BT kolonografi

Genel Bakış

Sanal kolonoskopi olarak da bilinen BT kolonografi, kalın bağırsağın (kolon) içini bilgisayarlı tomografi (BT) kullanarak inceleyen, invazif olmayan bir tarama yöntemidir. Bu işlemde, size verilen bir lavmanla bağırsaklarınız şişirilir ve ardından BT cihazında sırtüstü ve yüzüstü olmak üzere iki pozisyonda görüntü alınır. Amaç, polipler (kanser öncüsü olabilen kabarcıklar) veya kanser gibi anormallikleri tespit etmektir.

BT kolonografi, kolon kanseri taraması amacıyla giderek daha yaygın kullanılmaktadır. Özellikle geleneksel kolonoskopiyi tolere edemeyen veya kan sulandırıcı ilaç kullanan kişiler için tercih edilen bir alternatiftir.

Bu test, genellikle 50 yaş üstü kişilere kolon kanseri taraması olarak önerilir. Ailede kolon kanseri öyküsü olanlar veya bağırsak sorunları yaşayan kişilerde daha erken yaşlarda da yapılabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• BT kolonografi bir test olduğu için 'semptom' göstermez; ancak tespit ettiği durumların belirtileri arasında şunlar olabilir:
• Dışkılama alışkanlığında değişiklik (kabızlık veya ishal)
• Dışkıda kan
• Karın ağrısı veya şişkinlik
• Sebepsiz kilo kaybı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı bireylerde yukarıdaki belirtilere ek olarak, zayıflık, kansızlık ve iştahsızlık da görülebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• BT kolonografi bir neden değil, bir tanı yöntemidir. Bu testin yapılma nedenleri arasında kolon kanseri taraması, polip tespiti veya diğer bağırsak hastalıklarının araştırılması yer alır.

Risk faktörleri

• 50 yaş üstü olmak
• Ailede kolon kanseri veya polip öyküsü
• İnflamatuar bağırsak hastalığı (Crohn, ülseratif kolit) varlığı
• Obezite
• Sigara kullanımı
• Hareketsiz yaşam tarzı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil belirtilerden herhangi biri varsa derhal 112'yi arayın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 50 yaşından itibaren düzenli kolon kanseri taraması yaptırın.
• Ailenizde kolon kanseri varsa, doktorunuza başvurarak tarama planı oluşturun.

Tanı

BT kolonografi bir tanı yöntemidir. Test sonucunda anormal bir bulgu görülürse, genellikle geleneksel kolonoskopi ile doğrulama yapılır.

Yapılabilecek testler

• BT kolonografi
• Geleneksel kolonoskopi (gerekirse)
• Dışkıda gizli kan testi
• Kolon kanseri için diğer tarama testleri

Randevunuzda neler beklenir

Test öncesinde bağırsaklarınızı temizlemeniz için bir diyet uygulamanız ve müshil kullanmanız istenebilir. İşlem günü size bir masada sırtüstü ve yüzüstü pozisyonlarda BT çekimi yapılır. İşlem sırasında bağırsaklarınıza hava verilir; bu hafif bir rahatsızlık yaratabilir. İşlem sonrası günlük yaşamınıza hemen dönebilirsiniz.

Tedavi

BT kolonografi sırasında polip veya kanser tespit edilirse, tedavi seçenekleri doktorunuz tarafından belirlenir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli egzersiz yapmak
• Lifli gıdalar tüketmek (meyve, sebze, tam tahıllar)
• Sigara içmemek
• Alkol tüketimini sınırlamak

Tıbbi tedaviler

Polip tespit edilirse, genellikle aynı seansta veya sonraki bir işlemde kolonoskopi ile polip çıkarılması (polipektomi) yapılır. Kanser durumunda cerrahi, kemoterapi veya radyoterapi gibi tedaviler uygulanabilir. Tedavi planı kişiye özeldir ve doktorunuz tarafından detaylıca açıklanır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kolon kanseri teşhis edilirse, tümörün çıkarılması için cerrahi gerekebilir. Erken evrede yakalanan kolon kanserlerinde cerrahi genellikle başarılıdır.

Bu durumla yaşamak

BT kolonografi sonrasında herhangi bir kısıtlama yoktur. Test sonucu normal ise rutin taramalara devam edilir. Polip veya kanser teşhisi konulursa, doktorunuz takip ve tedavi sürecini planlar.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sağlıklı kilonuzu korumak
• Haftada en az 150 dakika orta düzeyde egzersiz yapmak
• Günde 5 porsiyon meyve-sebze tüketmek

Diyet ve egzersiz

Lifli gıdalar ağırlıklı beslenmek, işlenmiş etleri sınırlamak ve düzenli fiziksel aktivite kolon sağlığını korur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kolon kanseri taraması veya teşhisi kaygıya neden olabilir. Duygusal destek almak için ailenizle veya bir psikologla konuşmaktan çekinmeyin. Unutmayın, erken teşhis hayat kurtarır.

Önleme

Kolon kanserine yakalanma riski sağlıklı yaşam tarzı ile azaltılabilir. Düzenli tarama testleri ile polip ve kanser öncesi lezyonlar erken dönemde tespit edilebilir.

Tarama programları

BT kolonografi, kolon kanseri taramasında kullanılan etkili bir yöntemdir. Sağlık Bakanlığı, 50-70 yaş arası bireylere en az 10 yılda bir kolon kanseri taraması önermektedir. Tarama sıklığı risk faktörlerine göre değişebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tespit edilmeyen polipler zamanla kolon kanserine dönüşebilir.
• Kolon kanseri ilerlerse karaciğer gibi diğer organlara yayılabilir (metastaz).
• Ciddi kan kaybı ve bağırsak tıkanıklığına yol açabilir.

Uzun vadeli görünüm

Erken teşhis edilen kolon kanserinde tedavi başarısı çok yüksektir. Polipler çıkarıldığında kansere dönüşüm engellenebilir. BT kolonografi, hayat kurtarıcı olabilir. Düzenli tarama ile kolon kanserinden korunmak mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.