Prostat Sağlığı İçin Kendi Kendine Bakım

Genel Bakış

Prostat, yalnızca erkeklerde bulunan ve idrar torbasının hemen altında yer alan ceviz büyüklüğünde bir bezdir. İdrar kanalını çevreler ve meni sıvısının üretimine katkı sağlar. Prostat sağlığı, idrar yapma ve cinsel işlev üzerinde doğrudan etkilidir. Kendi kendine bakım, bu bezi korumak ve olası sorunları erken fark etmek için günlük alışkanlıklara dikkat etmektir.

Evet, prostat sorunları oldukça yaygındır. 50 yaş üzerindeki her iki erkekten birinde prostat büyümesine bağlı belirtiler görülebilir.

Prostat bezi yalnızca erkeklerde bulunur. Yaş ilerledikçe prostat büyümesi sıklaşır; 60 yaş üzerindeki erkeklerin çoğunda bir dereceye kadar prostat büyümesi vardır. Ailede prostat hastalığı öyküsü olanlarda risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Gece sık sık idrara kalkma
• İdrara ani ve sıkıştırıcı bir şekilde ihtiyaç duyma
• İdrar akışında zayıflama veya kesilme
• İdrar yapmaya başlamada zorlanma
• İdrar yaptıktan sonra mesanenin tam boşalmadığı hissi
• İdrar yaparken yanma veya ağrı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda prostat bezi çok küçük olduğundan prostat kaynaklı belirtiler görülmez. Çocuklardaki idrar şikayetleri başka nedenlerle ilişkilidir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaşta idrar yapma güçlüğü, idrar kaçırma, mesanenin tam boşalamaması ve tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları daha sık ortaya çıkar.
• Gece idrara sık kalkma nedeniyle uyku bölünür ve gün içinde yorgunluk artabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Yaşlanmaya bağlı prostat dokusunun büyümesi (iyi huylu prostat büyümesi)
• Prostat iltihabı (prostatit) - bakteriyel veya bakteriyel olmayan
• Ailede prostat hastalığı öyküsü nedeniyle genetik yatkınlık
• Erkeklik hormonlarındaki değişiklikler

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Ailede prostat hastalığı öyküsü
• Fazla kilolu veya obez olmak
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Doymuş yağ ve işlenmiş gıdalardan zengin beslenme
• Sigara ve aşırı alkol kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İdrar yapamıyorsanız ve karnınızın alt kısmında şiddetli ağrı varsa
• İdrarınızda kan görürseniz
• Yüksek ateşle birlikte idrar yaparken ağrı veya titreme yaşıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 40 yaşından itibaren yılda bir kez üroloji kontrolü yaptırmak
• İdrar şikayetlerinde artış fark ettiğinizde doktorunuza başvurmak
• Ailenizde prostat hastalığı öyküsü varsa riskinize göre kontrolleri ihmal etmemek

Tanı

Üroloji uzmanı önce şikayetlerinizi dinler ve prostat bezinizi rektumdan parmakla kontrol eder (dijital rektal muayene). Bu muayene sırasında prostatın büyüklüğü ve yapısı değerlendirilir. Ardından idrar ve kan testleri ile tanı desteklenir.

Yapılabilecek testler

• Dijital rektal muayene (parmakla prostat kontrolü)
• İdrar tahlili
• PSA (Prostat Spesifik Antijen) kan testi
• Üroflowmetri (idrar akış hızının ölçümü)
• Prostat ultrasonu (prostat boyutunu ve mesane artığını değerlendirmek için)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene birkaç dakika sürer ve hafif bir rahatsızlık hissi verebilir. Doktorunuz sonuçları sizinle paylaşır, tanıya göre tedavi planını adım adım açıklar. Gerekirse ek testler planlanır.

Tedavi

Prostat sorunlarının tedavisi altta yatan nedene göre değişir. Bazı durumlarda yalnızca yaşam tarzı değişiklikleri ve düzenli takip yeterlidir. Bazı durumlarda ilaç veya cerrahi gerekebilir. Tedaviye karar verirken şikayetlerin şiddeti, yaş ve genel sağlık durumu dikkate alınır.

Evde kişisel bakım

• Günde 6-8 bardak su içmeye özen gösterin; akşam saatlerinde sıvı alımını azaltın.
• Kafein ve alkol tüketimini sınırlayın.
• İdrar hissi geldiğinde tuvaleti ertelemeyin.
• Kabızlığı önlemek için lifli gıdalar tüketin.
• Pelvik taban egzersizleri hakkında doktorunuzdan bilgi alın.
• Uzun süre hareketsiz kalmaktan kaçının ve düzenli yürüyüş yapın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz muayene ve test sonuçlarına göre ilaç tedavisi önerebilir. Bu ilaçlar prostat büyümesini yavaşlatmayı veya idrar akışını rahatlatmayı amaçlar. İlacın adı, dozu ve süresi mutlaka doktor tarafından belirlenmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İlaç tedavisinin yeterli olmadığı, idrar tıkanıklığının ciddi olduğu veya komplikasyon gelişen durumlarda cerrahi seçenekler değerlendirilir. Cerrahiye karar verilirken hastanın genel durumu ve prostatın özellikleri göz önünde bulundurulur.

Bu durumla yaşamak

Prostat şikayetleri yaşam kalitesini etkileyebilir. Gün içinde idrara çıkma sıklığınızı not almak, tuvalet erişimini planlamak ve seyahatlerde gerekli önlemleri almak günlük yaşamı kolaylaştırır. Sizi rahatsız eden bir belirtiyi doktorunuzla açıkça paylaşmaktan çekinmeyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz yapın.
• Sigara ve aşırı alkolden kaçının.
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri veya gevşeme teknikleri deneyin.
• Uzun süre oturmak zorunda kalırsanız saatte bir kalkıp hareket edin.
• Doktorunuzun önerdiği aralıklarla kontrollerinize gidin.

Diyet ve egzersiz

Domates, brokoli, nar, çilek, kabak çekirdeği gibi antioksidan içeriği yüksek besinler prostat sağlığını destekleyebilir. Aşırı yağlı, tuzlu ve işlenmiş gıdalardan uzak durmak ve sağlıklı kiloyu korumak önemlidir. Egzersiz hem kilo kontrolüne yardımcı olur hem de genel sağlığı iyileştirir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

İdrar şikayetleri utanç, kaygı ve sosyal çekilmeye yol açabilir. Bu durumun tıbbi bir sorun olduğunu ve çözümünün olduğunu unutmayın. Kendinizi sürekli endişeli veya moralsiz hissediyorsanız bir ruh sağlığı uzmanından destek alabilirsiniz.

Önleme

Prostat sorunlarını tamamen önlemek mümkün olmasa da sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, kilo kontrolü, sigara ve aşırı alkolden kaçınma riski azaltabilir. Düzenli doktor kontrolleriyle sorunlar erken dönemde fark edilebilir.

Tarama programları

Prostat kanseri taramasının hangi yaşta ve ne sıklıkta yapılacağı kişisel risk faktörlerine göre değişir. Aile öyküsü olanlar daha erken yaşta tarama yaptırabilmek için doktora danışmalıdır. Sağlık Bakanlığı'nın güncel önerileri doğrultusunda hekiminizden bilgi alabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları
• Mesane taşları
• İdrar tıkanıklığına bağlı böbrek hasarı
• İdrar kaçırma
• Akut idrar retansiyonu (ani gelişen idrar yapamama)

Uzun vadeli görünüm

Prostat sorunlarının büyük çoğunluğu uygun tedavi ve takip ile kontrol altına alınabilir. Erken fark edildiğinde hem ilaç tedavisi hem cerrahi yöntemler oldukça başarılıdır. Düzenli kontroller ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları sayesinde çoğu erkek günlük yaşamına kesintisiz devam edebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.