Göbek Fıtığı

Genel Bakış

Göbek fıtığı, göbek deliğinin çevresindeki karın duvarında yer alan zayıf bir bölgeden, karın içindeki yağ dokusunun veya bazen bağırsağın dışarı doğru kabarmasıyla oluşan bir şişliktir. Bu şişlik genellikle yumuşaktır ve öksürme, ağlama veya ikınma sırasında daha belirgin hale gelir.

Evet, özellikle bebeklerde, özellikle prematüre ve düşük doğum ağırlıklı bebeklerde oldukça sık görülür. Erişkinlerde de karın içi basıncı artıran durumlarla birlikte ortaya çıkabilir.

Her yaşta görülebilmekle birlikte, bebeklerde doğumdan sonra, erişkinlerde ise genellikle 50 yaş sonrasında veya obezite, gebelik, kronik öksürük, kabızlık gibi karın içi basıncı artıran durumlarda daha sıktır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göbek deliğinde veya çevresinde yumuşak bir şişlik
• Öksürürken, ağlarken veya ikınırken şişliğin büyümesi
• Genellikle ağrısız olması
• Sırt üstü yatıldığında ya da hafifçe bastırıldığında şişliğin geri gidebilmesi

Çocuklarda belirtiler

• Ağlama veya ikınma sırasında göbekte beliren yumuşak şişlik
• Şişlik üzerindeki deri normal renktedir ve ağrısızdır
• Bebek sakinleşince şişlik kaybolabilir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Göbekte yeni oluşan veya büyüyen şişlik
• Karında ağırlık veya dolgunluk hissi
• Uzun süre ayakta kalınca veya eforla şişlik belirginleşir
• Nadiren ağrı veya rahatsızlık hissi

Nedenler

Ana nedenler

• Karın duvarındaki açıklığın kapanmadan kalması (doğuştan gelen zayıflık)
• Karın içi basıncın artması: ağır kaldırma, kronik öksürük, kabızlık, gebelik, obezite
• Daha önce geçirilmiş karın ameliyatları nedeniyle oluşan zayıflık

Risk faktörleri

• Prematüre doğum veya düşük doğum ağırlığı (bebeklerde)
• Ailede göbek fıtığı öyküsü
• Obezite veya aşırı kilo
• Çoğul gebelik veya büyük bebek gebeliği
• Kronik öksürük, astım, kabızlık
• Periton diyalizi tedavisi (böbrek hastalarında)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şişlik aniden sertleşirse, ağrılıysa ve geri itilemiyorsa
• Bulantı, kusma veya dışkı çıkaramama varsa
• Şişlik kızarık, mor veya aşırı hassas hale geldiyse

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Göbek deliğinde yeni bir şişlik fark ederseniz
• Bebeğinizin göbek fıtığı 2-3 yaşından sonra küçülmediyse veya büyüyorsa
• Erişkinseniz ve göbek fıtığı teşhisi konduysa, ameliyat seçeneklerini öğrenmek için
• Fıtık bölgesinde zamanla ağrı hissediyorsanız

Tanı

Doktor, sizi muayene ederek tanıyı koyar. Fıtık genellikle göbek deliğine bakılarak ve elle değerlendirilerek rahatlıkla tespit edilir. Muayenede öksürük veya ıkınma ile şişliğin büyümesi izlenebilir.

Yapılabilecek testler

• Genellikle görüntüleme testi gerekmeyebilir
• Tanı belirsizse veya komplikasyon şüphesi varsa ultrason kullanılabilir
• Çok nadiren bilgisayarlı tomografi istenebilir

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz göbek çevrenize bakar, şişliğin büyüklüğünü ve yumuşaklığını değerlendirir. Sizden ayakta durmanızı, öksürmenizi veya ıkınmanızı isteyebilir. Bu muayene genellikle ağrısızdır ve birkaç dakika sürer.

Tedavi

Göbek fıtığının tedavisi yaşa, fıtığın boyutuna ve belirtilere göre değişir. Çocuklarda çoğu fıtık kendiliğinden kapanır; bebeğin 3-4 yaşına kadar izlenmesi önerilir. Erişkinlerde ise fıtık kendiliğinden geçmez ve zamanla sıkışma riski arttığı için genellikle ameliyat önerilir. İlaç tedavisi yoktur.

Evde kişisel bakım

• Bebeğin ağlamasını azaltmaya çalışın, ancak ağlama fıtığa zarar vermez.
• Fıtık üzerine baskı uygulamayın, bant yapıştırmayın veya para gibi nesneler koymayın; bu yöntemler faydasızdır ve cilt sorunlarına yol açabilir.
• Yetişkinlerde ağır kaldırmaktan kaçının, kabızlığı önlemek için bol sıvı ve lifli gıdalar tüketin.
• Şişliği her gün bir kez gözlemleyerek boyut ve hassasiyet değişikliklerine dikkat edin.

Tıbbi tedaviler

Erişkinlerde göbek fıtığının kesin tedavisi cerrahidir. Ameliyat, açık yöntem veya laparoskopik (kapalı) yöntemle yapılabilir. Cerrah fıtık kesesini karın içine iter ve karın duvarındaki açıklığı dikerek kapatır. Gerekirse açıklığı güçlendirmek için sentetik bir yama (mesh) yerleştirilir. Hangi yöntemin sizin için uygun olduğuna doktorunuz karar verecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Erişkinlerde sıkışma riski düşük bile olsa, zamanla arttığı için teşhis konduğunda planlı ameliyat önerilir. Çocuklarda 4-5 yaşına kadar kendiliğinden kapanmayan, büyüyen veya belirti veren fıtıklar için cerrahi düşünülür. Acil ameliyat, sıkışma ve boğulma durumlarında gereklidir.

Bu durumla yaşamak

Göbek fıtığı ile yaşarken günlük aktivitelerinizi genellikle kısıtlamanız gerekmez. Ancak şişlik bölgesini takip edin; ani büyüme, ağrı veya renk değişikliği olursa doktorunuza başvurun. Ameliyat sonrası iyileşme sürecinde doktorunuzun önerdiği istirahat ve aktivite sınırlamalarına uyun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Ağır kaldırmaktan kaçının; kaldırmanız gerekiyorsa dizlerinizi kırarak ve yükü vücudunuza yakın tutarak kaldırın.
• Kabızlığı önlemek için düzenli tuvalet alışkanlığı edinin ve yeterli su için.
• Sağlıklı kilonuzu koruyun; fazla kilo karın içi basıncı artırır.
• Kronik öksürük veya zorlanma yapan alışkanlıklar için tedavi olun.

Diyet ve egzersiz

Lif bakımından zengin bir beslenme (sebze, meyve, tam tahıllar) ve bol su içmek kabızlığı önleyerek fıtık üzerindeki zorlanmayı azaltır. Ameliyat öncesi yürüyüş gibi hafif egzersizler genellikle güvenlidir; ancak karın kaslarını zorlayan ağır egzersizlerden kaçının. Ameliyat sonrası ise doktorunuzun izniyle egzersize kademeli olarak dönün.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Göbek fıtığı, özellikle görünümüyle ilgili kaygı veya ameliyat düşüncesi nedeniyle bazen psikolojik gerginliğe yol açabilir. Bu duygular normaldir; duygularınızı ailenizle paylaşın. Ameliyat korkusu yaşıyorsanız doktorunuzla riskleri ve faydaları detaylıca konuşmak rahatlatıcı olabilir.

Önleme

Kişinin kendisinde oluşan göbek fıtıklarını tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da, riski azaltmak mümkündür. Sağlıklı bir kiloda kalmak, kabızlığı önlemek, ağır kaldırma tekniğini doğru kullanmak ve kronik öksürüğü tedavi ettirmek önemlidir. Bebeklerde doğuştan olduğu için bilinen bir önleme yöntemi yoktur.

Aşılar

Göbek fıtığına karşı koruyucu bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Göbek fıtığı için toplumda özel bir tarama programı yoktur. Ancak düzenli check-up muayenesi sırasında doktorunuz göbek bölgesini kontrol edebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Sıkışmış fıtık: fıtık içindeki organ yerine geri dönemez, ağrı ve şişlik artar.
• Boğulmuş fıtık: fıtık içindeki bağırsağın kan akışı kesilir, dokular zarar görebilir; bu hayati risk taşır ve acil ameliyat gerekir.
• Bağırsak tıkanıklığı: dışkı ve gaz çıkamaması, bulantı ve kusma ile kendini gösterir.
• Nadiren enfeksiyon ve doku ölümü (gangren) gelişebilir.

Uzun vadeli görünüm

Göbek fıtığı genellikle tedavi edilebilir bir durumdur. Çocuklarda çoğu fıtık kendiliğinden kapanır ve ileride sorun çıkarmaz. Erişkinlerde yapılan planlı cerrahi onarım oldukça başarılıdır; hastaların çoğu normal yaşamına döner. Erken müdahale ve düzenli doktor takibiyle komplikasyon riski çok düşüktür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.