Tarama ve Tanısal Mamografi

Genel Bakış

Mamografi, meme dokusunun röntgen filmidir. Tarama mamografisi, hiçbir şikayeti olmayan kadınlarda meme kanserini erken yakalamak için yapılır. Tanısal mamografi ise bir meme şikayeti (kitle, ağrı, akıntı gibi) olduğunda veya tarama sonucu anormal çıktığında yapılan daha detaylı bir incelemedir.

Evet, mamografi meme kanseri taramasında dünyada en yaygın kullanılan yöntemdir. Her yıl milyonlarca kadın tarama veya tanısal amaçla mamografi çektirir.

Tarama mamografisi özellikle 40 yaş üstü kadınlara yapılır. Tanısal mamografi ise her yaştan kadında herhangi bir meme şikayeti varsa veya tarama sonucu şüpheli çıktığında kullanılır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Memede ele gelen yeni bir kitle veya şişlik
• Meme ağrısı (özellikle tek taraflı, sürekli ağrı)
• Meme başında akıntı (özellikle kanlı akıntı)
• Meme cildinde çekilme, portakal kabuğu görünümü
• Meme başında çökme, yara, kabuklanma
• Koltuk altında ele gelen şişlik (lenf bezi)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda meme kanseri çok nadirdir. Ancak ergenlik döneminde görülebilen iyi huylu kitleler için mamografi değil, genellikle ultrason tercih edilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaş ilerledikçe meme dokusu yağlanır, mamografi daha net görüntü verir. Bu yaş grubunda tarama düzenli yapılmalıdır.

Nedenler

Ana nedenler

• Mamografi çektirmenin temel amacı, meme kanserini erken evrede yakalamaktır. Tarama mamografisi sırasında herhangi bir şikayet olmaz. Tanısal mamografi ise bir meme sorunu olduğunda istenen bir tetkiktir.

Risk faktörleri

• 40 yaş üstü olmak (en önemli risk faktörü)
• Ailede meme kanseri öyküsü (anne, kız kardeş, kız çocuk)
• Erken adet görme (12 yaşından önce) veya geç menopoza girme (55 yaşından sonra)
• Doğum yapmamış olmak veya ilk doğumu 30 yaşından sonra yapmak
• Obezite (fazla kilo, özellikle menopoz sonrası)
• Alkol kullanımı (günde bir kadehten fazla)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil ve acil sayılmayan belirtilerden herhangi birini fark ederseniz hemen bir kadın hastalıkları/genel cerrahi uzmanına başvurun.
• Meme başından kan gelmesi veya çok hızlı büyüyen kitle varsa 112'yi arayarak acil servise gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 40 yaşından itibaren her yıl veya iki yılda bir tarama mamografisi yaptırın. Sağlık Bakanlığı 40-69 yaş arası kadınlarda ücretsiz tarama imkanı sunmaktadır.
• Kendi kendinize düzenli meme muayenesi yapın (her ay adet sonrası).

Tanı

Mamografi çekimi ile yapılır. Tarama mamografisinde iki yönden, tanısal mamografide ise daha fazla yönden ve gerekirse büyütülmüş görüntüler alınır. İşlem sırasında meme bir plaka arasında sıkıştırılır. Sonuçlar radyoloji uzmanı tarafından değerlendirilir.

Yapılabilecek testler

• Tarama mamografisi (şikayet yokken)
• Tanısal mamografi (şikayet varsa veya tarama anormal ise)
• Meme ultrasonu (daha detaylı inceleme için, özellikle genç kadınlarda)
• Gerekirse manyetik rezonans görüntüleme (MR)
• Şüpheli durumda biyopsi (kalın iğne veya ince iğne ile örnek alma)

Randevunuzda neler beklenir

Mamografi çekimi için meme bir plaka arasına konulur ve birkaç saniye sıkıştırılır. Bu hafif bir rahatsızlık verebilir, ancak dayanılmaz değildir. İşlem sonrası normal yaşamınıza devam edebilirsiniz. Sonuçlar genellikle 1-2 hafta içinde raporlanır. Raporunuzda Bi-RADS diye bir sınıflama olacaktır; doktorunuz size anlamını açıklayacaktır.

Tedavi

Mamografi bir tarama yöntemidir, tedavi değildir. Ancak mamografi sonucu şüpheli veya kanser lehine bulgu saptanırsa tanıyı kesinleştirmek için biyopsi yapılır. Kanser teşhisi konulursa tedavi seçenekleri arasında cerrahi, radyoterapi (ışın tedavisi), kemoterapi (ilaç tedavisi), hormon tedavisi ve hedefe yönelik ilaç tedavileri yer alabilir.

Evde kişisel bakım

• Kendi kendinize düzenli meme muayenesi yapın.
• Sağlıklı kilonuzu koruyun.
• Düzenli egzersiz yapın (haftada en az 150 dakika).
• Alkol tüketimini sınırlayın.
• Doktorunuzun önerdiği periyotlarla taramalarınızı yaptırın.

Tıbbi tedaviler

Meme kanseri tedavisinde kullanılan yöntemler genel olarak cerrahi (tümörün çıkarılması), radyoterapi (yüksek enerjili ışınlarla tümörün yok edilmesi), kemoterapi (vücuttaki kanser hücrelerini öldüren ilaçlar), hormon tedavisi (hormon duyarlı tümörlerde) ve akıllı ilaçlar (hedefe yönelik tedavi) şeklindedir. Tedavi planı kanserin evresine, tipine ve kişisel özelliklere göre belirlenir. Lütfen hangi tedavinin sizin için uygun olduğunu doktorunuzla görüşün.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Meme kanseri teşhis edildiğinde genellikle ilk tedavi seçeneği cerrahidir. Cerrahi, tümörün çıkarılması (lumpektomi) veya tüm memenin alınması (mastektomi) şeklinde olabilir. Hangi cerrahinin uygulanacağı tümörün büyüklüğüne, yayılımına ve hastanın tercihine bağlıdır.

Bu durumla yaşamak

Düzenli tarama mamografileri sayesinde meme kanseri erken yakalanırsa tedavi başarısı yüksektir. Normal günlük aktivitelerinize devam edebilir, işinize gidebilir, ailenizle vakit geçirebilirsiniz. Sadece kontrollerinizi aksatmamak önemli.

Yaşam tarzı ipuçları

• Dengeli beslenme (meyve, sebze, tam tahıl, sağlıklı yağlar)
• Düzenli fiziksel aktivite
• Sigara ve alkolden uzak durma
• Stres yönetimi (yoga, meditasyon, hobiler)
• Düzenli uyku düzeni

Diyet ve egzersiz

Akdeniz tipi beslenme (zeytinyağı, balık, sebze, meyve) önerilir. Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz (tempolu yürüyüş, bisiklet, yüzme) yapmaya çalışın. Kilonuzu sağlıklı aralıkta tutmak meme kanseri riskini azaltabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Meme kanseri korkusu yaşamak çok doğal. Tarama sonuçlarını beklemek kaygı yaratabilir. Bu duygularınızı aileniz, arkadaşlarınız veya bir psikologla paylaşın. Unutmayın, erken teşhis tedavide başarı şansını çok artırır.

Önleme

Meme kanserini tamamen önlemek mümkün olmasa da, erken teşhis sayesinde başarılı tedavi şansı çok yüksektir. Sağlıklı yaşam tarzı (dengeli beslenme, düzenli egzersiz, kilo kontrolü) riski azaltabilir.

Aşılar

Şu an için meme kanserine karşı özel bir aşı yoktur. Ancak HPV aşısı rahim ağzı kanserini önler. Meme kanseri için aşı çalışmaları devam etmektedir.

Tarama programları

40 yaşından itibaren yılda bir veya iki yılda bir mamografi taraması yaptırmak, meme kanserini erken evrede yakalamanın en etkili yoludur. Sağlık Bakanlığı 40-69 yaş arası kadınlara ücretsiz mamografi taraması sunmaktadır. Ayrıca kendi kendine meme muayenesi de düzenli yapılmalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Meme kanseri erken teşhis edilmezse büyüyebilir, çevre dokulara ve lenf bezlerine yayılabilir (metastaz yapabilir).
• İlerlemiş kanserin tedavisi daha zordur ve başarı şansı azalabilir.
• Kanserin vücuda yayılması (metastaz) kemik, karaciğer, akciğer gibi organlarda sorunlara yol açabilir.

Uzun vadeli görünüm

Günümüzde erken teşhis edilen meme kanserlerinde tedavi başarısı çok yüksektir (5 yıllık yaşam oranı %90'ın üzerindedir). Düzenli taramalarla birçok kadın meme kanserini yenmekte ve sağlıklı bir hayat sürmektedir. Unutmayın, erken teşhis hayat kurtarır.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Dünya Sağlık Örgütü (WHO) - Meme Kanseri ↗

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı - Kanser Daire Başkanlığı ↗ · Türkiye
• Meme Sağlığı Derneği (MSD) ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.