CT head patient guide

Genel Bakış

Bilgisayarlı tomografi (BT) taraması, başınızın ayrıntılı görüntülerini oluşturmak için X-ışınları kullanan bir görüntüleme testidir. Bu test, doktorların kafa travması, inme, tümör veya diğer beyin sorunlarını hızlı ve güvenli bir şekilde değerlendirmesine yardımcı olur.

Evet, baş BT taraması acil servislerde ve hastanelerde sık kullanılan bir tanı aracıdır.

Kafa travması, inme belirtileri, şiddetli baş ağrısı, nöbet veya kafa içi basınç artışı düşünülen herkese uygulanabilir. Her yaş grubunda kullanılır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Şiddetli baş ağrısı
• Denge kaybı veya baş dönmesi
• Konuşma bozukluğu
• Kol veya bacakta güçsüzlük
• Bilinç bulanıklığı veya kafa karışıklığı

Çocuklarda belirtiler

• Düşme veya çarpma sonrası aşırı uyku hali
• Kusma
• Huzursuzluk veya sürekli ağlama
• Başta şişlik veya morarma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Düşme sonrası kafa travması (kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsa daha riskli)
• Ani denge kaybı veya bayılma
• Hafıza sorunları veya bilinç değişikliği

Nedenler

Ana nedenler

• Doktorunuz kafa travması, inme, beyin kanaması, tümör, enfeksiyon veya kafa içi basınç artışı şüphesi nedeniyle BT istemiş olabilir.
• Bazen diğer testlerden sonra daha fazla bilgi almak için de istenebilir.

Risk faktörleri

• Düşme veya trafik kazası gibi kafa travması riskini artıran durumlar
• Kan sulandırıcı ilaç kullanımı (örneğin varfarin, apiksaban gibi)
• İleri yaş
• Daha önce geçirilmiş inme veya beyin ameliyatı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda 'acil durum' belirtilerinden herhangi biri varsa hemen 112'yi arayın.
• Kafa travması sonrası bilinç bulanıklığı, kusma veya nöbet geçirirseniz.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Açıklanamayan baş ağrıları veya hafıza sorunları varsa doktorunuza danışın.
• Doktorunuzun önerdiği şekilde takip BT taramalarına gidin.

Tanı

Doktorunuz şikayetlerinizi ve fizik muayene bulgularını değerlendirdikten sonra baş BT taraması isteyebilir. Bu, inme, kanama, kırık, tümör gibi durumları tespit etmek için kullanılan bir görüntüleme testidir.

Yapılabilecek testler

• Baş Bilgisayarlı Tomografi (BT) taraması – en sık kullanılan testtir.
• Bazen kontrastlı BT (damardan boya verilerek) yapılır.
• Gerekirse ek olarak MR (manyetik rezonans) veya anjiyografi yapılabilir.

Randevunuzda neler beklenir

Tarama sırasında bir masada düz yatmanız istenir. Hareket etmemeniz önemlidir. Cihaz sizin etrafınızda dönerken birkaç görüntü alır. Hiçbir ağrı hissetmezsiniz. Kontrast madde kullanılacaksa damar yolunuz açılır ve iğne batması hissedebilirsiniz. İşlem genellikle 10-20 dakika sürer.

Tedavi

BT taraması bir tedavi değil, tanı yöntemidir. Taramanın sonucuna göre doktorunuz size uygun tedaviyi planlar.

Evde kişisel bakım

• BT taramasından önce veya sonra özel bir önlem almanız gerekmez.
• Kontrast madde kullanıldıysa bol su içmek böbreklerin atmasına yardımcı olabilir.
• Tarama sonuçlarını doktorunuzla değerlendirin.

Tıbbi tedaviler

Tedavi, BT taramasında görülen bulguya bağlıdır. Örneğin: kanama varsa cerrahi veya ilaç tedavisi, inme varsa pıhtı çözücü ilaçlar veya damar açıcı girişimler, tümör varsa cerrahi, radyoterapi veya kemoterapi gibi seçenekler uygulanabilir. Kesin tedaviyi doktorunuz belirleyecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

BT'de büyük bir kanama, kafa içi basıncı artıran kitle veya kırık tespit edilirse acil cerrahi gerekebilir. Bu durum doktorunuz tarafından size ayrıntılı açıklanacaktır.

Bu durumla yaşamak

BT taraması geçici bir işlemdir, sonrasında normal hayatınıza dönebilirsiniz. Tarama sonucunuza göre doktorunuz izlem ve tedavi planı yapacaktır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Kafa travması riskini azaltmak için bisiklet, motosiklet kullanırken kask takın.
• Araç içinde emniyet kemeri kullanın.
• Yaşlı bireylerde düşmeyi önlemek için evde kaymaz paspaslar ve tutunma barları kullanın.

Diyet ve egzersiz

Özel bir diyet veya egzersiz kısıtlaması yoktur. Doktorunuz altta yatan bir durum varsa size özel önerilerde bulunacaktır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sağlık sorunları endişe yaratabilir. Tarama sonucu beklerken kaygılanmanız normaldir. Sonuçlar hakkında doktorunuzla açıkça konuşun. Gereken destek varsa bir psikolog veya psikiyatriste yönlendirilebilirsiniz.

Önleme

BT taramasını önlemek değil, gerektiğinde yaptırmak önemlidir. Kafa travması gibi nedenleri önlemek için güvenlik önlemleri alabilirsiniz.

Tarama programları

Genel olarak baş BT taraması tarama amaçlı önerilmez, yalnızca belirti veya risk durumunda yapılır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Erken tanı konmazsa inme, kanama veya tümör gibi durumlar ilerleyebilir.
• Gecikmiş tedavi kalıcı hasar riskini artırabilir.

Uzun vadeli görünüm

BT taraması hızlı ve güvenilir bir tanı aracıdır. Çoğu durumda doğru tanı konmasını sağlar ve tedaviye hızla başlanmasına yardımcı olur. BT taramasının kendisi riskli değildir; asıl risk, tanı konmayan altta yatan hastalıklardan gelir. Erken tanı ile tedavi şansı yüksektir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Türk Nöroloji Derneği · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.