Vajina Kanseri

Genel Bakış

Vajina kanseri, vajina yani hazne adlı doğum kanalını oluşturan hücrelerde başlayan kötü huylu bir hastalıktır. Vajina; rahmin alt kısmı olan rahim ağzını (serviks) dış ortama bağlayan, elastik bir kas kanalıdır. Buradaki hücreler kontrolsüz şekilde çoğalarak tümör oluşturabilir.

Hayır, vajina kanseri çok nadirdir. Kadınlarda görülen tüm kanserlerin yalnızca küçük bir bölümünü oluşturur.

Genellikle 60 yaş ve üzerindeki kadınlarda görülür. Ancak HPV enfeksiyonu olan, sigara içen veya bağışıklık sistemi zayıf olan daha genç kadınlarda da ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Adet dönemi dışında vajinal kanama
• Cinsel ilişkiden sonra kanama
• Menopoz sonrası vajinal kanama
• Kokulu, kanlı veya uzun süren vajinal akıntı
• Cinsel ilişki sırasında veya sonrasında ağrı
• Vajinal bölgede ele gelen kitle veya yara
• Pelvik bölgede veya belde sürekli ağrı

Çocuklarda belirtiler

• Vajinal kanama
• Vajinal akıntı
• Karın veya vajinal bölgede ağrı ya da kitle

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Menopoz sonrası vajinal kanama
• Yeni ortaya çıkan vajinal akıntı
• Vajinada basınç veya ele gelen kitle hissi
• Pelvik ağrı

Nedenler

Ana nedenler

• Vajina kanserinin kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir.
• Kanser, vajina iç yüzeyindeki hücrelerin DNA'sının hasarlanması ve kontrolsüz çoğalmasıyla başlar.
• Yüksek riskli HPV (insan papilloma virüsü) enfeksiyonu, en yaygın vajina kanseri türü olan skuamöz hücreli karsinom ile ilişkilidir.

Risk faktörleri

• İnsan papilloma virüsü (HPV) enfeksiyonu
• Sigara içmek
• 60 yaş üzerinde olmak
• Daha önce rahim ağzı kanseri veya kanser öncüsü lezyon geçirmiş olmak
• Bağışıklık sistemini baskılayan hastalık veya tedaviler

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Menopoz sonrası vajinal kanama
• Cinsel ilişki sonrası veya iki adet arası kanama
• Kötü kokulu, kanlı veya sürekli akıntı
• Vajinada ele gelen kitle veya şişlik

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Belirti olmasa bile yıllık jinekolojik muayene yaptırın.
• HPV enfeksiyonu veya rahim ağzı kanseri öykünüz varsa düzenli takip aralıklarını doktorunuzla planlayın.

Tanı

Vajina kanseri tanısı için öncelikle ayrıntılı bir jinekolojik muayene yapılır. Doktor vajina ve rahim ağzını gözlemler, anormal görülen bölgeden küçük bir doku örneği alır. Bu örnek patoloji laboratuvarında incelenerek kesin tanı konur.

Yapılabilecek testler

• Pelvik muayene: vajina ve çevre organların elle ve aletle incelenmesi
• Pap smear testi: vajina ve rahim ağzından hücre örneği alınması
• HPV testi: yüksek riskli HPV varlığının araştırılması
• Kolposkopi veya vajinoskopi: büyüteçle vajina ve rahim ağzının detaylı incelenmesi
• Biyopsi: anormal dokudan parça alınması
• MR, BT veya PET gibi görüntüleme testleri: kanserin yayılımının değerlendirilmesi

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında bacaklarınız özel desteklere konur ve vajinaya spekulum adı verilen bir alet yerleştirilir. Kısa süreli bir rahatsızlık hissedebilirsiniz. Biyopsi alınacaksa o bölge uyuşturulabilir. Sonuçlar birkaç gün içinde çıkar; doktorunuz sonuçları ve sonraki adımları sizinle detaylı şekilde paylaşır.

Tedavi

Tedavi kişiye özeldir. Kanserin evresi, tümörün boyutu, genel sağlık durumu ve kişisel tercihler birlikte değerlendirilerek bir tedavi planı hazırlanır. Jinekolojik onkoloji cerrahı, radyasyon onkoloğu ve tıbbi onkolog bu süreçte birlikte çalışır.

Evde kişisel bakım

• Ameliyat sonrası doktorunuzun verdiği bakım talimatlarına mutlaka uyun.
• Vajinal bölgeyi yalnızca ılık suyla temizleyin; parfümlü sabun ve duş jellerinden kaçının.
• Pamuklu, bol ve rahat iç çamaşırı tercih edin.
• Radyoterapi sırasında ışın alan bölgede tahriş veya kuruluk olabilir; bunu doktorunuza bildirin, krem önerisi isteyin.

Tıbbi tedaviler

Vajina kanserinde başlıca tedavi seçenekleri cerrahi, radyoterapi yani yüksek enerjili ışınlarla tedavi ve kemoterapi yani kanser hücrelerini hedefleyen ilaçlarla yapılan tedavidir. Bazı durumlarda bağışıklık sistemini güçlendiren immünoterapi veya hedefe yönelik akıllı ilaçlar da kullanılabilir. Bu tedaviler tek başına veya birlikte uygulanabilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Erken evrede tümör cerrahi olarak çıkarılabilir. Daha ileri durumlarda vajinanın veya çevresindeki dokuların bir kısmı alınabilir. Gerekirse vajina rekonstrüktif cerrahi ile yeniden şekillendirilebilir.

Bu durumla yaşamak

Tedavi bitse bile düzenli kontrollere devam etmek çok önemlidir. İyileşme sürecinde vücudunuza dinlenme zamanı tanıyın. Yorgunluk, ağrı veya morali bozan değişiklikler yaşarsanız bunları doktorunuzla konuşmaktan çekinmeyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Doktorunuzun onayıyla her gün kısa yürüyüşler yapın.
• Sigara içiyorsanız bırakmak için sigara bırakma polikliniğinden destek alın.
• Stresi azaltmak için nefes egzersizleri, meditasyon veya keyif aldığınız hobilerle ilgilenin.

Diyet ve egzersiz

Yeterli protein, sebze ve meyve içeren dengeli beslenme, vücudunuzun iyileşmesini destekler. Günde bol su için. Egzersize düşük tempoda başlayın; yürüyüş kan dolaşımını artırır ve genel sağlığınıza iyi gelir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kanser tanısı ve tedavisi kaygı, korku, üzüntü ve yalnızlık duygularına yol açabilir. Bu duygular normaldir. Bir psikolog veya psikiyatristten destek almak iyileşmenin önemli bir parçasıdır. Eğer kendinize veya başkalarına zarar verme düşünceleriniz olursa bu bir acil durumdur; derhal 112'yi arayın.

Önleme

Vajina kanserini tamamen önlemek mümkün olmasa da riski azaltmak mümkündür. Düzenli jinekolojik muayene, güvenli cinsel ilişki, sigaradan kaçınmak ve HPV aşısı riskin azalmasına yardımcı olabilir.

Aşılar

HPV aşısı, vajina kanseriyle ilişkili yüksek riskli HPV tiplerine karşı koruma sağlayabilir. Aşı özellikle çocukluk ve genç erişkinlik döneminde yapıldığında daha etkilidir. Sizin için uygun olup olmadığını doktorunuza danışın; güncel aşı önerilerini Sağlık Bakanlığı'nın açıklamalarından takip edebilirsiniz.

Tarama programları

Vajina kanseri için toplumda rutin bir tarama testi yoktur. Ancak düzenli jinekolojik muayene ve Pap smear testi sırasında vajinadaki anormal değişiklikler fark edilebilir. Özellikle HPV öyküsü veya rahim ağzı kanseri geçmişi olan kadınların doktor önerisiyle düzenli aralıklarla takip edilmesi gerekir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kanserin vajina duvarından rahime, idrar kesesine ve bağırsaklara yayılması
• Lenf bezelerine ve kan yoluyla akciğer, karaciğer gibi uzak organlara sıçraması
• Şiddetli kanama, vajina ile idrar kesesi veya bağırsak arasında anormal bağlantı oluşması (fistül) ve böbrek sorunları

Uzun vadeli görünüm

Vajina kanseri erken evrede fark edildiğinde iyileşme oranı yüksektir. İleri evrede bile cerrahi, ışın tedavisi ve ilaç tedavileriyle hastalık kontrol altına alınabilir. Her kadının durumu farklıdır; doktorunuz size özel en güncel tedavi seçeneklerini açıklayacaktır. Umut etmek ve tedaviye aktif katılmak iyileşme yolculuğunun önemli bir parçasıdır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.