun vadeli görünüm

Hastalık kendi kendini sınırlayan bir hastalıktır. Çoğu insanda döküntü 6-10 hafta içinde iz bırakmadan geçer. Nadiren daha uzun sürebilir veya tekrar edebilir. Kalıcı bir zarar vermez; sabırlı olmak ve doktorunuzun önerdiği bakımı uygulamak yeterlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.