Prostat Sağlığı: Ne Zaman Doktora Gidilmeli?

Genel Bakış

Prostat, erkeklerde idrar torbasının (mesane) hemen altında ve idrar kanalını (üretra) saran, ceviz büyüklüğünde bir bezdir. Meni sıvısının üretilmesine yardımcı olur. Yaşla birlikte bazı erkeklerde prostat büyüyebilir; bu durum idrar şikayetlerine yol açabilir. Prostat büyümesi çoğu zaman iyi huyludur, ancak enfeksiyon, iltihap veya kanser gibi sorunlara da işaret edebilir.

Evet, oldukça yaygındır. 60 yaşına gelmiş erkeklerin yaklaşık yarısında prostat büyümesine bağlı şikayetler görülür, 85 yaş üzerindeyse bu oran %90'lara yaklaşır.

Prostat yalnızca erkeklerde bulunur. En sık 50 yaş üstü erkekleri etkiler. Ailede prostat kanseri öyküsü olması riski artırabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sık idrara çıkma (özellikle gece)
• İdrar akışının zayıflaması veya kesintiye uğraması
• İdrara başlamakta zorlanma
• İdrar yaptıktan sonra tam boşalamama hissi
• Sıkışma hissi (aniden idrara sıkışmak)
• İdrar damlatma veya bitiminde damla damla gelmesi
• İdrar yaparken yanma veya ağrı

Çocuklarda belirtiler

• Prostat, erkek çocuklarda gelişimini tamamlamadığı için prostat büyümesi görülmez. Ancak idrar yolu enfeksiyonu gibi benzer belirtiler başka sorunlardan kaynaklanabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Gece birden fazla kalkarak idrara çıkma
• İdrar akışının iyice zayıflaması veya damla damla olması
• Aniden idrar yapamama (tıkanıklık hissi)
• İdrar kaçırma veya aşırı sıkışma
• Zorlanarak idrar yapma

Nedenler

Ana nedenler

• Prostatın yaşla birlikte iyi huylu büyümesi (BPH – benign prostat hiperplazisi)
• Prostat iltihabı (prostatit) – genellikle enfeksiyon kaynaklı
• Prostat kanseri
• İdrar yolu enfeksiyonları veya diğer üriner sistem hastalıkları

Risk faktörleri

• Yaşın 50 üzerinde olması
• Ailede prostat kanseri veya prostat büyümesi öyküsü
• Obezite ve hareketsiz yaşam
• Bazı hormonal faktörler
• Sigara ve aşırı alkol tüketimi

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İdrar yapamama (tam tıkanıklık)
• İdrarda gözle görünür kan
• Şiddetli pelvis veya bel ağrısı
• Ateş, titreme ve idrar yaparken yanma birlikteyse

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sık idrara çıkma, zayıf akış veya tam boşalamama gibi belirtiler birkaç günden uzun sürüyorsa
• Gece birden fazla uyanma durumu
• İdrar akışında belirgin değişiklik
• Daha önce yaşamadığınız idrar şikayetleri

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler ve fizik muayene yapar. Gerekli görürse bazı testler isteyebilir. Bu testler genellikle birkaç dakika sürer ve çoğu ağrısızdır.

Yapılabilecek testler

• Parmakla prostat muayenesi (doktor, eldivenli parmakla prostata ulaşır)
• PSA kan testi (prostat spesifik antijen)
• İdrar tahlili
• İdrar akış hızı testi (üroflowmetri)
• Gerekirse ultrasonografi

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında kısa süreli bir rahatsızlık hissedebilirsiniz. Doktorunuz sonuçları birlikte değerlendirir ve size durumunuzu, gerekliyse sonraki adımları açıklar.

Tedavi

Tedavi, altta yatan nedene göre değişir. Hafif prostat büyümesi olan birçok erkek tedavi gerektirmeden takip edilebilir. Belirtiler rahatsız ediciyse doktorunuz ilaç tedavisi, yaşam tarzı değişiklikleri veya bazı girişimsel yöntemler önerebilir. Amaç, şikayetleri azaltmak ve komplikasyonları önlemektir.

Evde kişisel bakım

• Gece az sıvı tüketmek (özellikle kahve, çay ve alkolü akşam sınırlandırmak)
• İdrarınızı tam yapmak için rahat pozisyonda oturmak
• İdrara çıkma hissini geciktirmek yerine planlı gitmek
• Kabızlıktan kaçınmak, bol su içmek (gündüz)
• Pelvik taban egzersizleri hakkında doktorunuza danışmak

Tıbbi tedaviler

İlaç tedavisinde, prostatın büyümesini yavaşlatan veya idrar akışını kolaylaştıran ilaçlar kullanılabilir. İltihap varsa antibiyotik tedavisi uygulanabilir. İlaçların adı ve dozu mutlaka doktorunuz tarafından belirlenmelidir. Kendi başınıza ilaç kullanmayınız.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İdrar akışı ciddi şekilde engelleniyorsa, böbrek hasarı riski varsa veya ilaçlara rağmen belirtiler dayanılmazsa cerrahi seçenekler değerlendirilebilir. Bu cerrahiler genellikle mesane veya prostat yolundaki dokuyu temizlemeye yöneliktir. Detayları doktorunuzla görüşmelisiniz.

Bu durumla yaşamak

Prostat şikayetleriyle yaşamak yönetilebilir. Tuvalete gitme alışkanlıklarınızı planlayın, acele etmeyin ve yeterli sıvı aldığınızdan emin olun. Şikayetlerinizi bir günlüğe not etmek, doktorunuzla konuşurken faydalı olur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli fiziksel aktivite yapın
• Stresten uzak durmaya çalışın
• Sigara ve alkolü azaltın
• Banyo veya sıcak kompres ile pelvik bölge rahatlatılabilir

Diyet ve egzersiz

Akşamları aşırı kafein ve alkolden kaçının. Lifli gıdalar (sebze, meyve, tam tahıllar) ile kabızlığı önleyin. Günlük yürüyüş gibi hafif egzersizler prostat sağlığını destekleyebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Prostat şikayetleri, özellikle kanser endişesi nedeniyle kaygı ve strese yol açabilir. Bu duyguları görmezden gelmeyin. Bir sağlık uzmanı veya psikologla konuşmak iyi bir destek olabilir.

Önleme

Prostat büyümesi tamamen önlenemez, ancak sağlıklı kiloyu korumak, düzenli egzersiz yapmak ve dengeli beslenmek riski düşürmeye yardımcı olabilir.

Tarama programları

Prostat kanseri taraması için PSA kan testi ve parmakla muayene önerilebilir. Ancak tarama kararı kişiye özeldir. 50 yaşından önce risk faktörleriniz varsa doktorunuzla tarama hakkında konuşun.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• İdrar yolu enfeksiyonlarının sıklaşması
• Mesane taşı oluşumu
• İdrarın tam yapılamaması ve böbrek hasarı
• Akut idrar retansiyonu (tam tıkanma)
• Prostat kanserinin geç fark edilmesi durumunda yayılma riski

Uzun vadeli görünüm

İyi haber şu ki çoğu prostat sorunu tedavi edilebilir veya kontrol altına alınabilir. Erken tanı ve uygun tedavi ile pek çok kişi normal yaşamına devam eder. Şikayetlerinizi erken paylaşmak en doğrusudur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.