Girişimsel radyoloji anjiyogramı

Genel Bakış

Anjiyografi, girişimsel radyoloji alanında yapılan bir görüntüleme ve tedavi yöntemidir. Damarların içine ince ve esnek bir tüp (kateter) yerleştirilerek özel bir boya verilir ve röntgen ile damarların görüntüsü alınır. Bu sayede damarlardaki daralma, tıkanma veya anormallikler tespit edilebilir ve gerekirse aynı anda tedavi de yapılabilir.

Evet, anjiyografi özellikle kalp, beyin, bacak ve böbrek damar hastalıklarının tanı ve tedavisinde yaygın olarak kullanılan bir yöntemdir.

Damar hastalığı olan her yaş grubundaki kişilere uygulanabilir. En sık kalp krizi geçiren, bacaklarında dolaşım sorunu olan veya felç belirtileri yaşayan hastalarda kullanılır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüs ağrısı (kalp krizi belirtisi olabilir)
• Yürürken bacakta kramp veya ağrı (klodikasyon)
• Nefes darlığı, çarpıntı
• Geçici felç veya konuşma bozukluğu (geçici iskemik atak)
• Bacakta şişlik, renk değişikliği veya yara iyileşmesinde gecikme

Çocuklarda belirtiler

• Doğuştan kalp hastalığı şüphesi olan bebeklerde ve çocuklarda morarma, hızlı nefes alma, yorgunluk
• Damar yapı bozukluğu belirtileri

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda daha sık görülen periferik arter hastalığına bağlı bacak ağrısı, yürüme güçlüğü
• Yüksek tansiyon, şeker hastalığı gibi risk faktörlerine bağlı damar tıkanıklığı belirtileri

Nedenler

Ana nedenler

• Damar sertliği (ateroskleroz) – damar duvarında plak birikmesi
• Kan pıhtısı (trombüs) oluşumu
• Damar balonlaşması (anevrizma)
• Doğuştan damar yapı bozuklukları
• Damar iltihabı (vaskülit)

Risk faktörleri

• Sigara içmek
• Yüksek tansiyon
• Yüksek kolesterol
• Şeker hastalığı (diyabet)
• Obezite
• Hareketsiz yaşam
• Ailede damar hastalığı öyküsü
• İleri yaş

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil belirtilerden herhangi birini yaşarsanız hemen 112’yi arayın.
• Göğüs ağrısı, nefes darlığı veya ani bacak ağrısı gibi durumlar acil müdahale gerektirir.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Doktorunuz anjiyografi önerdiyse, planlanan tarihte işlemi yaptırmanız önemlidir.
• Risk faktörleriniz varsa (sigara, diyabet, tansiyon) düzenli kontrollerinizi ihmal etmeyin.

Tanı

Anjiyografi, damar hastalıklarının tanısında altın standart yöntemlerden biridir. Doktorunuz fizik muayene, kan testleri ve kansız görüntüleme yöntemleri (ultrason, BT, MR) sonrasında anjiyografi kararı verebilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene ve nabız kontrolü
• Kan testleri (böbrek fonksiyonları, pıhtılaşma)
• EKG (elektrokardiyogram)
• Ultrason, BT anjiyografi veya MR anjiyografi (ön görüntüleme)

Randevunuzda neler beklenir

İşlem öncesinde aç kalmanız istenebilir. Damar yolu açılır, işlem bölgesi uyuşturulur. Kateter damardan ilerletilir, kontrast boya verilir ve röntgen çekilir. İşlem sırasında hafif bir sıcaklık hissedebilirsiniz. Ortalama 30-60 dakika sürer. İşlem sonrası birkaç saat yatmanız, bol su içmeniz ve ağır kaldırmamanız önerilir.

Tedavi

Anjiyografi, yalnızca tanı koymak için değil, aynı zamanda tedavi amaçlı da kullanılabilir. Girişimsel radyolog, tıkalı damarı balonla açabilir (anjiyoplasti) veya damar içine stent (küçük tel örgü tüp) yerleştirebilir. Tedavi, damar hastalığının türüne ve yerine göre değişir.

Evde kişisel bakım

• İşlem sonrası birkaç gün ağır kaldırmaktan ve zorlayıcı egzersizlerden kaçının.
• Bol su için, kontrast boyanın böbreklerden atılmasına yardımcı olur.
• İşlem bölgesinde şişlik, kanama veya morarma olursa doktorunuza bildirin.
• Doktorunuzun verdiği ilaçları (kan sulandırıcı gibi) düzenli kullanın.

Tıbbi tedaviler

Anjiyografi sonrası doktorunuz, tıkalı damarın tekrar tıkanmasını önlemek için antiplatelet ilaçlar (aspirin gibi) veya kan sulandırıcılar reçete edebilir. Ayrıca kolesterol düşürücü, tansiyon düşürücü ve şeker kontrolü sağlayan ilaçlar da tedavi planının bir parçası olabilir. İlaçlarınızı doktorunuzun önerdiği şekilde kullanmanız önemlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı durumlarda anjiyografi yeterli olmayabilir ve cerrahi müdahale gerekebilir (bypass ameliyatı veya anevrizma onarımı gibi). Doktorunuz sizin için en uygun tedaviyi belirleyecektir.

Bu durumla yaşamak

Anjiyografi işlemi sonrasında genellikle normal yaşamınıza kısa sürede dönebilirsiniz. Ancak damar sağlığınızı korumak için önerilere uymaya devam etmelisiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Sağlıklı beslenin, tuz ve yağ tüketimini azaltın.
• Düzenli yürüyüş veya doktorunuzun onayladığı egzersizleri yapın.
• Stresi yönetmek için nefes egzersizleri veya hobiler edinin.

Diyet ve egzersiz

Sebze, meyve, tam tahıl ve balık ağırlıklı beslenmek damar sağlığını destekler. Kırmızı et ve işlenmiş gıdalardan kaçının. Haftada en az 150 dakika orta tempolu yürüyüş önerilir. Egzersize başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Anjiyografi ve damar hastalığı tanısı kaygıya neden olabilir. Bu normaldir. Duygularınızı ailenizle veya sağlık ekibinizle paylaşmaktan çekinmeyin. Gerekirse bir psikologdan destek alabilirsiniz.

Önleme

Anjiyografi işleminin kendisi önlenemez, ancak anjiyografi gerektiren damar hastalıkları büyük ölçüde önlenebilir. Sağlıklı yaşam tarzı (sigara içmemek, dengeli beslenme, düzenli egzersiz) ve risk faktörlerinin (tansiyon, kolesterol, diyabet) kontrolü damar sağlığını korur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp krizi, felç, bacakta kangren ve ampütasyon (bacak kaybı)
• Böbrek yetmezliği (böbrek damarları etkilenirse)
• Anevrizma yırtılması (hayatı tehdit eden iç kanama)

Uzun vadeli görünüm

Erken tanı ve uygun tedavi ile anjiyografi sonrası prognoz genellikle iyidir. Birçok hasta normal yaşamına dönebilir. Düzenli kontroller ve yaşam tarzı değişiklikleri ile damar sağlığınızı koruyabilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.