Embolizasyon işlemi: genel bakış

Genel Bakış

Embolizasyon, kan damarını tıkamak için yapılan, ameliyatsız bir işlemdir. Genellikle röntgen yardımıyla yapılır ve küçük bir tüp (kateter) ile damara girilir. Bu işlem; kanamayı durdurmak, tümörleri küçültmek veya anormal damar yapılarını tedavi etmek için uygulanabilir.

Evet, embolizasyon birçok farklı sağlık sorununda yaygın olarak kullanılan bir tedavi yöntemidir. Örneğin; rahim miyomları, karaciğer tümörleri, travma sonrası iç kanamalar ve burun kanamalarında başvurulan bir işlemdir.

Her yaş grubundan insan embolizasyon işlemi geçirebilir. Hangi durumda yapılacağına doktor karar verir. Örneğin; miyom tedavisi için genellikle üreme çağındaki kadınlara, travma sonrası kanamalarda ise her yaştan kişiye uygulanabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ağır ve uzun süren adet kanamaları (rahim miyomlarında)
• Böbrek, karaciğer gibi organlardaki tümörlerin tedavisi (belirti vermeyebilir veya ağrı yapabilir)
• Ani başlayan veya durmayan burun kanamaları
• Trafik kazası gibi nedenlerle iç organ kanamaları
• Varis (varikosel) nedeniyle oluşan testis ağrısı

Çocuklarda belirtiler

• Bazı doğuştan gelen damar yumakları (hemanjiyom) embolizasyon ile tedavi edilebilir.
• Çocuklarda görülen belirli tümörlerde de uygulanabilir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda prostat büyümesine bağlı idrar sorunları için prostat arter embolizasyonu
• Sırt omurlarındaki kırıklara bağlı ağrıda kemik çimentosu ile birlikte embolizasyon

Nedenler

Ana nedenler

• Embolizasyon bir hastalık değil, bir tedavi yöntemidir. Yapılma nedenleri arasında: tümörler, anormal damar yapıları (anevrizma, hemanjiyom), travma sonrası kanamalar, rahim miyomları ve burun kanamaları sayılabilir.

Risk faktörleri

• Embolizasyonun kendisine ait bir risk faktörü yoktur, ancak yapıldığı hastalığın risk faktörleri olabilir. Örneğin: sigara içmek damar sağlığını olumsuz etkiler.
• Bazı kan sulandırıcı ilaçlar embolizasyon sırasında ek risk oluşturabilir.

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Açıklanamayan ve durmayan bir kanamanız varsa
• Trafik kazası veya düşme gibi bir travma sonrası iç kanama belirtileri (karın şişliği, baş dönmesi, solukluk) hissediyorsanız
• Rahim miyomu nedeniyle günlük hayatınızı etkileyen aşırı kanama yaşıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Miyom, tümör veya damar anomalisi gibi bir tanınız varsa ve embolizasyonun size uygun olup olmadığını öğrenmek istiyorsanız
• Tedavi seçeneklerini değerlendirmek için bir girişimsel radyoloji uzmanıyla görüşmek istiyorsanız

Tanı

Embolizasyon kararı, hastanın şikayetleri ve yapılan görüntüleme testleri sonucunda verilir. Doktor, hangi damarın tıkanması gerektiğini belirlemek için filmler (röntgen, tomografi, MR) kullanır.

Yapılabilecek testler

• Ultrason (Miyom ve tümörleri görmek için)
• Bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans (MR) (Detaylı damar haritası çıkarmak için)
• Anjiyografi (Damar içine kontrast madde verilerek yapılan özel röntgen)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı için doktorunuz size gerekli tetkikleri yapacaktır. Embolizasyon işlemi genellikle planlanarak yapılır. İşlem öncesinde birkaç saat aç kalmanız istenebilir. İşlem sırasında uyanık olursunuz, ancak bölge uyuşturulur ve rahatlamanız için ilaç verilir. İşlem sonrası birkaç saat veya gece hastanede kalabilirsiniz.

Tedavi

Embolizasyon, farklı hastalıkların tedavisinde kullanılan bir yöntemdir. Amaç: kan akışını engelleyerek istenmeyen dokunun (örneğin tümör) küçülmesini veya kanamanın durmasını sağlamaktır. Bu işlem ameliyatsız olduğu için iyileşme süresi daha kısadır.

Evde kişisel bakım

• İşlem sonrası doktorunuzun verdiği talimatlara uyun (yara bakımı, banyo, ilaç saatleri)
• Birkaç gün ağır kaldırmaktan kaçının
• Bol sıvı tüketin ve doktorunuzun önerdiği şekilde ağrı kesici kullanın (reçeteli veya reçetesiz)
• İşlemden sonra bir süre kan inceltici ilaçlardan kaçınmanız gerekebilir (doktorunuza danışın)

Tıbbi tedaviler

Embolizasyonun kendisi tıbbi bir tedavidir. Ayrıca, altta yatan hastalığa göre ilaç tedavisi de uygulanabilir. Örneğin miyom hastalarına hormon ilaçları verilebilir. Ancak hangi ilaçların kullanılacağına sadece doktorunuz karar verir. Embolizasyon sonrası bazı hastaların ağrı veya ateş gibi yan etkileri olabilir, bunlar genellikle geçicidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı durumlarda embolizasyon yeterli olmayabilir veya uygun değildir. O zaman cerrahi (ameliyat) gerekebilir. Örneğin büyük tümörlerde veya başarısız embolizasyon sonrası cerrahi seçenek değerlendirilir. Karar doktor ve hasta birlikte verir.

Bu durumla yaşamak

Embolizasyon sonrası çoğu kişi birkaç gün içinde işine ve günlük aktivitelerine dönebilir. İlk hafta yorucu işlerden kaçınmak önerilir. İşlem yapılan bölgeye göre bazen hafif ağrı olabilir, doktorunuzun önerdiği ağrı kesicilerle rahatlarsınız.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara içiyorsanız bırakmayı düşünün (damar sağlığını korur)
• Düzenli egzersiz yapın, ancak işlem sonrası doktorunuzun izin verdiği kadar
• Stres yönetimine önem verin
• Düzenli kontrollerinizi ihmal etmeyin

Diyet ve egzersiz

Embolizasyon sonrası sağlıklı beslenme ve uygun egzersiz iyileşmeyi destekler. Özellikle damar sağlığı için meyve, sebze ve tam tahıllı gıdalar tüketin. İşlemden sonra birkaç gün hafif yürüyüşler yapabilirsiniz, ancak ağır sporlara doktorunuz izin verene kadar ara verin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Bir sağlık sorunu ve tedavi süreci kaygı yaratabilir. Embolizasyon sonrası bazı kişilerde iyileşme sürecinde moral bozukluğu görülebilir. Bunun normal olduğunu unutmayın. Duygularınızı yakınlarınızla paylaşın, gerekirse bir psikologdan destek alın.

Önleme

Embolizasyon bir tedavi olduğu için önlenmesi gibi bir durum yoktur. Ancak embolizasyon gerektiren hastalıkları önlemek için genel sağlık önlemleri alınabilir. Örneğin: sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, sigara ve alkolden kaçınma, travmalardan korunma.

Tarama programları

Bazı durumlarda erken tanı embolizasyon ihtiyacını azaltabilir. Örneğin: kanamalı miyomlar için düzenli jinekolojik muayene, karaciğer hastalıkları için hepatit taramaları. Ancak herkese rutin tarama önerilmez, doktorunuza danışın.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Embolizasyon yapılmazsa, kanama devam edebilir ve hayatı tehdit edebilir.
• Tümörler büyüyebilir ve yayılabilir.
• Miyomlar ağrı ve aşırı kanamaya bağlı kansızlık gibi sorunlara yol açabilir.
• Anormal damar yapıları (anevrizma) yırtılabilir ve ciddi iç kanama yapabilir.

Uzun vadeli görünüm

Embolizasyon genellikle başarılı bir işlemdir. Çoğu hasta şikayetlerinde belirgin düzelme yaşar. İşlem sonrası iyileşme süreci kişiden kişiye değişse de çoğunlukla kısa sürelidir. Nadir de olsa bazı komplikasyonlar olabilir: alerjik reaksiyon, enfeksiyon, hedeflenmeyen damarların tıkanması gibi. Ancak bu riskler düşüktür ve deneyimli bir ekip tarafından yapıldığında büyük oranda önlenebilir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.