Pulmoner Hipertansiyon: Akciğerlerdeki Yüksek Tansiyon

Genel Bakış

Pulmoner hipertansiyon, akciğerlere giden kan damarlarındaki basıncın normalden yüksek olması durumudur. Bu damarlar daraldığında veya sertleştiğinde kalp, akciğerlere kan pompalamak için daha fazla çalışmak zorunda kalır. Zamanla bu durum kalbin sağ tarafının zayıflamasına yol açabilir. 'Pulmoner' akciğerle ilgili demektir; 'hipertansiyon' ise yüksek tansiyon anlamına gelir. Bu, normal tansiyon aletiyle ölçülen yüksek tansiyondan farklıdır.

Pulmoner hipertansiyon oldukça nadir görülen bir hastalıktır. Ancak kalp veya akciğer rahatsızlığı olan kişilerde daha sık ortaya çıkabilir.

Her yaştan insanı etkileyebilir, ancak en sık 30 ila 60 yaş arası kadınlarda görülür. Ayrıca kalp yetmezliği, kronik akciğer hastalığı veya bağ dokusu hastalığı olan kişilerde risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Nefes darlığı, özellikle efor sırasında
• Çabuk yorulma
• Göğüs ağrısı veya baskı hissi
• Baş dönmesi veya bayılma
• Ayaklarda, ayak bileklerinde veya karında şişlik
• Kalp çarpıntısı
• Dudaklarda veya ciltte mavimsi renk (siyanoz)

Çocuklarda belirtiler

• Beslenme güçlüğü
• Kilo alamama veya büyümede yavaşlama
• Nefes alırken zorlanma
• Çabuk yorulma ve oyun oynarken dinlenme ihtiyacı
• Uykuya eğilim veya huzursuzluk

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Nefes darlığında artış
• Günlük aktivitelerde belirgin yorgunluk
• Bacaklarda şişlik
• Kafa karışıklığı veya sersemlik hissi
• Kalp çarpıntısı veya göğüs ağrısı

Nedenler

Ana nedenler

• İdiyopatik pulmoner hipertansiyon (nedeni bilinmeyen durumlar)
• Sol kalp yetmezliği veya kalp kapak hastalıkları
• Kronik akciğer hastalıkları (KOAH, akciğer fibrozu)
• Akciğer içinde veya akciğerlere giden damarlarda pıhtı
• Bağ dokusu hastalıkları (skleroderma, lupus)
• HIV enfeksiyonu
• Karaciğer hastalığı (portal hipertansiyon)
• Doğuştan kalp hastalıkları
• Bazı iştah kesici veya toksik maddelerin kullanımı

Risk faktörleri

• Ailede pulmoner hipertansiyon öyküsü
• Yüksek tansiyon
• Obezite
• Sigara içmek
• Uzun süre yüksek rakımda yaşamak
• Hamilelik
• Hormonal veya bağ dokusu hastalıkları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığı giderek artıyorsa, özellikle dinlenirken bile ortaya çıkıyorsa
• Göğüs ağrısı veya bayılma gibi belirtiler varsa
• Bacaklarınızda hızla artan şişlik fark ediyorsanız
• Dudaklarınız veya cildiniz maviye dönüşüyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Açıklanamayan nefes darlığı veya yorgunluk birkaç haftadır devam ediyorsa
• Kalp çarpıntısı veya baş dönmesi tekrarlıyorsa
• Ailenizde bu hastalık varsa ve belirtiler hissediyorsanız
• Bilinen bir kalp veya akciğer hastalığınız varsa ve belirtileriniz değiştiyse

Tanı

Pulmoner hipertansiyon tanısı için öncelikle ayrıntılı bir hasta hikayesi ve fizik muayene yapılır. Doktorunuz belirtilerinizi, risk faktörlerinizi ve aile geçmişinizi dinleyecektir. Kesin tanı için genellikle kalp ve akciğer görüntüleme testleri ile kan basıncının ölçümü gerekir.

Yapılabilecek testler

• Ekokardiyografi (kalbin ultrasonla incelenmesi)
• Elektrokardiyografi (EKG)
• Göğüs röntgeni
• Akciğer fonksiyon testleri
• Kan testleri
• Kalp kateterizasyonu (akciğer damarlarındaki basıncın doğrudan ölçümü)
• Bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans görüntüleme (MR)
• Yürüme testi (6 dakika yürüme testi)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci birkaç hafta veya ay sürebilir. Önce daha basit testler yapılır, kesin tanı için kalp kateterizasyonu gerekebilir. Kateterizasyon sırasında ince bir tüp (kateter) kasıktan veya koldan damara ilerletilir; bu işlem genellikle lokal anestezi ile yapılır. Doktorunuz tüm sonuçları değerlendirip sizinle ayrıntılı olarak konuşacaktır.

Tedavi

Tedavinin amacı belirtileri azaltmak, hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak ve yaşam kalitesini artırmaktır. Tedavi, hastalığın nedenine ve şiddetine göre kişiselleştirilir. Mutlaka bir uzman hekim tarafından planlanmalıdır.

Evde kişisel bakım

• Düzenli olarak doktor kontrolüne gitmek
• İlaçları aksatmadan ve doktor önerisiyle kullanmak
• Sigara ve alkolden kaçınmak
• Ağır kaldırma ve aşırı efordan kaçınmak
• Yüksek rakımlı yerlerden kaçınmak veya uçağa binmeden önce doktora danışmak
• Hamilelik planlanıyorsa mutlaka doktora danışmak

Tıbbi tedaviler

Tedavide; kan damarlarını genişleten ilaçlar, kanın pıhtılaşmasını önleyen ilaçlar, idrar söktürücüler ve oksijen tedavisi kullanılabilir. Bu ilaçların isimleri ve dozları yalnızca doktor tarafından belirlenmelidir. Bazı hastalar için cilt altına veya damara sürekli ilaç veren pompalar da kullanılabilir. Tedavi seçenekleri hakkında doktorunuz size en uygun planı anlatacaktır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İlaç tedavisine yanıt alınamayan ve hastalığı çok ilerlemiş olan bazı hastalar için akciğer nakli veya atriyal septostomi adı verilen girişimsel işlemler düşünülebilir. Bu seçenekler yalnızca ileri derecede hasta olan ve uzman ekip tarafından değerlendirilen kişilere önerilir.

Bu durumla yaşamak

Günlük yaşamda kendinizi iyi hissettiğiniz dönemler olsa bile, enerjinizi dengeli kullanmak önemlidir. Planlarınızı dinlenme araları verecek şekilde yapın. Belirtilerinizi takip eden bir günlük tutmak, doktorunuzla paylaşmak için faydalı olabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Tuz tüketimini azaltmak
• Sağlıklı kiloyu korumak
• Düzenli, ancak zorlayıcı olmayan egzersizler yapmak (yürüyüş gibi)
• Yeterli uyumak ve stresten kaçınmak
• Aşırı sıcak veya soğuk ortamlardan sakınmak

Diyet ve egzersiz

Diyetisyeninizin önerdiği şekilde düşük tuzlu, kalp dostu bir beslenme düzeni uygulayın. Egzersize başlamadan önce doktorunuza danışın. Genellikle yürüyüş ve hafif bisiklet gibi düşük yoğunluklu aktiviteler önerilir; ancak nefes darlığı yaratan ağır egzersizlerden kaçınmalısınız.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalıkla yaşamak kaygı, stres ve depresyon duygularına yol açabilir. Bu duygularla başa çıkmak için bir psikolog veya psikiyatristten destek almak önemlidir. Ayrıca aile üyelerinizle hislerinizi paylaşmak yükünüzü hafifletir.

Önleme

Pulmoner hipertansiyon her zaman önlenemez, çünkü bazı türleri genetik veya bilinmeyen nedenlerle ortaya çıkar. Ancak altta yatan nedenleri kontrol altına almak (örneğin yüksek tansiyon veya akciğer hastalığını tedavi etmek), sigaradan uzak durmak ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları edinmek riski azaltabilir.

Aşılar

Grip ve zatürre gibi enfeksiyonlar akciğerleri zorlayabilir. Bu nedenle doktorunuzun önerdiği aşıları (mevsimsel grip aşısı, zatürre aşısı) yaptırmak önemlidir.

Tarama programları

Ailede pulmoner hipertansiyon öyküsü olan veya risk grubundaki kişiler (örneğin bağ dokusu hastalığı olanlar) düzenli doktor kontrolünde tutulmalıdır. Ancak toplumda herkese rutin tarama önerilmez; doktorunuz risk durumunuza göre test yapıp yapmayacağınıza karar verir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalbin sağ tarafında büyüme ve yetmezlik (kor pulmonale)
• Kalp ritim bozuklukları
• Akciğer damarlarında kan pıhtısı oluşumu
• Kalpten dokulara yetersiz kan gitmesi
• Efor kapasitesinin giderek azalması
• Beyne giden kan akışında azalmaya bağlı bayılma

Uzun vadeli görünüm

Günümüzde tedavi seçenekleri geliştikçe bazı hastalar yıllarca stabil kalabilir ve belirtileri kontrol altına alınabilir. Erken tanı ve uygun tedavi ile yaşam kalitesi önemli ölçüde artabilir. Tedavinin başarısı kişiden kişiye farklılık gösterir; doktorunuzun planına sadık kalmak ve düzenli takip bu süreçte en önemli adımdır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.