Kemik yoğunluğu ölçümü (DEXA)

Genel Bakış

DEXA (kemik yoğunluğu ölçümü), kemiklerinizin ne kadar güçlü olduğunu gösteren ağrısız bir röntgen testidir. Bu test, kemik erimesi (osteoporoz) riskinizi değerlendirmek için kullanılır.

Evet, özellikle menopoz sonrası kadınlar ve 65 yaş üstü bireylerde sıkça önerilen bir tarama testidir.

Daha çok yaşlı yetişkinler, menopoz dönemindeki kadınlar, uzun süre kortizon gibi ilaç kullananlar ve ailesinde kemik erimesi öyküsü olan kişiler etkilenir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çoğu zaman kemik yoğunluğu azalana kadar hiçbir belirti olmaz.
• Kemikler zayıfladığında küçük bir düşme veya çarpmayla bile kırık oluşabilir.

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda nadiren yapılır, ancak bazı hastalıklarda kemik ağrısı veya sık kırık görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Boyda kısalma, kamburlaşma (kambur sırt), sırt veya bel ağrısı (omurga kırığına bağlı olabilir).

Nedenler

Ana nedenler

• Yaşlanma ile birlikte doğal kemik kaybı.
• Menopoz sonrası östrojen seviyesinin düşmesi.
• Yetersiz kalsiyum ve D vitamini alımı.

Risk faktörleri

• Ailede kemik erimesi öyküsü.
• Sigara içmek ve aşırı alkol tüketimi.
• Düşük vücut ağırlığı veya zayıf olmak.
• Uzun süreli kortizon, kanser tedavisi veya tiroid ilaçları kullanımı.
• Hareketsiz yaşam tarzı.

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani ve şiddetli bir kırık veya kırık şüphesi varsa (örneğin düşme sonrası şiddetli ağrı).

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kadınlar için 65 yaş, erkekler için 70 yaşından itibaren kemik yoğunluğu taraması yaptırın.
• Eğer yukarıdaki risk faktörlerinden bir veya birkaçına sahipseniz daha erken yaşlarda doktorunuza danışın.

Tanı

DEXA taraması (kemik yoğunluğu ölçümü) kemik erimesi tanısında altın standarttır.

Yapılabilecek testler

• DEXA (Çift Enerjili X-ışını Absorpsiyometrisi) – genellikle kalça ve omurgadan ölçüm yapılır.

Randevunuzda neler beklenir

Giysilerinizi çıkarmadan, üzerinizde metal olmadan bir masaya uzanırsınız. Cihaz, vücudunuzun üzerinde yavaşça hareket eder. Hiçbir şey hissetmezsiniz, test yaklaşık 10-20 dakika sürer.

Tedavi

Kemik yoğunluğunuz düşük çıkarsa doktorunuz kemikleri güçlendirmek için yaşam tarzı değişiklikleri, besin takviyeleri veya ilaç tedavisi önerebilir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli olarak yürüyüş, merdiven çıkma gibi ağırlık taşıyan egzersizler yapın.
• Kalsiyum ve D vitamini açısından zengin beslenin (süt ürünleri, yeşil yapraklı sebzeler, balık).
• Sigara ve aşırı alkolden kaçının.
• Düşmeleri önlemek için evdeki halı, kabloları kaldırın, banyoda tutunma barları kullanın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kemik kaybını yavaşlatan veya kemik yapımını artıran ilaçlar reçete edebilir. Bu ilaçları düzenli kullanmanız önemlidir. Ayrıca kalsiyum ve D vitamini takviyeleri gerekebilir. Hangi ilacın size uygun olduğuna doktorunuz karar verecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kemik erimesine bağlı bir kırık oluşursa (örneğin kalça kırığı) ameliyat gerekebilir. Ayrıca omurga kırıklarında bazı özel girişimsel yöntemler uygulanabilir.

Bu durumla yaşamak

Kemik erimesi teşhisi konduysa günlük hayatınızda dikkatli olmalısınız. Ani hareketlerden, ağır kaldırmaktan ve yüksekten düşme riski yaratan aktivitelerden kaçının. Evinizi düzenleyerek düşme riskini azaltın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli yürüyüş veya hafif ağırlık çalışmaları yapın.
• Dengeyi artırmak için yoga veya tai chi gibi aktiviteleri deneyin.
• Güneş ışığından yeterli D vitamini almaya özen gösterin.
• Kemik sağlığı için zararlı olan sigara ve alkolden uzak durun.

Diyet ve egzersiz

Süt, yoğurt, peynir gibi kalsiyumdan zengin besinler tüketin. Haftada en az 3-4 kez 30 dakika yürüyüş yapın. Egzersiz yapmadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kemik erimesi tanısı bazı kişilerde kaygı, korku ve üzüntüye neden olabilir. Özellikle kırık korkusu günlük aktiviteleri kısıtlayabilir. Bu duygularınızı aileniz veya bir uzmanla paylaşmak faydalı olabilir.

Önleme

Kemik yoğunluğu kaybı tamamen önlenemese de, sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz ve risk faktörlerinden kaçınarak kemik kaybını yavaşlatmak mümkündür.

Tarama programları

DEXA taraması, risk grubundaki kişilerde kemik erimesini erken teşhis etmek için önerilir. Sağlık Bakanlığı, 65 yaş üstü tüm kadınlara ve 70 yaş üstü erkeklere tarama önermektedir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalça, omurga veya el bileğinde kolayca kırık oluşması.
• Omurga kırıklarına bağlı boy kısalması, kamburlaşma ve kronik sırt ağrısı.
• Hareket kısıtlılığı ve bağımlı yaşam riski.

Uzun vadeli görünüm

Düzenli takip ve uygun tedavi ile kemik erimesi kontrol altına alınabilir, kırık riski büyük ölçüde azaltılabilir. Çoğu kişi, bazı yaşam tarzı değişiklikleriyle sağlıklı ve aktif bir hayat sürdürebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.