Yaşlılarda Prostat Sağlığı

Genel Bakış

Prostat, yalnızca erkeklerde bulunan, idrar torbasının altında ve idrar kanalını çevreleyen küçük bir bezdir. Yaş ilerledikçe prostatın büyümesi çok yaygındır. Bu büyüme idrar akışını yavaşlatabilir ve idrar yapma alışkanlıklarını değiştirebilir. Bu durum doğrudan kanser anlamına gelmez, ancak mutlaka bir doktor tarafından değerlendirilmelidir.

Evet, çok yaygındır. 60'lı yaşlardaki erkeklerin yaklaşık yarısında prostat büyümesine bağlı belirtiler başlar; 80'li yaşlarda bu oran daha da artar.

Prostat büyümesi özellikle 50 yaş ve üzeri erkekleri etkiler. Yaşla birlikte görülme sıklığı artar. Ailede prostat sorunları öyküsü olanlarda risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sık idrara çıkma
• Gece uykudan kalkıp idrara gitme
• İdrara başlarken zorlanma
• İdrar akışının zayıf veya kesik olması
• Mesane tam olarak boşalmamış hissi
• Aniden sıkışıp yetiştirememe hissi

Nedenler

Ana nedenler

• Yaşlanmayla birlikte prostat dokusunun büyümesi
• Testosteron ve diğer hormon düzeylerinin değişmesi
• Kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, genetik ve çevresel etmenlerin rol oynadığı düşünülmektedir.

Risk faktörleri

• Yaş (50 yaş üzeri)
• Ailede prostat büyümesi öyküsü
• Obezite ve fazla kilo
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Diyabet ve kalp damar hastalıkları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İdrar yapamıyorsanız veya idrar yolunuz tamamen tıkanmışsa aynı gün acil servise başvurun.
• İdrarınızda kan görürseniz ve ağrınız varsa vakit kaybetmeden doktorunuza veya acil servise gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Tuvalet alışkanlığınızda sizi rahatsız eden bir değişiklik fark ederseniz en kısa sürede bir üroloji doktoruna görünün.
• Gece sık uyanıyorsanız, idrar akışınız zayıfladıysa veya mesanenizi tam boşalttığınızı hissetmiyorsanız rutin kontrol yaptırın.

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler, ardından fizik muayene yapar. Muayene sırasında prostatın büyüklüğünü ve yapısını değerlendirmek için parmakla rektal muayene yapabilir. Ayrıca idrar ve kan testleri isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• İdrar tahlili (enfeksiyon veya kan var mı bakılır)
• Kan testi (PSA adı verilen bir test, prostat sağlığı hakkında bilgi verir)
• Ultrason ile böbrek, mesane ve prostatın görüntülenmesi
• İdrar akış hızı testi (üriner flowmetri)

Randevunuzda neler beklenir

Bu testler ağrılı değildir. Rektal muayene kısa bir rahatsızlık hissi verebilir, ancak birkaç saniye içinde biter. Sonuçlar genellikle aynı gün veya birkaç gün içinde çıkar. Doktorunuz sonuçları sizinle paylaşarak en uygun takibi planlar.

Tedavi

Tedavi belirtilerinizin şiddetine, prostat büyüklüğüne, yaşınıza ve genel sağlık durumunuza bağlıdır. Hafif belirtilerde sadece düzenli takip yeterli olabilir. Orta ve şiddetli belirtilerde ilaç tedavisi veya bazı girişimsel yöntemler önerilebilir. Tedavinin amacı belirtileri azaltmak ve böbreklerin zarar görmesini engellemektir.

Evde kişisel bakım

• Günde yeterince su için, ancak gece yatmadan önce fazla içmemeye dikkat edin.
• Kafein, alkol ve baharatlı yiyeceklerin idrar yapmayı zorlaştırabileceğini unutmayın; etkilerini kişisel olarak gözlemleyin.
• İdrarınızı tam boşaltmak için idrar yaparken birkaç saniye bekleyip tekrar deneyin (çift boşaltma).
• Kabızlık prostat belirtilerini kötüleştirebilir; lifli beslenmeye özen gösterin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz belirtilerinizi azaltmak için prostat kasını gevşeten veya prostatın büyümesini yavaşlatabilen çeşitli ilaçlar reçete edebilir. İlaçların hangisinin size uygun olduğuna doktorunuz karar verir. İlaçları doktorunuzun önerdiği şekilde düzenli kullanmanız önemlidir. Yan etki konusunda endişelerinizi mutlaka doktorunuzla paylaşın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İlaçlar belirtileri azaltmıyorsa, idrara çıkamıyorsanız veya böbreklerde hasar oluşuyorsa, doktorunuz ameliyat veya girişimsel tedavi seçeneklerini değerlendirebilir. Prostat dokusunu çıkaran çeşitli ameliyat yöntemleri vardır. Hangi yöntemin uygun olduğuna üroloji uzmanı birlikte karar verirsiniz.

Bu durumla yaşamak

Prostat büyümesiyle yaşamaya alışmak zaman alabilir. Belirtilerinizi takip etmek, düzenli doktor kontrollerine gitmek ve tuvalete ulaşmanın kolay olduğu yerleri tercih etmek günlük hayatınızı kolaylaştırabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli egzersiz yapın; uzun süre hareketsiz oturmaktan kaçının.
• Gece sık tuvalete kalkıyorsanız gün içindeki sıvı alımına dikkat edin.
• Stres idrar sıkışıklığını artırabilir; gevşeme ve nefes egzersizleri deneyin.

Diyet ve egzersiz

Sebze, meyve ve tam tahıllardan zengin bir beslenme genel sağlığınızı korur. Aşırı kilodan kaçınmak prostat belirtilerinin azalmasına yardımcı olabilir. Yürüyüş, yüzme gibi orta düzeyde egzersizler kan akışını artırır ve belirtileri hafifletebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sık idrara çıkma uyku düzenini bozabilir, sosyal hayatı kısıtlayabilir ve utanç hissine yol açabilir. Bu durum moral bozukluğu ve kaygıya neden olabilir. Yaşadığınız zorlukları doktorunuzla ve yakınlarınızla konuşmanız destek almanızı sağlar. PSA testi gibi tetkiklerle ilgili kaygılanıyorsanız bunu da doktorunuza iletin.

Önleme

Prostat büyümesinin tamamen engellenmesi şu an için mümkün değildir, ancak sağlıklı yaşam tarzı belirtilerin daha geç başlamasına ve ilerleme hızının yavaşlamasına yardımcı olabilir.

Tarama programları

Prostat sağlığı için özel bir tarama programı herkes için aynı değildir. PSA adı verilen kan testi, prostat kanseri riskini değerlendirmek için kullanılabilir, ancak bu test her yaşta rutin olarak önerilmez. Sağlık Bakanlığı rehberlerine göre, 50 yaş üzeri erkeklerin doktorlarıyla bu konuyu konuşması önerilir. Ailede prostat kanseri öyküsü olanlar daha erken yaşta doktora danışmalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• İdrar yolu enfeksiyonları
• Mesane taşları
• İdrarın tamamen tıkanması (akut idrar retansiyonu)
• Böbrek hasarı

Uzun vadeli görünüm

Prostat büyümesi tedavi edilebilir bir durumdur. Erken teşhis ve uygun tedavi ile belirtiler kontrol altına alınabilir, böbrek hasarı önlenebilir ve yaşam kalitesi korunabilir. Çoğu erkek tedaviyle günlük hayatına rahatça devam eder.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.