Tiroid ve Yorgunluk

Genel Bakış

Tiroid, boynun ön tarafında bulunan kelebek şeklinde küçük bir bezdir. Vücudun enerjisini kullanma hızını, kalp atışını ve vücut ısısını düzenleyen hormonlar üretir. Tiroid bezi yeterince çalışmadığında veya çok çalıştığında, vücudun dengesi bozulur ve özellikle yorgunluk olmak üzere pek çok belirti ortaya çıkabilir.

Evet, tiroid hastalıkları dünyada oldukça yaygındır. Yorgunluk şikayetiyle doktora başvuran kişilerde tiroid hastalığı sıklıkla araştırılır. Ülkemizde de tiroid hastalıkları, özellikle kadınlarda sık görülen sağlık sorunlarından biridir.

Tiroid hastalıkları her yaşta görülebilir. Ancak kadınlarda, 60 yaş üstü kişilerde ve ailesinde tiroid hastalığı olanlarda daha sıktır. Ayrıca otoimmün hastalığı olanlar (bağışıklık sisteminin kendi dokularına saldırdığı durumlar) daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Aşırı yorgunluk ve halsizlik
• Kilo alma veya istemsiz kilo kaybı
• Soğuğa veya sıcağa tahammülsüzlük
• Kas ve eklem ağrıları
• Depresif ruh hali veya huzursuzluk
• Saç dökülmesi, ciltte kuruluk
• Kabızlık veya sık tuvalete çıkma
• Kalp atışında yavaşlama veya hızlanma

Çocuklarda belirtiler

• Büyüme geriliği
• Okul başarısında düşüş
• Yorgunluk ve halsizlik
• İştah değişiklikleri
• Ergenlikte gecikme veya erken ergenlik bulguları

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Halsizlik ve yorgunluk
• Unutkanlık, zihinsel bulanıklık
• Depresyon belirtileri
• İştahsızlık ve kilo kaybı
• Kalp çarpıntısı veya nefes darlığı
• Bu belirtiler yaşlanmaya bağlanabilir, bu yüzden tiroid kontrolü önemlidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Bağışıklık sisteminin tiroid bezine saldırması (otoimmün hastalıklar)
• İyot eksikliği veya nadiren fazla iyot alımı
• Tiroid bezinin iltihaplanması
• Tiroid bezinde nodül veya guatr oluşumu
• Hipofiz bezinin yeterince uyarı vermemesi
• Bazı ilaçların tiroid fonksiyonunu etkilemesi

Risk faktörleri

• Kadın olmak
• Ailede tiroid hastalığı öyküsü
• 50 yaş üzerinde olmak
• Şeker hastalığı veya romatoid artrit gibi otoimmün hastalıkların varlığı
• Hamilelik veya doğum sonrası dönem
• Yetersiz veya aşırı iyot alımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yorgunlukla birlikte nefes darlığı, göğüs ağrısı veya bayılma yaşıyorsanız
• Kalp atışınız çok hızlı veya çok yavaşsa
• Bilinç bulanıklığı veya kafa karışıklığı varsa
• Bu durumlarda vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Birkaç haftadır süren ve günlük yaşamınızı etkileyen yorgunluk
• Açıklanamayan kilo değişiklikleri
• Saç dökülmesi, cilt kuruluğu, kabızlık gibi belirtiler
• Bu belirtilerle aile hekiminize veya bir iç hastalıkları uzmanına başvurabilirsiniz.

Tanı

Doktorunuz önce tıbbi öykünüzü dinler ve boynunuzu fiziksel olarak muayene eder. Tiroid bezinin büyüklüğü, nodül varlığı kontrol edilir. Ardından tiroid fonksiyonlarını ölçen kan testleri istenir. Gerekirse görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.

Yapılabilecek testler

• Tiroid uyarıcı hormon (TSH) testi
• Serbest T4 ve serbest T3 testleri
• Anti-TPO ve anti-tiroglobulin antikor testleri
• Tiroid ultrasonu
• Gerekirse tiroid sintigrafisi veya ince iğne biyopsisi

Randevunuzda neler beklenir

Kan testi için genellikle randevu almanız ve testten önce herhangi bir özel hazırlık yapmanız gerekmeyebilir. Doktorunuz aç karnına gelmenizi isteyebilir. Test işlemi birkaç dakika sürer. Sonuçlar birkaç gün içinde çıkar; doktorunuz sonuçları sizinle paylaşır ve gerekli görürse sizi bir endokrinoloji (hormon hastalıkları) uzmanına yönlendirir.

Tedavi

Tiroid tedavisinin amacı, hormon seviyelerini normal aralığa getirmek ve belirtileri ortadan kaldırmaktır. Tedavi, tiroid bezinin az mı çok mu çalıştığına göre planlanır. Çoğu tiroid hastalığı düzenli takip ve ilaçlarla kontrol altına alınabilir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği aralıklarla kontrollere gidin
• İlaçlarınızı düzenli kullanın, dozunu kendiniz değiştirmeyin
• Yeterli ve kaliteli uykuya özen gösterin
• Aşırı yorgunluk hissettiğinizde dinlenin
• Dengeli beslenin; özellikle iyot alımında aşırıya kaçmayın

Tıbbi tedaviler

Tiroid hormonu eksikliğinde, eksik olan hormonun yerine konması tedavisi uygulanır. Hormon fazlalığında ise tiroid bezinin çalışmasını azaltan ilaçlar, radyoaktif iyot tedavisi veya cerrahi gibi seçenekler değerlendirilir. Hangi tedavinin uygun olduğuna doktorunuz, belirtilerinize ve test sonuçlarınıza göre karar verir. İlaç isimleri ve dozları mutlaka doktor tarafından belirlenmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı durumlarda, örneğin büyük nodüller, kanser şüphesi veya ilaçlarla kontrol edilemeyen tiroid bezinin aşırı çalışması söz konusu olduğunda cerrahi önerilebilir. Ameliyat kararı endokrinoloji ve genel cerrahi uzmanları birlikte verir.

Bu durumla yaşamak

Tiroid hastalığı olan çoğu insan düzenli tedavi ve kontrollerle normal bir yaşam sürer. Yorgunluk, tedaviye başlandıktan sonra genellikle azalır. Günlük yaşamınızda kendinizi nasıl hissettiğinizi takip edin ve değişiklikleri doktorunuza iletin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli ve hafif egzersizler yapın (yürüyüş gibi)
• Uyku düzeninize dikkat edin
• Stres yönetimi teknikleri öğrenin (nefes egzersizleri, meditasyon gibi)
• Sigara ve alkolden kaçının
• Rutin sağlık kontrollerinizi ihmal etmeyin

Diyet ve egzersiz

Dengeli bir beslenme tiroid sağlığını destekler. İyot içeren besinleri (örneğin iyotlu tuz, deniz ürünleri) ölçülü tüketin; aşırı iyot alımı da zararlı olabilir. Egzersiz enerjinizi artırabilir, ancak aşırı zorlayıcı egzersizden kaçının. Diyetinizle ilgili özel bir durumunuz varsa bir beslenme uzmanına danışabilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Tiroid hastalıkları ruh halinizi doğrudan etkileyebilir. Depresyon, kaygı, sinirlilik ve huzursuzluk sık görülen eşlikçi durumlardır. Bu belirtiler tedaviyle genellikle düzelir. Kendinizi sürekli bunalmış ve üzgün hissediyorsanız doktorunuzla paylaşın; gerekirse psikolojik destek alabilirsiniz.

Önleme

Tiroid hastalıklarının büyük kısmı tam olarak önlenemez. Ancak özellikle iyot eksikliği kaynaklı guatr gibi durumlar, yeterli ve dengeli iyot alımıyla önlenebilir. Ailede tiroid hastalığı varsa veya risk grubundaysanız düzenli hekim kontrolü erken tanı sağlar.

Tarama programları

Genel toplumda rutin tiroid taraması herkese önerilmez. Ancak hamilelik, ailede tiroid hastalığı, otoimmün hastalık öyküsü gibi risk faktörleriniz varsa doktorunuz tiroid testleri isteyebilir. Sağlık Bakanlığı’nın önerileri doğrultusunda doktorunuz en uygun takibi planlar.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp ritim bozuklukları ve kalp yetmezliği
• Kısırlık ve hamilelik sorunları
• Yüksek kolesterol ve damar sertliği
• Anemi (kansızlık)
• Çevresel sinir hasarına bağlı uyuşma ve karıncalanma
• Nadir durumlarda ciddi ve yaşamı tehdit eden tiroid krizleri (tiroid fırtınası veya miksödem koması)

Uzun vadeli görünüm

Erken tanı konulduğunda ve düzenli tedavi uygulandığında tiroid hastalıkları başarıyla kontrol altına alınabilir. Yorgunluk ve diğer belirtiler büyük ölçüde düzelir, günlük yaşam kaliteniz artar. Sağlık ekibinizle iş birliği içinde olarak sağlıklı ve aktif bir yaşam sürmek mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.