Beyin Zarı Kanaması (Subaraknoid Kanama)

Genel Bakış

Subaraknoid kanama, beyni çevreleyen zarların arasındaki sıvı dolu boşluğa kan sızmasıdır. Bu durum genellikle aniden ortaya çıkar ve en tipik belirtisi kişinin hayatında yaşadığı en şiddetli baş ağrısıdır. Beyin ve hayati fonksiyonlar üzerinde ciddi etkileri olabileceğinden acil müdahale gerektirir.

Subaraknoid kanama nadir görülen bir durumdur; tüm inmelerin yaklaşık %5'ini oluşturur.

Daha çok 40-60 yaş arası yetişkinlerde görülür; kadınlarda erkeklere göre biraz daha sıktır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Aniden başlayan ve 'hayatımın en şiddetli baş ağrısı' olarak tanımlanan baş ağrısı
• Bulantı ve kusma
• Işığa duyarlılık
• Boyun sertliği
• Bilinç bulanıklığı veya sersemlik
• Nöbet geçirme
• Çift görme veya görme sorunları

Nedenler

Ana nedenler

• Beyin damar duvarındaki baloncuğun (anevrizma) yırtılması
• Beyindeki damar yapı bozuklukları (arteriovenöz malformasyon)
• Kafa travması
• Nadiren kan sulandırıcı ilaç kullanımı veya kanama bozuklukları

Risk faktörleri

• Yüksek tansiyon
• Sigara içmek
• Aşırı alkol kullanımı
• Ailede anevrizma veya subaraknoid kanama öyküsü
• Bazı bağ dokusu hastalıkları
• İleri yaş ve kadın cinsiyet

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani ve şiddetli baş ağrısıyla birlikte kusma, boyun sertliği veya ışığa duyarlılık varsa
• Baş ağrısıyla birlikte güçsüzlük, uyuşma veya konuşma güçlüğü yaşanıyorsa
• Baş ağrısı sonrası sersemlik, bayılma veya bilinç değişikliği olursa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Tekrarlayan veya olağandışı baş ağrılarınız varsa doktorunuza danışın.

Tanı

Doktor belirtilerinizi dinler, nörolojik muayene yapar ve şüphe durumunda acil görüntüleme tetkikleri ister. Subaraknoid kanama tanısı genellikle beyin görüntülemesi ve bazen bel suyu incelemesiyle doğrulanır.

Yapılabilecek testler

• Bilgisayarlı tomografi (BT)
• Lomber ponksiyon (bel suyu alma)
• BT anjiyografi veya manyetik rezonans anjiyografi (MRA)

Randevunuzda neler beklenir

Acil serviste hızlı bir değerlendirme yapılır. Görüntüleme sonuçları genellikle birkaç saat içinde netleşir. Gerekirse beyin omurilik sıvısı incelenir ve tedavi planı buna göre belirlenir.

Tedavi

Tedavinin amacı kanamayı durdurmak, beyni korumak ve oluşabilecek komplikasyonları önlemektir. Bu nedenle hastalar genellikle yoğun bakım ünitesinde yakından izlenir.

Evde kişisel bakım

• Taburcu olduktan sonra doktorunuzun önerdiği kontrolleri aksatmayın.
• Sigara ve alkolden kaçının.
• Tansiyonunuzu düzenli ölçtürün.
• Reçete edilen ilaçları düzenli kullanın.

Tıbbi tedaviler

Tedavide kullanılan ilaçlar doktorunuzun reçete ettiği şekilde verilir. Damar spazmını önlemeye yönelik ilaçlar, ağrı kesiciler ve nöbet önleyici ilaçlar gerekebilir. Hangi ilacın kullanılacağına ve dozuna yalnızca sağlık ekibi karar verir; bu nedenle sorularınızı doktorunuzla görüşün.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı hastalarda anevrizmanın kapatılması için cerrahi klip veya kateterle yapılan anjiyografik tedavi (endovasküler yöntem) gerekebilir. Hangi yöntemin kullanılacağına nöroşirürji ekibi, kanamanın yerine ve hastanın durumuna göre karar verir.

Bu durumla yaşamak

İyileşme süreci kişiden kişiye farklılık gösterir. Bazı kişiler haftalar içinde günlük yaşamlarına dönerken, bazılarında yorgunluk, unutkanlık ve duygusal değişimler aylarca sürebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Doktorunuzun önerdiği egzersizleri düzenli yapın.
• Yeterli uyuyun ve stresten uzak durmaya çalışın.
• Tansiyon takibinizi düzenli yaptırın.
• Yüksek riskli aktivitelerden kaçının; doktorunuza danışmadan ağır kaldırmayın.

Diyet ve egzersiz

Damar sağlığını desteklemek için Akdeniz tipi beslenme önerilir; taze sebze ve meyve, tam tahıllar ve sağlıklı yağlar tüketin. Tuzu sınırlayın ve bol su içirin. Doktor izniyle yürüyüş gibi hafif egzersizlere başlayabilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Bu ciddi sağlık deneyimi sonrası kaygı, depresyon veya travma sonrası stres görülebilir. Duygularınızı yakınlarınızla paylaşmak ve gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek almak önemlidir. Zihinsel iyileşme de fiziksel iyileşme kadar değerlidir.

Önleme

Subaraknoid kanamayı tamamen önlemek her zaman mümkün değildir. Ancak yüksek tansiyonu kontrol altında tutmak, sigara içmemek, alkolü sınırlamak ve sağlıklı bir yaşam tarzı benimsemek riski önemli ölçüde azaltır.

Tarama programları

Ailede anevrizma öyküsü olan bazı kişilerde doktor önerisiyle görüntüleme taraması düşünülebilir. Ancak toplum genelinde tarama önerilmez. Bireysel risk değerlendirmesi için doktorunuza danışın.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tekrar kanama riski
• Beyin damarlarında spazm ve kan akımının azalması
• Beyin ödemi
• Beyin omurilik sıvısının birikmesi (hidrosefali)
• Kalıcı nörolojik hasar

Uzun vadeli görünüm

Subaraknoid kanama ciddi bir durum olsa da gelişmiş tedavi yöntemleri ve hızlı müdahale sayesinde pek çok kişi hayatta kalmakta ve bağımsız yaşamına dönebilmektedir. İyileşme süreci doğru destek ve düzenli takip ile daha olumlu ilerler.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.