Salpenjit (Tuba Uterina İltihabı)

Genel Bakış

Salpenjit, kadınlarda yumurtalıklardan rahme uzanan tüplerin (fallop tüpleri) iltihaplanmasıdır. Bu durum genellikle vajinadan veya rahim ağzından yukarı doğru yayılan bakterilerin neden olduğu bir enfeksiyondur. Pelvik inflamatuar hastalık (PID) adı verilen daha geniş bir enfeksiyon tablosunun parçası olarak görülebilir. Erken teşhis ve tedavi edilmezse üreme sağlığı üzerinde ciddi etkileri olabilir, ancak doğru tedavi ile çoğu kadın sağlığına kavuşur.

Salpenjit, üreme çağındaki kadınlarda görülen yaygın bir durumdur. Özellikle 15-25 yaş arası cinsel olarak aktif kadınlarda daha sık görülür. Kesin sıklığı bilinmemekle birlikte, her yıl dünya genelinde birçok kadını etkilediği tahmin edilmektedir.

Salpenjit özellikle cinsel olarak aktif kadınları, özellikle de genç yetişkinleri etkiler. Birden fazla cinsel partneri olan, daha önce cinsel yolla bulaşan enfeksiyon geçiren veya pelvik enfeksiyon öyküsü bulunan kadınlarda risk daha yüksektir. Nadiren, çocuklarda veya menopoz sonrası kadınlarda da görülebilir, ancak bu durumda başka nedenler araştırılmalıdır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Alt karın bölgesinde veya kasıklarda ağrı (tek veya iki taraflı olabilir)
• Anormal vajinal akıntı (kötü kokulu veya sarı-yeşil renkte olabilir)
• Adet dönemleri arasında lekelenme veya kanama
• Cinsel ilişki sırasında ağrı
• Ateş veya üşüme hissi
• İdrar yaparken yanma veya sık idrara çıkma
• Bulantı ve kusma

Nedenler

Ana nedenler

• En sık neden, klamidya ve gonore gibi cinsel yolla bulaşan bakterilerdir.
• Vajinada veya rahim ağzında yaşayan zararsız bakterilerin yukarı doğru yayılması da salpenjite yol açabilir.
• Nadiren, doğum, düşük veya rahim içi araç (spiral) takılması gibi işlemler sonrasında da enfeksiyon gelişebilir.

Risk faktörleri

• Cinsel olarak aktif olmak ve özellikle 25 yaş altında olmak
• Birden fazla cinsel partnere sahip olmak
• Daha önce cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyon geçirmiş olmak
• Daha önce pelvik inflamatuar hastalık öyküsü
• Rahim içi araç (spiral) takılı olması, özellikle takıldıktan sonraki ilk haftalarda
• Korunmasız cinsel ilişki

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ateşiniz varsa ve karın ağrınız şiddetliyse
• Şiddetli vajinal akıntı veya kötü koku varsa
• Cinsel ilişki sırasında şiddetli ağrı oluyorsa
• Hamile olabileceğinizi düşünüyorsanız ve karın ağrınız varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Alt karın bölgesinde hafif sürekli ağrı veya rahatsızlık hissediyorsanız
• Adet döngünüzde ani bir değişiklik fark ettiyseniz
• Vajinal akıntınızda renk, koku veya miktar değişikliği olduysa
• Son yıllarda pelvik muayene veya smear testi yaptırmadıysanız ve bu konuda endişeleriniz varsa

Tanı

Doktor öncelikle belirtilerinizi dinler, tıbbi öykünüzü ve cinsel sağlığınızla ilgili bilgi alır. Ardından pelvik muayene yaparak rahim ağzı ve çevresindeki hassasiyeti değerlendirir. Fizik muayene bulguları ve yapılan tetkiklerin sonucuna göre salpenjit teşhisi konulabilir.

Yapılabilecek testler

• Pelvik muayene: Doktorun rahim, yumurtalıklar ve tüplerin olduğu bölgeyi elle değerlendirmesi
• Vajinal kültür ve sürüntü örneği: Vajenden veya rahim ağzından alınan sıvı ile enfeksiyona neden olan bakterinin belirlenmesi
• Kan testleri: Enfeksiyon belirteçleri (iltihap göstergeleri) ve diğer sağlık parametrelerinin kontrolü
• Pelvik ultrason: Rahim, tüpler ve yumurtalıkların görüntülenmesi; iltihap birikimi veya apselerin tespiti
• Nadiren laparoskopi: Karından küçük bir kamera ile bakılarak tüplerin doğrudan incelenmesi (kesin tanı için bazı durumlarda yapılabilir)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı sürecinde doktorunuz size bazı hassas sorular sorabilir; bu sorular tamamen sağlığınızı daha iyi anlamak içindir. Pelvik muayene kısa sürelidir ve birkaç dakika sürer. Örnek alma işlemi sırasında hafif bir rahatsızlık hissedebilirsiniz. Sonuçlara göre doktorunuz size en uygun tedaviyi planlayacaktır. Eğer salpenjit teşhisi konulursa endişelenmeyin; bu, tedavi edilebilir bir durumdur.

Tedavi

Salpenjit tedavisinin temeli, enfeksiyonu ortadan kaldırmak ve tüplerde kalıcı hasar oluşmasını önlemektir. Tedavi genellikle antibiyotiklerle yapılır. Antibiyotikler doktor tarafından reçete edilir; tedaviye başlamadan önce mutlaka doktorunuza danışmalısınız. Cinsel partnerinizin de aynı anda tedavi edilmesi gerekebilir, aksi takdirde yeniden bulaşma riski olabilir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği dinlenme süresine uyun; yorucu aktivitelerden kaçının.
• Ağrıyı hafifletmek için karın bölgesine ılık kompres uygulayabilirsiniz (doktorunuza danışarak).
• Bol sıvı tüketin; su, vücudunuzun enfeksiyonla savaşmasına yardımcı olur.
• Tedavi bitene kadar cinsel ilişkiden kaçının.
• Verilen ilaçları doktorunuzun önerdiği şekilde ve sürede kullanın, hiçbir ilacı kendi başınıza bırakmayın.
• Parasetamol gibi ateşlemeye yardımcı temel ağrı kesicileri doktorunuza danışmadan düzenli ve yüksek dozda kullanmayın.

Tıbbi tedaviler

Salpenjit tedavisinde doktorunuz enfeksiyonun nedenine yönelik antibiyotik tedavisi uygular. Tedavi süresi genellikle 14 gün civarındadır. Bazı durumlarda ilk birkaç gün hastanede damar yoluyla (intravenöz) antibiyotik verilmesi gerekebilir, özellikle bulantı, kusma, yüksek ateş veya hamilelik şüphesi varsa. Cinsel partnerinizin de enfeksiyon varsa tedavi edilmesi önemlidir. Ağrı kesici ve ateş düşürücü ilaçlar doktorunuz tarafından önerilebilir, ancak ilaç isimleri ve dozları mutlaka doktor tarafından belirlenmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren, pelvik apseler (iltihaplı sıvı birikimi) oluşursa veya ilaç tedavisine rağmen enfeksiyon gerilemezse cerrahi gerekebilir. Bu durumda apse drenajı yapılabilir. Ayrıca, son derece nadir olmakla birlikte, tüplerin tamamen tıkanması veya parçalanması durumunda fallop tüpünün cerrahi olarak çıkarılması söz konusu olabilir. Cerrahi kararı her zaman doktor tarafından, kişiye özel değerlendirme yapılarak verilir.

Bu durumla yaşamak

Salpenjit tedavisi sırasında vücudunuzun iyileşmesi için zamana ihtiyacı vardır. Kendinize iyi bakmanız, belirtilerinizi hafifletmeye yardımcı olur. İlaçlarınızı düzenli kullanmak ve kontrole gitmek iyileşme sürecinin en önemli parçasıdır. Ağrılarınız azaldıkça normal aktivitelerinize yavaşça dönebilirsiniz; ancak tam iyileşme için doktorunuzun önerilerine uymanız önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli ve yeterli uyuyun, bağışıklık sisteminizi güçlü tutun.
• Stresten uzak durmaya çalışın; stres bağışıklığı zayıflatabilir.
• Cinsel ilişkide prezervatif kullanmak tekrar enfeksiyon kapmanızı önler.
• Sigara ve alkolden uzak durun, çünkü bu alışkanlıklar iyileşmeyi yavaşlatabilir.
• Kontrollerinizi aksatmayın; doktorunuzun önerdiği takip planına uyun.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenmek bağışıklık sisteminizin enfeksiyonla savaşmasına yardımcı olur. Bol sebze ve meyve, tam tahıllı besinler ve probiyotik içeren yoğurt gibi gıdalar tüketebilirsiniz. İyileşme sürecinde ağır egzersizlerden kaçının; ancak doktorunuz uygun gördüğünde hafif yürüyüşler yapabilirsiniz. Yürüyüş, kan dolaşımını artırarak iyileşmeye katkıda bulunabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Salpenjit gibi bir enfeksiyon geçirmek hem fiziksel hem duygusal olarak zorlayıcı olabilir. Ağrı, tekrarlayan enfeksiyon endişesi ve üreme sağlığına etkileri konusunda kaygı duymak normaldir. Bu duygularla başa çıkmak için bir psikolog veya terapistten destek alabilirsiniz. Unutmayın, bu durumu yaşayan tek kişi siz değilsiniz; konuşmak rahatlatıcı olabilir.

Önleme

Salpenjiti tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da riski azaltmanın etkili yolları vardır. En önemli önlem, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korunmaktır. Tek eşli ilişki, prezervatif kullanımı ve düzenli jinekolojik kontroller bu hastalığa yakalanma riskini önemli ölçüde azaltır. Cinsel partner sayısının sınırlandırılması da riski azaltır.

Aşılar

Salpenjitin en sık nedenleri olan klamidya ve gonore için şu anda koruyucu bir aşı bulunmamaktadır. Ancak rahim ağzı kanserine neden olabilen HPV (insan papilloma virüsü) için aşı mevcuttur; bu aşı bazı pelvik enfeksiyonlara karşı dolaylı koruma sağlayabilir. Aşı konusunda doktorunuzla görüşebilirsiniz.

Tarama programları

Düzenli jinekolojik muayene ve smear testi, enfeksiyonların erken fark edilmesine yardımcı olur. Özellikle cinsel olarak aktif kadınların yılda bir kez jinekoloji muayenesi olması önerilir. Şikayet olmasa bile belirli risk faktörleri taşıyorsanız doktorunuz düzenli tarama testleri isteyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tüplerde doku hasarı ve yapışıklıklar sonucu kısırlık (infertilite)
• Dış gebelik (ektopik gebelik) riskinde artış
• Kronik (uzun süreli) pelvik ağrı
• Pelvik apse adı verilen iltihaplı sıvı birikimi
• Enfeksiyonun karın boşluğuna yayılması (peritonit)
• Nadiren enfeksiyonun kan dolaşımına geçmesi (sepsis)

Uzun vadeli görünüm

Salpenjit, erken teşhis ve uygun tedavi ile büyük ölçüde başarıyla tedavi edilebilen bir hastalıktır. Tedaviye ne kadar erken başlanırsa, kalıcı hasar oluşma riski o kadar düşer. Geç kalınmış vakalarda bile, çağdaş tıbbın sunduğu imkanlarla birçok kadın sağlığına kavuşur. Önemli olan belirtileri ciddiye almak, doktorunuzun önerilerine uymak ve düzenli kontrollerinizi ihmal etmemektir. Üreme sağlığıyla ilgili kaygılarınız olsa da bu durumun genellikle tedavi edilebilir olduğunu ve çoğu kadının hamile kalabildiğini unutmayın.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.