Tetanoz

Genel Bakış

Tetanoz, toprakta, tozda ve hayvan dışkısında bulunan bir bakterinin ürettiği toksinin sinir sistemine zarar vermesiyle ortaya çıkan ciddi bir enfeksiyon hastalığıdır. Bu toksin kaslarda şiddetli ve kontrolsüz kasılmalara yol açar.

Türkiye'de aşılama programları sayesinde tetanoz artık nadir görülür, ancak aşı takvimi eksik olan kişilerde hâlâ ortaya çıkabilir.

Aşıları eksik olan kişiler, yaşlılar, bağışıklık sistemi zayıflamış olanlar ve yaralarını temizlemeyenler daha büyük risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çene kaslarında sertlik ve kilitlenme
• Boyun, omuz ve sırt kaslarında sertlik
• Yutma güçlüğü
• Karın kaslarında ağrılı kasılmalar
• Ateş, terleme ve hızlı kalp atışı

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde emme güçlüğü ve huzursuzluk
• Yüz kaslarında spazm
• Sırtta ve gövdede şiddetli kasılmalar

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kas güçsüzlüğü ve dengesizlik
• Düşme sonrası fark edilmeyen yaralar
• Yutma güçlüğü nedeniyle beslenme sorunları

Nedenler

Ana nedenler

• Tetanoz bakterisinin toprak, toz veya dışkı ile temas eden bir yaradan vücuda girmesi
• Derin delici yaralar, yanıklar, hayvan ısırıkları ve paslı metal kesikleri

Risk faktörleri

• Aşılarının eksik olması
• Diyabet, bağışıklık sistemini zayıflatan hastalıklar veya ilaç kullanımı
• Temizlenmeyen, geç fark edilen veya içinde yabancı cisim kalan yaralar
• Ameliyat sonrası yara bakımının yetersiz olması

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kirli veya derin bir yara oluştuysa ve son 10 yıl içinde tetanoz aşısı olmadıysanız
• Yara içinde toprak, toz veya paslı bir cisim kaldıysa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Aşı takviminizi kontrol ettirmek için
• Yüksek riskli bir işte çalışıyorsanız ve bağışıklık durumunuzu değerlendirmek istiyorsanız

Tanı

Doktor, belirtilerinizi dinler, son yaralanma öykünüzü ve aşı geçmişinizi sorgular. Tetanoz tanısı genellikle muayene bulgularına göre konur; kesin bir laboratuvar testi yoktur.

Yapılabilecek testler

• Klinik muayene ve tıbbi öykü
• Yara kültürü bazı durumlarda istenebilir
• Nadiren sinir ve kas fonksiyon testleri gerekebilir

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz tetanoz olabileceğini düşünürse, sizi hastaneye yatırarak yakın takip ve tedavi planı oluşturacaktır.

Tedavi

Tetanoz tedavisi mutlaka hastanede, çoğu zaman yoğun bakım ünitesinde yapılır. Tedavinin amacı toksinin etkisini durdurmak, kasılmaları kontrol altına almak ve solunum desteği sağlamaktır.

Evde kişisel bakım

• Yara bakımını doktorunuzun tarif ettiği şekilde yapın
• Kasılmaları tetikleyebilecek gürültü, parlak ışık ve ani hareketlerden kaçının
• Hastaneden taburcu olduktan sonra kontrollerinizi aksatmayın

Tıbbi tedaviler

Tedavide yara temizliği, bağışıklık sağlayan serum, tetanoz aşısı ve kas gevşetici ilaçlar kullanılabilir. Hangi ilaçların ve hangi dozların kullanılacağına doktor karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Derin ve kirli yaralarda, doktor yaradaki ölü dokuyu çıkarmak için cerrahi temizlik yapabilir.

Bu durumla yaşamak

Tetanozdan iyileşme haftalar alabilir. Kas gücünüzü geri kazanmak için fizik tedavi önerilebilir. Doktorunuzun önerdiği takip planına uymak iyileşmenizi hızlandırır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara içmeyin; sigara iyileşmeyi yavaşlatabilir
• Aşırı yorgunluktan kaçının
• Dinlenmek ve stresi azaltmak için nefes egzersizleri yapabilirsiniz

Diyet ve egzersiz

Yutma güçlüğü devam ederken yumuşak ve besleyici gıdalar tüketin. Doktorunuz izin verdikten sonra kısa yürüyüşler ve hafif esneme hareketleriyle kaslarınızı yavaşça çalıştırın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Yoğun bakım süreci, hareket kısıtlılığı ve hastalığın belirsizliği kaygıya yol açabilir. Bu duyguların normal olduğunu bilin ve ailenizle veya sağlık ekibinizle paylaşın.

Önleme

Tetanoz büyük ölçüde aşı ile ve yaraların doğru temizlenmesiyle önlenebilir. Çocukluk aşı takviminin tamamlanması ve erişkinlikte hatırlatma dozlarının yapılması çok önemlidir.

Aşılar

Sağlık Bakanlığı, çocukluk döneminde tetanoz aşısını rutin aşı takviminde uygulamaktadır. Erişkinlerde de her 10 yılda bir hatırlatma dozu önerilmektedir.

Tarama programları

Tetanoz için özel bir tarama testi yoktur; doktorunuz aşı geçmişinizi ve bağışıklık durumunuzu değerlendirir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Solunum kaslarının felç olmasıyla nefes alamama
• Kalp ritmi ve tansiyon bozuklukları
• Akciğer enfeksiyonu, kan pıhtısı veya kasılmalara bağlı kemik kırıkları

Uzun vadeli görünüm

Tedavi edilmezse tetanoz ölümcül olabilir; ancak modern yoğun bakım koşullarında iyileşme şansı yüksektir. Hastalığı atlatan kişiler tekrar tetanoz olabilir, bu yüzden aşı takvimini sürdürmek hayat kurtarıcıdır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.