Sedef Hastalığı (Psoriasis): Tanı Sonrası Bilmeniz Gerekenler

Genel Bakış

Sedef hastalığı, bağışıklık sisteminin cilt hücrelerini normalden çok daha hızlı üretmesine neden olduğu, ataklar halinde seyreden bir cilt hastalığıdır. Bu hızlı üretim cilt yüzeyinde kalın, kırmızı, pullu ve bazen kaşıntılı plaklar oluşturur. Hastalık tanısı konulduktan sonra amaç, belirtileri kontrol altına almak, alevlenmeleri önlemek ve yaşam kalitesini artırmaktır.

Evet, sedef hastalığı dünya genelinde yaygın görülen bir cilt hastalığıdır. Ülkemizde de her 100 kişiden yaklaşık 1-2 kişiyi etkilediği tahmin edilmektedir.

Her yaşta ortaya çıkabilmekle birlikte çoğunlukla 15-35 yaş aralığında ilk kez görülür. Kadınlar ve erkekler benzer sıklıkta etkilenir. Ailesinde sedef hastalığı öyküsü olanlarda görülme riski daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ciltte kırmızı, keskin sınırlı, kalın ve pullu plaklar
• Gümüşi-beyaz kabuklanma ve soyulma
• Kaşıntı, yanma veya ciltte kuruluk hissi
• Tırnaklarda çukurlaşma, kalınlaşma ve renk değişikliği
• Saçlı deride kepeğe benzeyen pullanma
• Ciltte çatlaklar ve kanamalar

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda lezyonlar daha küçük ve daha az pullu olabilir.
• Yüz, saçlı deri ve bebek bezi bölgesinde daha sık görülür.
• Kaşıntı çok belirgin olabilir ve uyku düzenini etkileyebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaşta cilt kuruluğuna bağlı kaşıntı daha şiddetli olabilir.
• Tırnak tutulumu ve eklem şikayetleri daha ön plana çıkabilir.
• Diğer sağlık sorunları ve kullanılan ilaçlar hastalığı tetikleyebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Bağışıklık sisteminin cilt hücrelerini yabancı olarak algılayıp saldırması
• Genetik yatkınlık (ailede sedef hastalığı olması)
• Stres, enfeksiyonlar, cilt yaralanmaları, bazı ilaçlar ve sigara gibi tetikleyiciler

Risk faktörleri

• Ailede sedef hastalığı öyküsü
• Yoğun stres ve duygusal zorlanma
• Boğaz iltihabı gibi enfeksiyonlar
• Sigara içmek ve fazla miktarda alkol tüketmek
• Fazla kilolu olmak (obezite)
• Soğuk ve kuru iklim koşulları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yaygın cilt tutulumu ve şiddetli ağrı
• Ateş, titreme ve halsizlik gibi genel belirtiler fark edildiğinde
• Eklemlerde ani başlayan şişlik ve hareket kısıtlılığı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yeni lezyonlar oluştuğunda veya mevcut lezyonlar büyüdüğünde
• Kaşıntı günlük yaşamı etkilediğinde
• Tedavinin etkinliğini değerlendirmek için önerilen kontrol muayenelerinde

Tanı

Psoriasis tanısı çoğunlukla dermatoloji uzmanı tarafından yapılan cilt muayenesi ile konur. Uzman, lezyonların görünümünü, yerleşimini ve size ait aile öyküsünü değerlendirir. Gerekirse tanıyı doğrulamak için deriden küçük bir örnek alınır.

Yapılabilecek testler

• Cilt muayenesi
• Dermatoskopi (büyüteçli deri incelemesi)
• Deri biyopsisi (küçük bir deri parçasının patolojik incelemesi)
• Eklem şikayeti varsa kan testleri ve görüntüleme yöntemleri

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle kısa sürer. Muayene sırasında cildinizi, tırnaklarınızı, saçlı derinizi rahatlıkla doktora göstermeniz gerekir. Biyopsi alındıysa sonuçlar genellikle birkaç hafta içinde çıkar. Bu süreçte hiçbir şeyden çekinmeden doktorunuza sorularınızı sormalısınız.

Tedavi

Sedef hastalığının kesin bir tedavisi bulunmamakla birlikte belirtiler başarılı şekilde yönetilebilir. Tedavinin temel hedefi ciltteki plakları azaltmak, kaşıntıyı hafifletmek ve alevlenmeleri önlemektir. Tedavi planı; hastalığın şiddetine, yaygınlığına, yaşam tarzınıza ve size eşlik eden diğer sağlık sorunlarına göre kişiselleştirilir. Ülkemizde tanı ve tedavi süreci dermatoloji uzmanları tarafından Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği standartlara uygun olarak yürütülür.

Evde kişisel bakım

• Cildinizi her gün parfümsüz bir nemlendirici ile nemlendirin.
• Ilık suyla yıkanın; sıcak su kaşıntıyı artırabilir.
• Yumuşak havlular kullanın ve cildinizi ovmak yerine nazikçe kurulayın.
• Stresi azaltmak için nefes egzersizleri, yürüyüş veya hobiler edinin.
• Cildinize sert kimyasal içeren ürünlerden kaçının.
• Sigara içmeyin, alkol tüketimini sınırlayın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz hastalığın şiddetine göre cilde sürülen krem ve merhemler, kontrollü ışık tedavisi (fototerapi) veya ağızdan/enjeksiyon yoluyla alınan ilaçlardan oluşan bir tedavi planı önerebilir. Tedaviye genellikle hafif kremlerle başlanır; yetersiz kalırsa daha güçlü yöntemlere geçilir. Hangi tedavinin size uygun olduğunu mutlaka dermatoloji uzmanınız belirlemelidir.

Bu durumla yaşamak

Sedef hastalığı yaşam boyu sürebilen bir durumdur, ancak uygun tedavi ve yaşam alışkanlıklarıyla belirtiler kontrol altına alınabilir. Alevlenme dönemlerinde hayal kırıklığı yaşamanız normaldir; yine de kendinize şefkat gösterin ve tedavinizi aksatmayın. Deri bakımı, düzenli doktor kontrolü ve destek arayışı ile günlük yaşamınızı çok az kısıtlamayla sürdürebilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku ve yeterli dinlenmeye özen gösterin.
• Yoga, meditasyon veya doğa yürüyüşleri gibi stresi azaltan aktiviteler yapın.
• Pamuklu, rahat ve sürtünmeyen kıyafetler tercih edin.
• Kuru ve soğuk havalarda yanınızda nemlendirici bulundurun.
• Sağlık kontrollerinizi ve önerilen taramaları ihmal etmeyin.

Diyet ve egzersiz

Sedef hastalığına özel bir diyet yoktur; ancak bol sebze-meyve içeren dengeli beslenme genel sağlığı destekler. Sağlıklı kiloyu korumak, hastalığın seyrini olumlu etkileyebilir. Düzenli egzersiz hem stresi azaltır hem de eklemleri hareketli tutar. Aşırı alkol ve işlenmiş gıdalar bazı kişilerde belirtileri artırabilir. Diyet değişikliği yapmadan önce doktorunuzla görüşün.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sedef hastalığı görünür olduğu için utanma, kaygı, depresyon ve sosyal çekilme yaşanabilir. Bu duygular yaşadığınız şeyin güçsüzlük olduğu anlamına gelmez. Duygusal zorlukların üstesinden gelmek için psikolojik destek almak güçlülüktür. Kendinize ya da başkalarına zarar verme düşünceleriniz olursa veya ciddi bir bunalım yaşarsanız lütfen hemen 112 Acil Servis'i arayın.

Önleme

Sedef hastalığını tamamen önlemek mümkün değildir. Ancak tetikleyicileri tanıyarak, düzenli cilt bakımı yaparak, stresi yöneterek ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları benimseyerek alevlenmeleri önemli ölçüde azaltabilir ve kontrol altında tutabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Sedef artriti denilen eklem iltihabı ve eklem hasarı gelişebilir.
• Ciltteki yaralar enfeksiyon kapabilir.
• Şiddetli ve yaygın sedef hastalığı kalp-damar hastalıkları, diyabet ve metabolik sendrom riskiyle ilişkilendirilir.
• Psikolojik sorunlar, özgüven kaybı ve sosyal izolasyon yaşanabilir.

Uzun vadeli görünüm

Sedef hastalığı yönetilebilir bir hastalıktır. Günümüzdeki tedavi seçenekleri ile pek çok kişi cilt belirtilerini büyük oranda temizleyebilmekte ve aktif bir yaşam sürdürebilmektedir. Doktorunuzla iş birliği içinde, sizin için en uygun tedaviyi bulmak mümkündür; bu süreçte umutlu olmak için pek çok neden vardır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.