HIDA safra yolları taraması

Genel Bakış

HIDA taraması, safra kesesi ve safra yollarının nasıl çalıştığını gösteren bir görüntüleme testidir. Kanınıza az miktarda radyoaktif bir madde (tracer) enjekte edilir ve bu madde karaciğer, safra kesesi ve safra yollarından geçerken alınan görüntüler sayesinde organların işlevi değerlendirilir.

HIDA taraması, safra kesesi ve safra yollarıyla ilgili sorunlardan şüphelenildiğinde yaygın olarak kullanılan bir testtir.

Safra kesesi taşı, safra kesesi iltihabı veya safra yolları tıkanıklığı belirtileri olan herkese uygulanabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sağ üst karın bölgesinde veya sırtta ağrı
• Yemeklerden sonra (özellikle yağlı yiyecekler) artan rahatsızlık
• Mide bulantısı ve kusma
• Şişkinlik ve hazımsızlık

Çocuklarda belirtiler

• Sarılık (cilt ve göz aklarının sararması)
• Açıklanamayan ateş
• Büyümede yavaşlama

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Hafif ama sürekli karın ağrısı
• Yemek yemede isteksizlik
• Karışıklık hali (bazen enfeksiyon belirtisi olabilir)

Nedenler

Ana nedenler

• Safra kesesi taşları
• Safra kesesi iltihabı (kolesistit)
• Safra yollarında tıkanıklık
• Safra kesesinin yeterince kasılamaması (biliyer diskinezi)

Risk faktörleri

• Obezite
• Hızlı kilo kaybı
• Yüksek yağlı, düşük lifli beslenme
• 40 yaş üstü kadın olmak
• Şeker hastalığı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil belirtilerden herhangi birini yaşıyorsanız hemen 112'yi arayın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Karın ağrısı hafif ama sık tekrarlıyorsa bir hafta içinde doktora görünün.
• Sindirim sorunlarınız uzun süredir devam ediyorsa randevu alın.

Tanı

HIDA taraması, bir nükleer tıp uzmanı tarafından yapılır. Damar yoluyla verilen radyoaktif madde sayesinde karaciğer, safra kesesi ve safra yollarının çalışması gerçek zamanlı olarak izlenir.

Yapılabilecek testler

• HIDA taraması (hepatobiliyer sintigrafi)
• Ultrasonografi
• Kan testleri (karaciğer fonksiyon testleri)

Randevunuzda neler beklenir

Test öncesi 4-6 saat aç kalmanız gerekebilir. Sırtüstü yatarken kolunuzdan bir iğne yapılır ve özel bir kamera karnınızın üzerinde hareket eder. Hafif bir yanma hissi dışında ağrı olmaz. Test bittiğinde günlük yaşamınıza dönebilirsiniz.

Tedavi

HIDA taraması bir tedavi değil tanı testidir. Sonuçlara göre doktorunuz uygun tedaviyi önerecektir.

Evde kişisel bakım

• Yağlı yiyeceklerden kaçınmak
• Lifli gıdalar tüketmek
• Düzenli yemek saatleri uygulamak

Tıbbi tedaviler

Tedavi altta yatan nedene bağlıdır. Örneğin safra kesesi taşları varsa ilaç tedavisi veya safra kesesinin alınması (kolesistektomi) gerekebilir. Enfeksiyon varsa antibiyotik kullanılır. Kesin tedaviyi doktorunuz belirleyecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Safra kesesi iltihabı veya büyük taşlar gibi durumlarda safra kesesinin ameliyatla alınması sık uygulanan bir yöntemdir. Ameliyat kararı doktorunuz tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Safra kesesi sorunlarınız varsa beslenmenize dikkat etmek önemlidir. Ameliyat sonrası çoğu kişi normal hayatına dönebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Az yağlı, dengeli beslenme
• Düzenli egzersiz
• Sağlıklı kilo aralığını korumak

Diyet ve egzersiz

Yağsız et, balık, sebze, meyve ve tam tahıllar tercih edin. Günde 30 dakika yürüyüş gibi orta düzey aktivite yapın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik karın ağrısı ve sindirim sorunları kaygıya yol açabilir. Duygularınızı doktorunuzla veya bir psikologla paylaşmanız faydalı olacaktır.

Önleme

Safra kesesi sorunlarının tümü önlenemese de sağlıklı beslenme ve kilo kontrolü riski azaltabilir.

Tarama programları

Rutin bir tarama testi yoktur. Şikayetleriniz varsa doktorunuz gerekli testleri isteyecektir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Safra kesesi iltihabının alevlenmesi ve çevre dokulara yayılması
• Safra yollarında kalıcı hasar
• Sarılık ve karaciğer fonksiyon bozukluğu
• Pankreatit (pankreas iltihabı)

Uzun vadeli görünüm

Erken tanı ve uygun tedavi ile çoğu safra kesesi ve safra yolu sorunu başarıyla yönetilebilir. HIDA taraması, doğru tanıyı koymada oldukça güvenilir bir yöntemdir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.