Kızamıkçık (Rubella) Nedir? Belirtileri ve Korunma Yolları

Genel Bakış

Kızamıkçık, rubella virüsünün neden olduğu bulaşıcı bir enfeksiyon hastalığıdır. Çocuklarda genellikle hafif bir döküntü ve ateşle seyreder; ancak hamilelik sırasında geçirilirse bebek için ciddi riskler oluşturabilir.

Aşılama oranlarının yüksek olduğu Türkiye'de vakalar artık çok daha az görülmektedir. Ancak aşısız ve bağışıksız kişilerde küçük salgınlar hâlâ oluşabilir.

Aşısız çocuklar ve genç yetişkinler, ayrıca bağışıklığı olmayan hamile kadınlar en fazla risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Hafif ateş
• Yüzden başlayıp vücuda yayılan pembe-kırmızı döküntü
• Kulak arkası ve boyundaki lenf bezlerinde şişlik
• Hafif burun akıntısı ve boğaz ağrısı
• Eklem ağrıları (genç kadınlarda daha sık)

Çocuklarda belirtiler

• Döküntü genellikle ilk belirtidir ve 3 gün içinde kaybolur.
• Çocuklar genellikle çok hasta hissetmez, ateş 39°C'yi nadiren aşar.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Eklem ağrıları ve şişlik daha belirgin olabilir.
• Halsizlik ve baş ağrısı daha uzun sürebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Rubella virüsü ile enfekte bir kişinin öksürme, hapşırma veya konuşması sırasında havaya karışan damlacıkların solunması
• Virüsle kirlenmiş yüzeylere dokunduktan sonra elin yüzle temas etmesi (nadir)
• Hamile bir kadının virüsü plasenta yoluyla bebeğine geçirmesi

Risk faktörleri

• Kızamıkçık aşısı yaptırmamış olmak
• Kızamıkçık görülen bir ülkeye seyahat etmek
• Kapalı ve kalabalık ortamlarda uzun süre bulunmak
• Bağışıklığı baskılayan bir hastalık veya tedavinin varlığı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Hamileyseniz veya hamile kalmayı planlıyorsanız ve virüse maruz kaldıysanız
• Yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı veya boyun sertliği gibi belirtiler varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kızamıkçık geçirdiğinizi düşünüyor ve aşı durumunuzu kontrol ettirmek istiyorsanız
• Aşı takvimi açısından eksik olan bir çocuğunuz varsa

Tanı

Doktorunuz döküntü, ateş ve lenf bezi şişliği gibi belirtileri değerlendirir; sonrasında tanıyı kesinleştirmek için bazı testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testi (rubella IgM ve IgG antikorları)
• Boğaz veya burun sürüntüsünde virüsün araştırılması
• Hamilelikte bebeğin durumunu değerlendirmek için ultrason

Randevunuzda neler beklenir

Muayene kısa sürer; kan testi sonuçları genellikle birkaç gün içinde çıkar. Hastalık şüphesi varsa başkalarına bulaştırmamak için maskeyle beklemek gerekebilir.

Tedavi

Kızamıkçık için virüsü öldüren özel bir tedavi yoktur. Hastalık çoğunlukla hafif seyreder; vücut kendiliğinden iyileşir. Tedavi, belirtileri hafifletmeye ve dinlenmeye odaklanır.

Evde kişisel bakım

• Bol sıvı tüketin
• Dinlenin ve vücudunuzu zorlamayın
• Ateş ve ağrı için doktorunuzun önerebileceği uygun ilaçları kullanın
• Döküntü kaşındırırsa doktora danışmadan krem veya losyon kullanmayın

Tıbbi tedaviler

Gerekirse doktorunuz ateş ve eklem ağrıları için uygun bir ağrı kesici önerebilir. Hamilelikte risk söz konusuysa, enfeksiyon hastalıkları ve kadın doğum uzmanı birlikte değerlendirme yapmalıdır. Bu durumda özel takip gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Hastalığınızı başkalarına bulaştırmamak için döküntü başladıktan sonra en az 7 gün evde kalın. Okula veya işe dönmeden önce doktorunuza danışın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Ellerinizi sık sık sabunla yıkayın
• Öksürürken veya hapşırırken ağzınızı tek kullanımlık mendille kapatın
• Kişisel eşyalarınızı ayırın ve ortak kullanım alanlarını havalandırın

Diyet ve egzersiz

Normal beslenmenize devam edebilirsiniz. Ateş ve halsizlik geçene kadar ağır egzersiz yapmaktan kaçının; yürüyüş gibi hafif hareketler iyileşme sonrası için uygundur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Döküntülü bir hastalık geçirmek sosyal izolasyona neden olabilir ve kaygı yaratabilir. Özellikle hamilelerde bu kaygı daha belirgin olabilir. Duygularınızı aileniz ve doktorunuzla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Evet, kızamıkçık aşı ile önlenebilir bir hastalıktır. En etkili korunma yolu aşılanmaktır.

Aşılar

Türkiye'de Sağlık Bakanlığı aşı takviminde kızamıkçık, kızamık ve kabakulakla birlikte karışık aşı (KKK) olarak 12. ayda ve 4-6 yaşta yapılmaktadır. Erişkinlerde bağışıklık durumunu öğrenmek için kan testi yapılabilir; aşı eksikse aile hekiminize danışın.

Tarama programları

Hamilelik öncesinde veya ilk muayenede rubella antikor testi istenebilir. Bu test, hamilelikte riski belirlemek için kullanılır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Hamileliğin ilk 20 haftasında geçirilen kızamıkçık, düşük veya bebekte doğuştan kızamıkçık sendromuna neden olabilir; bu durum sağırlık, kalp anomalisi, katarakt ve zihinsel gelişim geriliği gibi sorunlara yol açabilir.

Uzun vadeli görünüm

Çocuklarda ve sağlıklı erişkinlerde kızamıkçık genellikle tamamen iyileşir ve kalıcı bir sorun bırakmaz. Hamilelik dışındaki kişilerde nadiren ciddi komplikasyon gelişir. Aşılama ile hastalığın önlenmesi mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.