Eğitici özet — tıbbi tavsiye değildir. Sağlık uzmanınızla görüşün.
Uluslararası klinik kılavuzlara dayanmaktadır
Genel Bakış
Akciğer VQ taraması (ventilasyon/perfüzyon taraması), akciğerlerinize hava akışını ve kan akışını gösteren bir görüntüleme testidir. Bu test, genellikle akciğerlerdeki kan pıhtılarını (pulmoner emboli) bulmak için kullanılır. Test sırasında size çok az miktarda radyoaktif madde (izleyici) solutulur ve damar yoluyla verilir; özel bir kamera akciğerlerinizin resimlerini çeker.
Önemli bilgiler
VQ taraması, akciğerlerdeki hava ve kan akışını ayrı ayrı değerlendirir.
Genellikle ani başlayan nefes darlığı veya göğüs ağrısı gibi belirtilerin nedenini araştırmak için yapılır.
Test sırasında kullanılan radyoaktif madde çok düşük dozdadır ve genellikle güvenlidir.
Bu makaleyle ilgili sorular
VQ taraması, bazı durumlarda bilgisayarlı tomografi (BT) anjiyografiye alternatif olarak kullanılabilir.
Sonuçlar genellikle birkaç saat içinde çıkar.
Bu test, özellikle acil servislerde akciğer embolisi şüphesi olan hastalarda sıkça kullanılır. Ancak herkesin bu teste ihtiyacı yoktur; doktorunuz belirtilerinize göre karar verir.
VQ taraması, genellikle ani nefes darlığı, göğüs ağrısı veya kanlı balgam gibi belirtiler yaşayan kişilere uygulanır. Risk faktörleri arasında uzun süreli hareketsizlik, ameliyat sonrası dönem, kanser veya pıhtılaşma bozuklukları olanlar bulunur.
Belirtiler
Aşağıdakileri fark ederseniz hemen acil servisi arayın:
Ani ve şiddetli nefes darlığı
Göğüste sıkışma veya ezici ağrı
Kanlı öksürük
Bayılma veya bilinç kaybı
Acil servis için 112'yi arayın veya en yakın acil servise gidin.
Aşağıdakileri fark ederseniz aynı gün acilen doktora görünün:
⚠Birkaç gündür geçmeyen hafif nefes darlığı
⚠Açıklanamayan göğüs ağrısı
⚠Bacakta şişlik, ağrı veya kızarıklık (derin ven trombozu belirtisi olabilir)
⚠Bu durumda aynı gün bir doktora başvurun.
Yaygın belirtiler
Testin kendisi belirti vermez, ancak VQ taramasının istendiği durumlarda görülen belirtiler şunlardır:
Ani başlayan nefes darlığı
Göğüs ağrısı (özellikle derin nefes alırken)
Öksürük (bazen kanlı olabilir)
Hızlı nabız
Baş dönmesi veya bayılma hissi
Çocuklarda belirtiler
Çocuklarda VQ taraması nadiren yapılır, ancak yapıldığında belirtiler benzerdir: ani nefes darlığı, göğüs ağrısı, morarma (siyanoz) veya bayılma.
Yaşlı yetişkinlerde belirtiler
Yaşlılarda belirtiler daha silik olabilir: nefes darlığı, halsizlik, ani bilinç bulanıklığı veya sadece göğüste rahatsızlık hissi.
Nedenler
Ana nedenler
VQ taraması bir tanı testidir; testin kendisinin bir nedeni yoktur. Ancak testin araştırdığı durum olan akciğer embolisi (kan pıhtısı), genellikle bacaklardaki derin venlerde oluşan bir pıhtının akciğere gitmesiyle oluşur.
Risk faktörleri
Uzun süre hareketsiz kalmak (uzun otobüs/uçak yolculuğu, yatak istirahati)
Ameliyat sonrası dönem (özellikle kalça veya diz protezi)
Kanser ve kemoterapi tedavisi
Hamilelik ve doğum sonrası dönem
Sigara içmek
Aşırı kilo (obezite)
Pıhtılaşma bozuklukları (ailede öykü olması)
Ne zaman doktora görünmeli
Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:
Yukarıda acil belirti listesinde yer alan durumlardan herhangi biri varsa hemen 112'yi arayın veya acil servise gidin.
Şu durumlarda rutin randevu alın:
Hafif nefes darlığı, göğüste rahatsızlık veya bacakta şişlik varsa, birkaç gün içinde doktor randevusu alın.
VQ taraması için genellikle hastaneye sevk edilirsiniz.
VQ taraması düşük riskli bir işlemdir. Radyoaktif madde vücuttan kısa sürede atılır. Test sırasında herhangi bir ağrı hissetmezsiniz. Doktorunuz bu testi yalnızca gerekli gördüğünde isteyecektir.
Tanı
VQ taraması, akciğer embolisi şüphesinde kullanılan bir görüntüleme yöntemidir. Doktorunuz önce belirtilerinizi ve risk faktörlerinizi değerlendirir, ardından bu testi isteyebilir.
Yapılabilecek testler
Ventilasyon taraması: Radyoaktif gaz soluyarak akciğerlerdeki hava akışı görüntülenir.
Perfüzyon taraması: Damar yoluyla verilen radyoaktif madde ile akciğerlerdeki kan akışı görüntülenir.
Her iki görüntü karşılaştırılarak hava alan ama kanlanmayan bölgeler (pıhtı olabilecek alanlar) tespit edilir.
Randevunuzda neler beklenir
Test öncesinde özel bir hazırlık gerekmez. Radyoloji bölümünde size bir masada uzanmanız söylenir. Önce bir maskeyle radyoaktif gaz solutulur (birkaç nefes), ardından damar yolundan radyoaktif madde enjekte edilir. Her iki aşamada da özel bir kamera (gama kamera) vücudunuzun etrafında dönerek görüntü alır. İşlem yaklaşık 30-45 dakika sürer. Test sırasında hareket etmemeniz önemlidir.
Tedavi
VQ taramasının sonucuna göre tedavi planlanır. Eğer akciğer embolisi tespit edilirse, tedavi genellikle kan sulandırıcı ilaçlarla yapılır. Kan sulandırıcılar pıhtının büyümesini ve yeni pıhtı oluşumunu engeller. Tedavi süresi kişiye göre değişir.
Evde kişisel bakım
Doktorunuzun önerdiği ilaçları düzenli kullanın.
Bol su için ve hareket etmeye çalışın (doktor izin verirse).
Sigara içiyorsanız bırakmaya çalışın.
Bacaklarınızı yüksekte tutun ve uzun süre aynı pozisyonda oturmaktan kaçının.
Tıbbi tedaviler
Akciğer embolisi tedavisinde kan sulandırıcı ilaçlar (antikoagülanlar) kullanılır. Tedavi genellikle hastanede başlar, ardından evde devam eder. Bazı durumlarda pıhtıyı eriten ilaçlar (trombolitikler) veya pıhtıyı cerrahi olarak çıkarma (embolektomi) gerekebilir. Tedavi planınızı mutlaka doktorunuzla konuşun.
Ameliyat ne zaman düşünülür?
Çok büyük veya hayatı tehdit eden pıhtılarda cerrahi müdahale (embolektomi) düşünülebilir. Bu durumda kalp-damar cerrahisi uzmanı devreye girer.
Bu durumla yaşamak
VQ taraması sonrası herhangi bir kısıtlama yoktur. Taramadan hemen sonra günlük aktivitelerinize dönebilirsiniz. Ancak akciğer embolisi tanısı aldıysanız, tedavi sürecinde kan sulandırıcı ilaçlarınızı düzenli kullanmalı ve doktor kontrollerinizi aksatmamalısınız.
Yaşam tarzı ipuçları
Düzenli egzersiz yapın (yürüyüş gibi hafif aktiviteler).
Uzun yolculuklarda sık sık mola verin ve bacaklarınızı hareket ettirin.
Bol sıvı tüketin.
Sağlıklı beslenin ve ideal kilonuzu koruyun.
Sigara ve alkolden uzak durun.
Diyet ve egzersiz
Kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız, K vitamini içeren besinleri (ıspanak, brokoli, lahana gibi) aşırı tüketmemeye dikkat edin. Ancak bu besinleri tamamen kesmeyin, sadece miktarına dikkat edin. Yürüyüş, yüzme gibi düzenli egzersizler kan dolaşımınızı iyileştirir.
Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli
Akciğer embolisi geçirmek kaygı verici olabilir. Tedavinin uzun sürmesi veya tekrarlama korkusu normaldir. Duygularınızı ailenizle veya bir arkadaşınızla paylaşın. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek alın.
Önleme
Tamamen önlenemese de riskinizi azaltabilirsiniz: Hareketli bir yaşam sürün, sigara içmeyin, sağlıklı kilonuzu koruyun ve uzun süre hareketsiz kalmaktan kaçının. Uzun uçuşlarda veya araba yolculuklarında ara sıra kalkıp yürüyün, bacak egzersizleri yapın.
Aşılar
Özel bir aşısı yoktur.
Tarama programları
Akciğer embolisi için genel tarama önerilmez. Ancak risk faktörleriniz varsa (örneğin pıhtılaşma bozukluğu), doktorunuz düzenli kontroller önerebilir.
Komplikasyonlar
Tedavi edilmezse
Akciğer embolisi tedavi edilmezse ciddi sonuçlar doğurabilir: akciğer dokusunda hasar (pulmoner enfarktüs), kalbin aşırı zorlanması ve kalp yetmezliği, hatta ani ölüm.
Tedavi edilmeyen pıhtılar tekrarlayabilir ve kronik akciğer hipertansiyonuna yol açabilir.
Uzun vadeli görünüm
Erken tanı ve uygun tedavi ile akciğer embolisi çoğu zaman başarılı bir şekilde tedavi edilir. VQ taraması bu sürecin önemli bir parçasıdır. Çoğu insan tamamen iyileşir ve normal hayatına döner. Tedavinize düzenli devam ederseniz ve yaşam tarzınıza dikkat ederseniz, tekrarlama riski önemli ölçüde azalır.
Destek bul
Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.
Bilgileri her zaman doktorunuzla doğrulayın
Sağlık kılavuzları ülkeye ve bölgeye göre değişir. Bu makaledeki bilgiler uluslararası klinik kılavuzlara dayanmaktadır ancak ülkenizdeki özel kılavuzları, ilaçları veya uygulamaları yansıtmayabilir. Sağlık endişelerinizi her zaman kendi doktorunuz veya sağlık hizmeti sağlayıcınızla görüşün ve yerel ulusal sağlık kılavuzlarına başvurun.
Önemli uyarı Bu bilgiler yalnızca eğitim amaçlıdır. Profesyonel tıbbi tavsiye, tanı veya tedavinin yerini tutmaz. Kendi durumunuzla ilgili mutlaka kalifiye bir sağlık uzmanına danışın. Tıbbi bir acil durum yaşıyorsanız derhal yerel acil servisinizi arayın.
Kaynaklar ve rehberlik
Bu makale eğitim amaçlıdır ve mümkün olduğunda tanınmış sağlık bilgisi ve klinik rehberlik kaynaklarına dayanır. Konuya göre belirli kaynak bağlantıları değişebilir.
Son güncelleme: 16 Temmuz 2026
Eğitim notu: Bu bilgiler yalnızca eğitim amaçlıdır ve tanı değildir.
Lisanslı bir sağlık uzmanının tavsiyesini desteklemek için kullanın; yerine geçmez.
Belirtiler şiddetliyse, kötüleşiyorsa veya acilse yerel acil numarayı arayın veya acil bakım alın.
