Prostat Tedavi Seçeneklerine Genel Bakış

Genel Bakış

Prostat, sadece erkeklerde bulunan, idrar torbasının hemen altında ve idrar kanalını çevreleyen ceviz büyüklüğünde bir bezdir. Prostat tedavi seçenekleri; iyi huylu prostat büyümesi, prostat iltihabı veya prostat kanseri gibi farklı durumlara göre değişir. Tedavi, kişinin yaşına, genel sağlığına, şikâyetlerinin şiddetine ve hastalığın türüne göre kişiye özel olarak planlanır.

Prostat büyümesi 50 yaş üstü erkeklerde çok sık görülür; 60'lı yaşlarda her üç erkekten biri, 70'li yaşlarda ise yaklaşık yarısı idrar şikâyetleri yaşayabilir. Prostat kanseri de erkeklerde en sık görülen kanser türlerinden biridir.

Prostat sorunları yalnızca erkekleri etkiler. Yaş ilerledikçe prostat büyümesi ve prostat kanseri riski artar. Ailesinde prostat kanseri öyküsü olan erkeklerde risk daha yüksek olabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• İdrar akışının zayıflaması veya kesik kesik gelmesi
• Sık idrara çıkma, özellikle gece
• İdrara sıkışma hissi ve tuvalete yetişememe korkusu
• İdrar yapmaya başlarken zorlanma
• İdrar yaptıktan sonra damlama
• Mesanenin tam boşalmadığı hissi
• Bazı prostat kanserlerinde hiç belirti olmayabilir

Çocuklarda belirtiler

• Prostat sorunları çocuklarda görülmez. Bu bilgiler yetişkin erkekler içindir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaşta prostat belirtileri daha belirgin olabilir; gece kalkma sıklığı artabilir.
• Kabızlık, kullanılan bazı ilaçlar ve geçirilmiş ameliyatlar idrar şikâyetlerini artırabilir.
• Yaşlı yetişkinlerde idrar kaçırma, düşme ve denge sorunlarına yol açabileceğinden mutlaka değerlendirilmelidir.

Nedenler

Ana nedenler

• İyi huylu prostat büyümesi: Yaşla birlikte prostat hücrelerinin artması sonucu ortaya çıkar ve kanser değildir.
• Prostat iltihabı: Bakteriyel enfeksiyon veya başka etkenler prostat dokusunda iltihaba yol açabilir.
• Prostat kanseri: Prostat hücrelerinin kontrolsüz şekilde çoğalmasıyla başlar.
• Aile öyküsü ve hormonal değişiklikler de prostat hastalıklarının gelişiminde rol oynayabilir.

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Birinci derece yakınlarda (baba, kardeş) prostat kanseri öyküsü
• Fazla kilo veya obezite
• Sağlıksız beslenme alışkanlıkları
• Sigara kullanımı
• Hareketsiz yaşam

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Hiç idrar yapamıyorsanız
• Alt karında şiddetli ağrı varsa
• İdrarda kan görüyorsanız
• Yüksek ateş ve üşüme, titreme eşlik ediyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İdrar alışkanlığınızda belirgin bir değişiklik fark ederseniz
• Gece sık sık kalkıyorsanız
• İdrar akışınız belirgin şekilde zayıflamışsa
• Bu şikâyetler günlük yaşamınızı etkilemeye başladıysa

Tanı

Prostat şikâyetleri ile aile hekimine veya üroloji uzmanına başvurabilirsiniz. Doktor önce tıbbi öykünüzü dinler, ardından parmakla rektal muayene adı verilen bir muayene yapabilir. Tanı, şikâyetlere, kan ve idrar testleri ile gerekirse görüntüleme sonuçlarına göre konur.

Yapılabilecek testler

• Parmakla rektal muayene (PRM)
• PSA adı verilen bir kan testi
• İdrar tahlili
• İdrar akış hızı ölçümü (üroflowmetri)
• Prostatın ultrasonla görüntülenmesi
• Şüpheli durumlarda prostat biyopsisi

Randevunuzda neler beklenir

İlk muayenede şikâyetleriniz detaylıca konuşulur. Parmakla rektal muayene kısa sürer ve hafif rahatsızlık verebilir. Kan ve idrar örnekleri genellikle aynı gün alınır. Sonuçlar çıktığında doktorunuz tanıyı, gerekirse tedavi seçeneklerini sizinle konuşur.

Tedavi

Prostat tedavisinde tek bir doğru yol yoktur. Hastalığın türüne, belirtilerin şiddetine, kişinin yaşına, genel sağlığına ve tercihlerine göre seçenekler değişir. Bazı hastalarda düzenli takip yeterli olurken bazılarında ilaç tedavisi, girişimsel işlemler veya cerrahi gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Gün içinde yeterli su için, yatmadan önce aşırı sıvı tüketmekten kaçının.
• Kafein ve alkolü azaltın.
• Kabızlığı önlemek için lifli gıdalar tüketin.
• Tuvalete gitmeyi uzun süre ertelemeyin.
• Doktor önerisi olmadan reçetesiz idrar veya prostat ilaçları kullanmayın.

Tıbbi tedaviler

İlaç tedavileri idrar akışını rahatlatmayı, prostatın büyümesini yavaşlatmayı veya kanser hücrelerinin gelişimini etkilemeyi hedefler. Kanser tedavisinde hormon tedavisi, radyoterapi yani ışın tedavisi veya kemoterapi gibi seçenekler değerlendirilebilir. Hangi tedavinin uygun olduğuna üroloji ve onkoloji uzmanları birlikte karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi, belirtiler ilaçlarla kontrol edilemediğinde, idrar yolu tekrarlayan tıkanıklıklarında veya kanserin belirli evrelerinde önerilebilir. Günümüzde birçok ameliyat kapalı yöntemle (endoskopik) yapılabilir. Hangi ameliyatın uygun olduğuna doktorunuz, sizin genel durumunuzu değerlendirerek karar verir.

Bu durumla yaşamak

Tedavi sonrası günlük yaşama dönüş süresi, uygulanan yönteme göre farklılık gösterir. Bazı kişilerde geçici veya kalıcı idrar kaçırma görülebilir. Cinsel işlev değişiklikleri de yaşanabilir. Bu durumları doktorunuzla açıkça konuşmak ve önerilen kontrolleri aksatmamak çok önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli yürüyüş veya hafif egzersiz yapın.
• Sigara kullanıyorsanız bırakmak için destek alın.
• Stresi azaltmak için nefes egzersizleri veya rahatlama teknikleri deneyin.
• Uzun süre hareketsiz oturmaktan kaçının.
• Doktorunuzun önerdiği takip planına uyun.

Diyet ve egzersiz

Sebze, meyve, tam tahıl, balık ve sağlıklı yağlardan zengin Akdeniz tipi beslenme genel sağlığı destekler. Aşırı işlenmiş gıdaları ve doymuş yağları azaltmak kilo kontrolüne yardımcı olur. Sağlıklı bir kiloda kalmak prostat belirtilerini hafifletebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

İdrar şikâyetleri ve cinsel sorunlar utanç verici ya da rahatsız edici hissedilebilir. Bu durum kaygı, üzüntü veya çaresizlik duygularına yol açabilir. Bu duygular yaşanan durumun doğal bir parçasıdır; bunları yakınlarınızla veya doktorunuzla paylaşmak rahatlatıcı olabilir.

Önleme

Prostat sorunlarını tamamen önlemek günümüzde mümkün değildir. Ancak sağlıklı kilo, düzenli fizik aktivite, dengeli beslenme ve sigaradan uzak durmak prostat sağlığını olumlu yönde etkileyebilir. Düzenli doktor kontrolleri, olası sorunların erken fark edilmesine yardımcı olur.

Aşılar

Prostat hastalıklarına karşı koruyucu bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Prostat kanseri taramasında PSA kan testi ve parmakla rektal muayene kullanılır. Taramaya ne zaman başlanacağı ve hangi sıklıkla yapılacağı; yaş, aile öyküsü ve genel sağlık durumuna göre hekim tarafından belirlenir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tedavi edilmeyen ilerlemiş prostat büyümesi idrar torbasını sürekli zorlayarak böbreklere zarar verebilir.
• Kronik idrar yapamama sorunu idrar yolu enfeksiyonlarına ve mesane taşlarına zemin hazırlayabilir.
• Prostat kanseri geç evrede çevre dokulara, lenf düğümlerine veya kemiklere yayılabilir.

Uzun vadeli görünüm

Prostat hastalıklarının büyük çoğunluğu tedavi edilebilir. İyi huylu prostat büyümesinde ilaçlar ve yaşam tarzı değişiklikleriyle belirtiler çoğunlukla kontrol altına alınır. Prostat kanserinde erken tanı ve günümüzdeki tedavi yöntemleriyle başarı oranları oldukça yüksektir. Düzenli takip ve doktorla açık iletişim sayesinde çoğu kişi günlük yaşamına dönebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.