Floroskopik video yutma testi

Genel Bakış

Floroskopik video yutma testi, yutma işleminizin canlı röntgen görüntüleriyle kaydedildiği bir tetkiktir. Bu test sırasında, yutma sırasında ağız, boğaz ve yemek borusunun nasıl çalıştığı detaylı bir şekilde izlenir.

Evet, yutma güçlüğü yaşayan kişilerde sıkça kullanılan bir tetkiktir.

Özellikle felç (inme), Parkinson hastalığı, baş-boyun kanseri, demans veya yaşlılığa bağlı yutma sorunları olan kişilere uygulanabilir. Ayrıca çocuklarda doğumsal yutma problemlerinde de kullanılır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yemek veya sıvıları yutarken zorlanma
• Yutarken öksürme veya boğulma hissi
• Yiyeceklerin boğazda takılıp kalması
• Yemekten sonra ses kısıklığı veya nefes darlığı
• Tükürüğü yutamama

Çocuklarda belirtiler

• Emme veya yutma güçlüğü
• Kilo alamama veya kilo kaybı
• Yemek yerken aşırı salya akıtma
• Sık sık akciğer enfeksiyonu geçirme (aspirasyon zatürresi)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yemek sonrası akciğer enfeksiyonu (zatürre)
• Beslenme yetersizliğine bağlı kilo kaybı
• Hızlı yemek yeme veya yemekten kaçınma
• Sessiz aspirasyon (öksürmeden yemeğin akciğerlere kaçması)

Nedenler

Ana nedenler

• Floroskopik video yutma testi, yutma güçlüğünün nedenini araştırmak için yapılır. Yaygın nedenler arasında felç (inme), Parkinson hastalığı, multipl skleroz, demans gibi nörolojik hastalıklar sayılabilir.
• Baş-boyun kanseri veya bu bölgeye yapılan ameliyatlar veya radyoterapi de yutmayı zorlaştırabilir.
• Yemek borusunun daralması (örneğin; reflüye bağlı darlık) veya kas hastalıkları da yutma güçlüğüne yol açabilir.

Risk faktörleri

• İleri yaş (65 yaş üstü)
• Nörolojik hastalık öyküsü (inme, Parkinson, Alzheimer)
• Baş-boyun bölgesine cerrahi veya radyoterapi uygulanması
• Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) gibi solunum hastalıkları
• Yemek borusu hastalıkları (özofajit, akalazya)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yutma sırasında aniden başlayan nefes darlığı, boğulma veya morarma
• Hiçbir şey yutamama (tam tıkanma durumu)

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yutma güçlüğü, öksürme veya yemek sonrası ses kısıklığı gibi şikayetler birkaç günden uzun sürüyorsa
• Beslenme yetersizliğine bağlı kilo kaybı
• Sık sık zatürre veya bronşit geçiriyorsanız
• Çocuğunuzda yutma güçlüğü belirtileri varsa

Tanı

Doktorunuz yutma güçlüğü şikayetinizi dinledikten ve fizik muayene yaptıktan sonra, yutma işleminizi daha ayrıntılı değerlendirmek için floroskopik video yutma testini isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Floroskopik video yutma testi (VFSS – Videofloroskopik Yutma Çalışması): Bir röntgen cihazı ile canlı görüntü alınır. Baryumlu sıvı, puding ve bisküvi gibi farklı kıvamlarda gıdalar yutulur.
• Yutma endoskopisi (FEES): Burundan ince bir kamera ile yutma sırasında boğazın doğrudan görüntülenmesi.
• Manometri: Yemek borusu basınçlarının ölçülmesi

Randevunuzda neler beklenir

Test genellikle bir radyoloji bölümünde yapılır. Oturur pozisyonda veya ayakta dururken, doktorunuzun verdiği farklı kıvamdaki yiyecek ve içecekleri yutmanız istenir. Röntgen cihazı sürekli görüntü kaydeder. Rahat ve sakin olmanız önemlidir. İşlem sonunda herhangi bir ağrı veya yan etki beklenmez; baryum daha sonra dışkıyla atılır. Sonuçlarınız birkaç gün içinde doktorunuza iletilir.

Tedavi

Floroskopik video yutma testinin sonuçlarına göre tedavi planı belirlenir. Tedavi, yutma güçlüğünün nedenine bağlı olarak değişir. Amaç, yutma sırasında akciğerlere gıda veya sıvı kaçmasını (aspirasyon) önlemek ve yeterli beslenmeyi sağlamaktır.

Evde kişisel bakım

• Yemekleri yavaş yemek ve küçük lokmalar almak
• Yemek sırasında dik oturmak ve yemekten sonra en az 30 dakika dik kalmak
• Yiyecekleri iyice çiğnemek ve dikkati başka yöne vermemek
• Yutma güçlüğü şiddetliyse sıvıları koyulaştırmak (reçetesiz koyulaştırıcı tozlar kullanılabilir, ancak doktorunuza danışın)

Tıbbi tedaviler

Tedavi, yutma terapisi (dil ve boğaz kaslarını güçlendirme egzersizleri, yutma manevraları) içerebilir. Bu terapi genellikle bir dil ve konuşma terapisti tarafından uygulanır. Altta yatan nörolojik hastalık tedavi ediliyorsa yutma da iyileşebilir. Gıda kıvamı değişiklikleri (püre, kıyma gibi) veya özel yutma bardakları kullanılması önerilebilir. Bazı durumlarda beslenme tüpü (örneğin; geçici burun tüpü veya kalıcı gastrostomi) gerekebilir. Kesin tedavi yöntemi doktorunuz tarafından belirlenir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadir durumlarda, yemek borusunun ciddi darlığı veya kas gevşemesi bozukluğu (akalazya) gibi yapısal sorunlar cerrahi müdahale gerektirebilir. Ameliyat doğrudan yutma testi sonrasındaplanlanmaz; öncelikle tıbbi tedavi denenir.

Bu durumla yaşamak

Yutma güçlüğü yaşayan kişiler günlük yaşamlarında bazı düzenlemeler yaparak rahatlayabilir. Yemek saatlerini sessiz ve sakin bir ortamda geçirmek önemlidir. Acele etmeden, küçük lokmalarla yemek yemek ve yutma sırasında konuşmamak faydalıdır. Baş ve boyun pozisyonuna dikkat edilmelidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yemek yerken başınızı hafif öne eğmek (çene göğüse yakın olacak şekilde) yutmayı kolaylaştırabilir.
• Yemek sonrası 30 dakika dik kalmak, reflüyü ve aspirasyon riskini azaltır.
• Sigara ve alkolden uzak durmak, boğaz ve yemek borusu sağlığını korur.
• Yutma terapisi egzersizlerini düzenli yapmak

Diyet ve egzersiz

Yutma güçlüğünün derecesine göre diyet değişebilir. Püre haline getirilmiş, yumuşak veya kalınlaştırılmış sıvılar genellikle daha güvenlidir. Beslenme uzmanı danışmanlığında, yeterli kalori ve sıvı alımı sağlanmalıdır. Egzersiz olarak, yutma kaslarını güçlendiren hareketler (örneğin; dil itme, boğaz germe) terapist önerisiyle yapılabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Yutma güçlüğü, toplum içinde yemek yeme korkusu, boğulma endişesi ve beslenme yetersizliği gibi nedenlerle kaygı, depresyon veya sosyal izolasyona yol açabilir. Bu duygular normaldir ancak profesyonel destek almak önemlidir.

Önleme

Yutma güçlüğünü tamamen önlemek her zaman mümkün değildir, ancak altta yatan hastalığın (örneğin; felç, Parkinson) risk faktörlerini kontrol altında tutmak ve ağız-diş sağlığına dikkat etmek riski azaltabilir.

Tarama programları

Düzenli bir tarama testi yoktur; ancak yutma güçlüğü riski yüksek olan kişiler (örneğin; felç geçirenler) hekim tarafından değerlendirilmelidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Aspirasyon zatürresi (yiyecek veya sıvının akciğerlere kaçması sonucu enfeksiyon)
• Yetersiz beslenme ve kilo kaybı
• Susuz kalma (dehidrasyon)
• Tekrarlayan akciğer enfeksiyonlarına bağlı solunum yetmezliği

Uzun vadeli görünüm

Yutma güçlüğü, nedene bağlı olarak değişmekle birlikte, erken tanı ve uygun tedavi ile birçok kişi güvenli bir şekilde yutma işlevini sürdürebilir. Düzenli terapi, diyet düzenlemeleri ve doktor takibi ile aspirasyon riski önemli ölçüde azaltılabilir. Bazı durumlarda yutma işlevi zamanla iyileşebilir; diğer durumlarda ise kalıcı düzenlemeler gerekebilir. Umutlu olmak önemlidir: size uygun bir yönetim planı ile yaşam kaliteniz artırılabilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.