Tiroid ve Yemek Sonrası Yaşanan Belirtiler

Genel Bakış

Tiroid, boynunuzun ön kısmında bulunan kelebek şeklindeki küçük bir bezdir. Vücudunuzun enerjisini ve metabolizmasını düzenleyen hormonları üretir. Yemek yemek tiroidi doğrudan çalıştırmaz, ancak tiroid hastalığınız varsa bazı yiyecekler veya yemek sonrası vücudunuzdaki değişimler belirtileri ortaya çıkarabilir. Bu yazıda tiroid ile beslenme arasındaki ilişkiyi ve yemek sonrası nelere dikkat etmeniz gerektiğini anlatacağız.

Tiroid sorunları oldukça yaygındır. Özellikle kadınlarda, yaş ilerledikçe ve ailesinde tiroid hastalığı olan kişilerde daha sık görülür.

Her yaşta görülebilir, ancak kadınlarda, 60 yaş üstü bireylerde ve ailesinde tiroid hastalığı bulunan kişilerde risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yemek sonrası çarpıntı veya kalbin hızlı atması
• Yemeklerden sonra aşırı terleme veya sıcak basması
• Sürekli yorgunluk ve halsizlik
• Kilo almak veya vermekte zorlanma
• Kabızlık veya sık ishal
• Boyun ön kısmında şişlik, yutma güçlüğü veya boğazda takılma hissi
• Yemek sonrası sinirlilik veya huzursuzluk

Çocuklarda belirtiler

• Büyümede yavaşlama veya boy kısalığı
• Okul başarısında düşme ve dikkat dağınıklığı
• Yemek sonrası aşırı yorgunluk ve uyuma isteği
• İştah değişiklikleri ve kilo sorunları

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kalp çarpıntısı ve ritim bozuklukları
• Kabızlık veya ishal gibi sindirim şikayetleri
• Bellek karışıklığı veya dalgınlık
• Halsizlik ve güç kaybı

Nedenler

Ana nedenler

• Bağışıklık sisteminin tiroid bezesine saldırması (otoimmün hastalıklar)
• Vücutta iyot eksikliği veya bazı bölgelerde iyot fazlalığı
• Tiroid bezinde nodül adı verilen yumruların oluşması
• Bazı ilaçlar (örneğin kalp veya psikiyatri ilaçları) tiroidi etkileyebilir
• Doğum sonrası tiroid iltihaplanması (postpartum tiroidit)

Risk faktörleri

• Kadın olmak
• Ailede tiroid hastalığı öyküsü
• 40 yaş üstünde olmak
• Hamilelik veya yeni doğum yapmış olmak
• Daha önce baş-boyun bölgesine radyasyon tedavisi almış olmak
• Aşırı iyot içeren besinleri veya takviyeleri bilinçsizce kullanmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Boynunuzda yeni veya büyüyen bir şişlik fark ederseniz
• Yutkunma, nefes alma veya konuşmada zorluk varsa
• Göğüs ağrısı, şiddetli çarpıntı veya bayılma hissi yaşarsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yemek sonrası düzenli olarak çarpıntı, terleme veya aşırı yorgunluk yaşıyorsanız
• Kilo değişimlerinizi açıklayamıyorsanız
• Sürekli yorgunluk, saç dökülmesi veya cilt kuruluğu gibi belirtileriniz varsa
• Tiroid hastalığıyla ilgili ailenizde öykü varsa ve belirtilerden endişeleniyorsanız

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi dinleyecek, boyun bölgenizi elle muayene edecek ve tiroid hormonlarınızı ölçmek için kan testleri isteyecektir. Gerekirse tiroid bezinizi görüntülemek için ultrason yapılabilir.

Yapılabilecek testler

• TSH (tiroid uyarıcı hormon) kan testi
• Serbest T4 ve T3 hormon düzeyleri
• Tiroid ultrasonu
• Antikor testleri (otoimmün bir durum varsa)

Randevunuzda neler beklenir

Genellikle aç karnına kan verilir. Sonuçlar birkaç gün içinde çıkar. Doktorunuz sonuçlara göre size kesin tanı hakkında bilgi verecek ve tedavi planını birlikte oluşturacaksınız.

Tedavi

Tiroid hastalıklarının tedavisi altta yatan nedene göre değişir: hormon az ya da çok üretiliyor olması, nodül varlığı veya otoimmün durum gibi. Tedavi kişiye özeldir ve doktor tarafından düzenlenir.

Evde kişisel bakım

• İyot alımında dengeyi gözetin; aşırı iyotlu takviyelerden kaçının
• Brokoli, lahana, şalgam gibi bazı çiğ sebzeleri çok büyük miktarlarda yememeye çalışın
• Doktorunuzun önerdiği ilacı her gün aynı saatte, aç veya tok karnına olabildiğince düzenli alın (doktorunuz size en uygun zamanı söyleyecektir)
• Stresten uzak durmaya çalışın ve düzenli uyuyun
• Sigara içiyorsanız bırakmak için destek isteyin

Tıbbi tedaviler

Tiroid hastalıklarında kullanılan başlıca tedavi yöntemleri şunlardır: tiroid hormonunu dengeleyen ilaçlar (hormon seviyesini normal düzeye çekme amacıyla), fazla hormon üretimini baskılayan ilaçlar, radyoaktif iyot tedavisi ve cerrahi. Hangi tedavinin sizin için uygun olduğuna, yaşınıza, genel sağlık durumunuza ve tiroid hastalığınızın türüne göre doktorunuz karar verir. İlaç isimleri veya dozları doktorunuz tarafından belirlenmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Yemek borusuna veya nefes borusuna baskı yapan büyük guatrlarda, tiroid nodülü kanser şüphesi taşıdığında veya ilaç tedavisine yanıt alınamayan durumlarda cerrahi gündeme gelebilir. Ameliyat kararı doktor ve hasta birlikte alınır.

Bu durumla yaşamak

Tiroid hastalığıyla yaşamak, belirtileri anlamak ve düzenli doktor kontrolüne gitmekle çok daha kolay hale gelir. Yemek sonrası belirtilerinizi not almak, size ve doktorunuza yol gösterebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli ve yeterli uyuyun
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri veya meditasyon deneyin
• Doktorunuzun önerdiği aralıklarla kan testlerinizi yaptırın
• Kilonuzu düzenli takip edin ve ani değişimleri doktorunuzla paylaşın
• İlaçlarınızı aksatmayın ve başka ilaçlarla etkileşim ihtimaline karşı doktorunuzu bilgilendirin

Diyet ve egzersiz

Akdeniz tipi dengeli bir beslenme çoğu zaman iyi bir seçimdir. İyot alımını abartmayın; deniz ürünleri ve iyotlu tuz yeterlidir. Haftanın çoğu günü 30 dakikalık yürüyüş gibi hafif egzersizler enerjinizi artırabilir ve kilo kontrolüne yardımcı olabilir. Egzersiz sonrası aşırı yorgunluk hissediyorsanız doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Tiroid hormonları ruh halini doğrudan etkiler. Bu nedenle, depresif hissetme, kaygı veya sinirlilik yaşayabilirsiniz. Bu belirtiler tiroid kaynaklı olabilir ve tedaviyle düzelebilir, ancak psikolojik destek almak da gerekebilir. Kendinizi kötü hissettiğinizde doktorunuzla bu durumu paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Bazı tiroid hastalıkları (örneğin otoimmün tiroidit) tam olarak önlenemez. Ancak iyot dengesini korumak, sağlıklı yaşam tarzı benimsemek ve belirtilerde erken doktora başvurmak olumsuz sonuçları ciddi şekilde azaltabilir.

Aşılar

Tiroidi doğrudan koruyan bir aşı bulunmamaktadır. Ancak genel sağlığınızı korumak için önerilen aşıları (örneğin grip ve zatürre aşıları) doktorunuzla konuşabilirsiniz.

Tarama programları

Belirtisi olmayan sağlıklı bireylerde rutin tiroid taraması genellikle önerilmez. Ancak hamilelik planlayan, tiroid hastalığında aile öyküsü bulunan veya belirtiler yaşayan kişilerde doktor gerekli görürse tiroid testleri yapılabilir. Sağlık Bakanlığı'nın güncel tarama önerileri için aile hekiminize danışabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp ritim bozuklukları ve kalp yetmezliği riski
• Osteoporoz (kemik erimesi) ve kırık riskinde artış
• Anne karnında gelişim sorunları ve gebelik komplikasyonları
• Guatr bezinin büyümesi, yutma ve nefes alma zorluğu
• Tiroid krizi olarak adlandırılan, yaşamı tehdit edebilen ağır tablo

Uzun vadeli görünüm

Tiroid hastalıklarının büyük çoğunluğu uygun tedavi ile kontrol altına alınabilir. Doğru ilaç, dengeli beslenme ve düzenli takip ile birçok kişi normal ve sağlıklı bir yaşam sürer. Önemli olan belirtileri ciddiye almak ve doktorunuzun önerilerine uymaktır.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü · Türkiye
• Aile Hekiminiz veya Yerel Sağlık Merkezi · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.