Burkulma ve Zorlanma (Sprain ve Strain)

Genel Bakış

Burkulma, eklemleri bir arada tutan bağların gerilmesi veya yırtılmasıdır. Zorlanma ise kasların veya kasları kemiğe bağlayan tendonların gerilmesi ya da yırtılmasıdır. Her ikisi de ani hareket, düşme veya aşırı yüklenme sonucu ortaya çıkabilir.

Çok yaygındır. Toplumda her yaşta görülebilir ve spor aktiviteleri sırasında veya günlük yaşamda sıkça karşılaşılır.

Herkesi etkileyebilir. Sporcular, aktif çocuklar, düzensiz zeminlerde çalışanlar ve daha önce burkulma geçirmiş kişiler daha yüksek risk altındadır. Yaşlılarda denge sorunları nedeniyle daha sık görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ağrı
• Şişlik
• Morarma
• Dokununca hassasiyet
• Eklemde hareket kısıtlılığı
• Kas spazmı

Nedenler

Ana nedenler

• Ani dönme veya yanlış adım atma
• Spor sırasında yanlış hareket
• Kaygan veya düzgün olmayan zeminde düşme
• Aşırı ağır kaldırma veya ani kuvvet kullanma

Risk faktörleri

• Daha önce aynı bölgede burkulma geçirmiş olmak
• Yetersiz ısınma ve esneme yapmadan egzersize başlamak
• Zayıf kaslar veya denge problemleri
• Uygun olmayan ayakkabı veya ekipman kullanmak
• Aşırı kilo

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Eklem şekli bozuk görünüyorsa
• Ağrı çok şiddetliyse ve dinlenmekle geçmiyorsa
• Ayağa kalkamıyorsanız veya kolu kullanamıyorsanız
• Bölgede uyuşma, karıncalanma veya güçsüzlük varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ağrı ve şişlik 2-3 gün sonra azalmıyorsa
• Günlük aktivitelerinizi etkileyen ağrı devam ediyorsa
• Aynı bölgede tekrarlayan burkulmalar yaşıyorsanız

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler, ardından yaralanan bölgeyi muayene eder. Muayenede ağrının yeri, şişlik, morarma, hareket açıklığı ve eklemin stabilitesi değerlendirilir.

Yapılabilecek testler

• Çoğu zaman ek test gerekmeyebilir
• Kırık olup olmadığını kontrol etmek için röntgen çekilebilir
• Bazı durumlarda bağ veya tendon hasarını değerlendirmek için ultrason veya MR önerilebilir

Randevunuzda neler beklenir

Muayene ve gerekli tetkiklerin ardından doktorunuz size yaralanmanın derecesini, iyileşme sürecini ve uygun tedavi planını ayrıntılı olarak anlatacaktır.

Tedavi

Tedavinin amacı ağrıyı ve şişliği azaltmak, iyileşmeyi hızlandırmak ve eklemin normal işlevine dönmesini sağlamaktır. Hafif yaralanmalar çoğunlukla evde tedavi edilebilir.

Evde kişisel bakım

• İlk 48-72 saat dinlenin; ağrıyan bölgeyi zorlamayın.
• Şişliği azaltmak için bölgeye 15-20 dakikalık aralıklarla buz uygulayın. Buzu doğrudan cilde koymayın, bir bezin arasında kullanın.
• Elastik bandajla bölgeyi destekleyecek şekilde sarın; çok sıkmayın.
• Bölgeyi kalp hizasının üzerinde tutarak şişliği azaltın.
• Ağrı azaldıkça günlük aktivitelere yavaşça dönün.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz ağrı ve iltihabı azaltmak için bazı ilaçlar önerebilir. Fizik tedavi, egzersiz programları ve destekleyici ateller de tedavinin parçası olabilir. Hangi ilacın veya tedavinin size uygun olduğunu mutlaka sağlık uzmanınıza danışın. Reçetesiz ağrı kesiciler kullanmadan önce eczacınıza veya doktorunuza sorun.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ameliyat nadiren gerekir ve genellikle ciddi bağ yırtılması veya kemiğin ayrılması gibi durumlarda düşünülür. Çoğu burkulma ve zorlanma ameliyatsız olarak iyileşir.

Bu durumla yaşamak

İyileşme döneminde bölgeyi zorlamamaya dikkat edin. Doktorunuzun önerdiği süre boyunca ağır kaldırmaktan ve yoğun spordan kaçının. Gerekirse baston veya koltuk değneği gibi yardımcı cihazlar kullanabilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• İyileşene kadar ağrıya neden olan hareketlerden kaçının.
• Uygun ayakkabılar ve koruyucu ekipmanlar kullanın.
• Kaslarınızı güçlendirmek için doktorunuzun önerdiği egzersizleri düzenli yapın.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenmek dokuların onarılmasına yardımcı olur. Özellikle protein, C vitamini ve kalsiyum içeren besinler iyileşmeyi destekler. Egzersize doktorunuz onay verdikten sonra başlayın; aşırı yüklenme yaralanmayı artırabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uzun süren ağrı ve hareket kısıtlılığı moralinizi bozabilir. Kendinize karşı sabırlı olun, keyif aldığınız dinlendirici aktivitelere yönelin ve duygularınızı ailenizle veya arkadaşlarınızla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Tamamen önlenemese de risk önemli ölçüde azaltılabilir. Düzenli egzersiz yapmak, egzersiz öncesi ısınmak ve sonrasında soğumak, uygun zemin ve ayakkabı seçmek, kasları güçlendirmek ve dengeyi artırmaya yönelik çalışmalar yapmak koruyucu olabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tekrarlayan burkulmalar ve kronik eklem ağrısı
• Eklem dengesizliği ve güçsüzlük
• Eklemin erken kireçlenme riskinde artış

Uzun vadeli görünüm

İyi haber şu ki çoğu burkulma ve zorlanma uygun bakımla tamamen iyileşir. İyileşme süresi yaralanmanın derecesine göre birkaç günden birkaç haftaya kadar değişebilir. Erken ve doğru tedavi, uzun vadeli komplikasyonları büyük ölçüde azaltır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.