Barium swallow patient guide

Genel Bakış

Baryumlu yutma (barium swallow), boğazınız, yemek borunuz, mideniz ve onikiparmak bağırsağınızın (ince bağırsağın ilk kısmı) röntgenini çekmek için yapılan bir görüntüleme testidir. Bu testte, içinde baryum adı verilen beyaz, kireçli bir sıvı bulunan bir içecek yutarsınız. Baryum, röntgen ışınlarını bloke eder, böylece sindirim kanalınızın iç yüzeyi röntgen filminde net bir şekilde görünür.

Evet, baryumlu yutma testi sık yapılan bir radyoloji tetkikidir. Yutma şikayeti olan birçok kişiye hekimler tarafından önerilir.

Bu test, yutma güçlüğü, ağrılı yutma, mide yanması veya kusma gibi sindirim sistemi sorunları yaşayan çocuklar, yetişkinler ve yaşlılar dâhil herkes için uygulanabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yiyeceklerin boğazda veya göğüste takılıyormuş hissi
• Yutma sırasında ağrı veya rahatsızlık
• Sık sık mide ekşimesi veya asit reflüsü
• Ani ve açıklanamayan kilo kaybı
• Besinlerin veya tükürüğün akciğerlere kaçması (aspirasyon)

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde beslenme sırasında öksürme veya morarma
• Büyüme geriliği veya yetersiz kilo alımı
• Sık kusma veya besin reddi

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Gıdaları yutarken öğürme veya tıkanma hissi
• Yemeklerden sonra göğüste ağrı veya basınç
• Sık zatürre (aspirasyon pnömonisi) atakları

Nedenler

Ana nedenler

• Yemek borusu iltihaplanması (özofajit) veya daralması (striktür) gibi yapısal sorunlar
• Mide fıtığı (hiatal herni) veya asit reflüsü (GERD)
• Yemek borusunu etkileyen kas hastalıkları (akalazya gibi)
• Yemek borusu veya mide kanseri

Risk faktörleri

• Uzun süreli sigara içmek veya aşırı alkol tüketimi
• Obezite (fazla kilo reflü riskini artırır)
• İleri yaş (60 yaş üzeri)
• Kontrolsüz diyabet veya bağ dokusu hastalıkları (skleroderma gibi)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yutma güçlüğünüz birkaç gün içinde belirginleşiyorsa
• Yutma sırasında göğüste sıkışma hissi veya ağrı varsa
• Yemeklerden sonra öksürük veya nefes darlığı yaşıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Haftalarca süren mide yanması veya reflü şikayetiniz varsa
• Yutma güçlüğünüz yavaş yavaş arttıysa ancak henüz şiddetli değilse
• Kilo kaybı veya kansızlık gibi genel belirtiler eşlik ediyorsa

Tanı

Baryumlu yutma testi ile yemek borunuz, mideniz ve onikiparmak bağırsağınızın iç yapısı ayrıntılı olarak incelenir. Doktorunuz şikayetlerinize göre bu testi ister.

Yapılabilecek testler

• Baryumlu yutma: Baryum içeceği yuttuktan sonra röntgen filmleri çekilir.
• Özofagogastroduodenoskopi (EGD): Genellikle baryum testi sonrası daha net bilgi için yapılan, kameralı bir tüple sindirim kanalının doğrudan incelenmesi.
• Manometri: Yemek borusundaki basıncı ve kasılmaları ölçen bir test (gerekirse).

Randevunuzda neler beklenir

Test öncesi 6-8 saat aç kalmanız istenir. İşlem sırasında bir bardak beyaz, kireçli tatta baryum sıvısı yutarsınız. Röntgen cihazının önünde farklı pozisyonlara geçmeniz gerekebilir. Bazen testere dişi şeklinde hareketler yapmanız istenebilir. İşlem genellikle 30-60 dakika sürer ve ağrısızdır. Baryum sıvısı daha sonra dışkıyla atılır; bir iki gün dışkınız beyaz renkte görünebilir. Bu normaldir.

Tedavi

Tedavi, baryumlu yutma testi sonucunda saptanan soruna bağlıdır. Örneğin reflü, yemek borusu daralması, kas hastalığı veya tümör gibi durumlar farklı yaklaşımlar gerektirir. Doktorunuz size en uygun tedaviyi önerecektir.

Evde kişisel bakım

• Yemekleri iyice çiğneyin ve yavaş yiyin.
• Asitli içeceklerden, kafeinli ve baharatlı yiyeceklerden kaçının (reflü varsa).
• Yemekten sonra en az 2-3 saat dik oturun, yatmayın.
• Sigara içiyorsanız bırakın, alkol tüketiminizi azaltın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, altta yatan nedene bağlı olarak çeşitli tedavi yöntemleri önerebilir. Bunlar arasında asidi azaltan ilaçlar (antasitler, H2 blokerleri veya proton pompa inhibitörleri), yemek borusu kasılmalarını düzenleyen ilaçlar veya yemek borusunu genişletmek için endoskopik balon dilatasyonu sayılabilir. Hiçbir ilacı doktorunuz reçete etmeden kullanmayınız.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı durumlarda, örneğin büyük mide fıtığı, kanser veya ilaçla kontrol edilemeyen ciddi daralmalarda cerrahi müdahale gerekebilir. Doktorunuz bu seçenekleri sizinle ayrıntılı olarak konuşacaktır.

Bu durumla yaşamak

Yutma güçlüğü olan biriyseniz, günlük yaşamınızda küçük değişiklikler yapmak rahatlamanıza yardımcı olabilir. Yemekleri küçük lokmalar halinde yiyin, sık sık su için ve yemek sonrası bir süre dik durun. Eğer baryum testi sonrası bir tanı aldıysanız, doktorunuzun önerilerine uyun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sık sık az miktarda yemek yiyin (günde 5-6 öğün).
• Yatmadan en az 3 saat önce yemek yemeyi bırakın.
• Kilo fazlanız varsa sağlıklı bir şekilde kilo verin.
• Stresten uzak kalmaya çalışın, çünkü stres yutma sorunlarını kötüleştirebilir.

Diyet ve egzersiz

Diyet: Yumuşak, ılık ve kolay yutulan gıdalar tercih edin.Çorbalar, püre haline getirilmiş sebzeler, yoğurt, muhallebi gibi besinler iyi başlangıçtır. Kuru, sert veya yapışkan yiyeceklerden kaçının. Egzersiz: Hafif yürüyüşler sindirimi destekler, ancak yemekten hemen sonra ağır egzersiz yapmayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Yutma güçlüğü yaşamak kaygı, utanç veya sosyal izolasyona neden olabilir. Üzülmeyin; bu durum yaygındır ve birçok tedavi seçeneği vardır. Duygularınızı ailenizle veya bir rehberlik uzmanıyla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Yutma güçlüğüne neden olan bazı durumlar tam olarak önlenemese de, riskleri azaltmak mümkündür. Sağlıklı beslenme, sigara ve alkolden kaçınma, ideal kiloyu koruma reflü ve bazı yemek borusu hastalıkları riskini düşürebilir.

Aşılar

Bu bölüm geçerli değil.

Tarama programları

Düzenli bir tarama testi yoktur. Ancak ailede yemek borusu kanseri öyküsü veya kronik reflü gibi risk faktörleriniz varsa doktorunuz sizi belirli aralıklarla kontrol etmek isteyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Yetersiz beslenme ve kilo kaybı
• Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları (aspirasyon pnömonisi)
• Yemek borusunda kalıcı daralma (striktür)
• Kanser riskinde artış (özellikle uzun süreli kontrolsüz reflüde)

Uzun vadeli görünüm

Baryumlu yutma testi ile erken tanı konulduğunda çoğu yutma sorunu başarıyla tedavi edilebilir. Altta yatan nedene bağlı olarak tedaviyle yaşam kaliteniz önemli ölçüde artabilir. Düzenli doktor takibi ve tedaviye uyum sayesinde birçok kişi normal hayatına döner.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Dysphagia International Support

Yerel kuruluşlar

• Türkiye'de sindirim sistemi hastalıkları için destek · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.