Mammogram patient guide

Genel Bakış

Mamografi, meme dokusunun röntgen ile görüntülenmesidir. Meme kanserini henüz belirti vermeden erken evrede tespit etmek için kullanılan bir tarama yöntemidir. Erken teşhis, tedavi başarısını artırır.

Evet, mamografi dünyada ve Türkiye'de meme kanseri taraması için en yaygın kullanılan yöntemdir. Her yıl milyonlarca kadın düzenli mamografi çektirmektedir.

Mamografi özellikle 40 yaş üstü kadınlar için önerilir. Ailede meme kanseri öyküsü olan veya genetik risk taşıyan kadınlar doktor tavsiyesiyle daha erken yaşta da mamografi çektirebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Mamografi genellikle hiçbir belirti olmayan kadınlarda tarama amaçlı yapılır.
• Eğer memede ele gelen kitle (yumru), meme başında çekilme veya kanlı akıntı, ciltte portakal kabuğu görünümü gibi belirtiler varsa, doktorunuz mamografi isteyebilir.

Çocuklarda belirtiler

• Mamografi çocuklarda kullanılmaz. Meme sorunları olan çocuklarda genellikle ultrason tercih edilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaştaki kadınlar da mamografi çektirebilir. Kemik erimesi gibi durumlar nedeniyle sıkıştırma sırasında ekstra hassasiyet olabilir, bunu teknisyene bildirin.

Nedenler

Ana nedenler

• Mamografi bir hastalık değil, bir görüntüleme yöntemidir. Bu nedenle 'neden' söz konusu değildir. İşlemin amacı meme kanserini erken teşhis etmektir.

Risk faktörleri

• Meme kanseri riskini artıran faktörler arasında ileri yaş, ailede meme kanseri öyküsü, genetik mutasyonlar (BRCA1/BRCA2), erken adet görme (12 yaşından önce), geç menopoz (55 yaşından sonra), hiç doğum yapmamış olmak veya ilk doğumu 30 yaşından sonra yapmak sayılabilir.

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ele gelen yeni bir kitle.
• Meme başında kanlı veya berrak sıvı akıntısı.
• Meme cildinde çekilme, portakal kabuğu görünümü veya yara.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 40 yaşından itibaren herhangi bir şikayetiniz olmasa bile 2 yılda bir mamografi çektirmek için radyoloji merkezine randevu alın.
• Daha önce meme kanseri geçirdiyseniz veya ailenizde meme kanseri varsa doktorunuzun önerdiği sıklıkta tarama yaptırın.

Tanı

Mamografi, meme dokusunun röntgen filmidir. İki görüntü alınır: bir yukarıdan aşağıya, bir yandan yana. Bazen ek görüntüler de istenebilir.

Yapılabilecek testler

• Standart mamografi (tarama mamografisi)
• Tanısal mamografi (şikayet varlığında daha detaylı görüntü)
• Gerektiğinde ultrason veya MR eklenebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Mamografi çektirmeden önce deodorant, pudra veya krem sürmeyin, çünkü bunlar görüntüyü bozabilir. İşlem sırasında belden yukarısını soyunup bir önlük giyersiniz. Teknisyen memenizi cihazın plakaları arasına yerleştirir ve birkaç saniye sıkıştırır. Bu sırada nefesinizi tutmanız istenebilir. İşlem toplamda 10-15 dakika sürer.

Tedavi

Mamografi bir tedavi yöntemi değildir. Meme kanserini teşhis etmek için kullanılır. Eğer mamografide anormal bir bulgu saptanırsa, doktorunuz ek tetkikler (ultrason, biyopsi) isteyebilir. Tedavi, kanser türüne ve evresine göre değişir; cerrahi, radyoterapi, kemoterapi veya hormon tedavileri uygulanabilir. Tedavi planınızı doktorunuz size özel olarak belirleyecektir.

Evde kişisel bakım

• Mamografi çektirmeden önce ağrı kesici almanız gerekmez.
• İşlemden sonra herhangi bir kısıtlama yoktur; günlük aktivitelerinize devam edebilirsiniz.
• Eğer hassasiyet olursa soğuk kompres uygulayabilirsiniz.

Tıbbi tedaviler

Mamografi sonucu şüpheli çıkarsa doktorunuz biyopsi (parça alınması) önerebilir. Meme kanseri teşhisi konulursa tedavi seçenekleri arasında meme koruyucu cerrahi, mastektomi (memeyi tamamen alma), radyoterapi, kemoterapi, hedefe yönelik tedaviler ve hormon tedavileri bulunur. Hangi tedavinin uygulanacağına sağlık ekibiniz karar verecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Mamografi sırasında şüpheli bir durum saptanırsa cerrahi gerekebilir. Ancak bu işlem mamografi sırasında değil, sonrasında yapılır. Cerrahi kararı tamamen tanıya göre verilir.

Bu durumla yaşamak

Mamografi çektirdikten sonra normal hayatınıza devam edebilirsiniz. Sonuçlar genellikle birkaç gün içinde çıkar. Sonuç normal ise bir sonraki taramaya kadar endişelenmenize gerek yoktur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli mamografi çektirmek için takvim hatırlatıcısı koyun.
• Kendi kendine meme muayenesi yapmayı öğrenin ve her ay aynı gün uygulayın.
• Sağlıklı kiloda kalın, düzenli egzersiz yapın, alkol tüketimini sınırlayın.

Diyet ve egzersiz

Mamografi sonrası özel bir diyet gerekmez. Genel sağlık için sebze, meyve ağırlıklı beslenin ve haftada en az 150 dakika orta tempolu egzersiz yapın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Mamografi sonucunu beklemek kaygı yaratabilir. Bu normaldir. Sonuç çoğu zaman normaldir. Kaygınızı azaltmak için sonuçları doktorunuzla konuşun. Gerekirse bir psikologdan destek alabilirsiniz.

Önleme

Mamografi meme kanserini önlemez, ancak erken teşhis edilmesini sağlar. Meme kanseri riskini azaltmak için sağlıklı yaşam tarzı benimseyin: düzenli egzersiz, dengeli beslenme, ideal kiloyu koruma, alkolü sınırlama.

Aşılar

Meme kanseri için bir aşı yoktur.

Tarama programları

Evet, mamografi meme kanseri taramasında en etkili yöntemdir. 40-69 yaş arası kadınlara 2 yılda bir ücretsiz olarak KETEM merkezlerinde veya hastanelerde yapılabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Mamografi çektirmek bir tedavi değil, tarama olduğu için 'tedavi edilmezse' gibi bir durum söz konusu değildir.
• Ancak mamografi sayesinde erken yakalanan meme kanseri tedavi edilmezse ilerleyebilir ve diğer organlara yayılabilir.

Uzun vadeli görünüm

Mamografi, meme kanserini erken evrede yakalayarak başarılı tedavi şansını çok yükseltir. Düzenli tarama sayesinde meme kanserine bağlı ölümler önemli ölçüde azalmıştır. Unutmayın, erken teşhis hayat kurtarır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.