Preparing for DEXA scan

Genel Bakış

DEXA taraması, kemik yoğunluğunuzu ölçen basit ve ağrısız bir röntgen testidir. Genellikle osteoporoz (kemik erimesi) riskini değerlendirmek için yapılır. Bu test, kemiklerinizin ne kadar güçlü olduğunu gösterir ve kırık riskinizi belirlemeye yardımcı olur.

Evet, DEXA taraması dünya genelinde yaygın olarak kullanılan bir kemik yoğunluğu ölçüm yöntemidir. Özellikle 65 yaş üstü kadınlarda ve risk grubundaki kişilerde sıkça önerilir.

DEXA taraması genellikle osteoporoz açısından risk taşıyan kişilere yapılır. 65 yaş üstü kadınlar, 70 yaş üstü erkekler, menopoz sonrası kadınlar, daha önce kırık yaşamış kişiler, uzun süreli steroid kullananlar ve ailesinde osteoporoz öyküsü olanlar başlıca hedef gruptur.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Boy kısalması
• Kamburlaşma (masanın üzerine eğilme)
• Sırt veya bel ağrısı
• Basit bir düşmeyle bile oluşan kırıklar

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda DEXA taraması daha az yapılır. Genellikle kronik hastalıklar veya uzun süreli ilaç kullanımı gibi özel durumlarda istenebilir. Belirtiler: sık kırık, gelişme geriliği, kemik ağrısı.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda en sık görülen belirtiler: düşmeye bağlı bilek, kalça veya omurga kırıkları; boyda belirgin kısalma; duruş bozukluğu (kamburluk).

Nedenler

Ana nedenler

• Osteoporoz (kemik erimesi)
• Düşük kemik yoğunluğu (osteopeni)
• Bazı hormonal hastalıklar (örneğin tiroid sorunları)
• Uzun süreli kortikosteroid kullanımı
• Kemikleri etkileyen diğer hastalıklar

Risk faktörleri

• Yaş (özellikle 65 yaş üstü)
• Kadın cinsiyet
• Erken menopoz
• Ailede osteoporoz öyküsü
• Düşük vücut ağırlığı
• Sigara ve aşırı alkol kullanımı
• Yetersiz kalsiyum ve D vitamini alımı
• Hareketsiz yaşam tarzı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Düşme veya hafif bir travma sonrası şiddetli ağrı ve hareket kısıtlılığı durumunda hemen acil servise başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 65 yaş üstü kadınlar ve 70 yaş üstü erkekler düzenli aralıklarla DEXA taraması yaptırmalıdır. Ayrıca risk faktörleriniz varsa doktorunuz daha erken yaşta da tarama önerebilir.

Tanı

DEXA taraması, kemik yoğunluğunu ölçen özel bir röntgen cihazıyla yapılır. Genellikle omurga, kalça ve bazen ön kol incelenir. Test sırasında üzerinizde kıyafetlerinizle bir masaya uzanırsınız ve cihaz vücudunuzun üzerinden geçer.

Yapılabilecek testler

• Kemik yoğunluğu ölçümü (DEXA)
• Kan testleri (kalsiyum, D vitamini, hormonlar)
• Bazı durumlarda idrar testleri

Randevunuzda neler beklenir

Testten önce kalsiyum hapları almamanız önerilir (24 saat öncesinden). Bol giysiler giyin, metal fermuar veya düğme olmamasına dikkat edin. Test yaklaşık 10-20 dakika sürer, herhangi bir ağrı yoktur. İşlem sonrası günlük aktivitelerinize hemen dönebilirsiniz.

Tedavi

DEXA taraması sonucunda düşük kemik yoğunluğu (osteoporoz) tespit edilirse, tedavi genellikle yaşam tarzı değişiklikleri, beslenme düzenlemesi ve ilaç tedavisini içerir. Tedavi, kemik kaybını yavaşlatmayı ve kırık riskini azaltmayı hedefler.

Evde kişisel bakım

• Kalsiyum ve D vitamini açısından zengin beslenin (süt ürünleri, yeşil yapraklı sebzeler, balık)
• Düzenli egzersiz yapın (yürüyüş, ağırlık taşıma egzersizleri)
• Sigara ve aşırı alkolden kaçının
• Güneş ışığından yeterli D vitamini alın (doktorunuza danışarak takviye kullanabilirsiniz)
• Düşmeleri önlemek için evde güvenlik önlemleri alın (kaymaz paspaslar, iyi aydınlatma)

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, kemik yoğunluğunuzu artırmaya yardımcı olacak ilaçlar önerebilir. Bu ilaçlar genellikle kemik yıkımını yavaşlatır veya kemik yapımını uyarır. Tedavi türü ve süresi kişiye özeldir; mutlaka doktorunuzun önerilerine uyun.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ciddi osteoporoz nedeniyle omurga veya kalça kırığı oluşursa, cerrahi müdahale gerekebilir. Bu durumda ortopedi uzmanı tarafından değerlendirme yapılır.

Bu durumla yaşamak

Düşük kemik yoğunluğu olan kişiler, günlük hayatta düşmelere karşı dikkatli olmalıdır. Dengeyi koruyan egzersizler yapmak, evde güvenli bir ortam oluşturmak önemlidir. Doktorunuzun önerdiği ilaçları düzenli kullanmak da kemik sağlığını korumaya yardımcı olur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli fiziksel aktivite (yürüyüş, merdiven çıkma, yoga)
• Kalsiyum ve D vitamini açısından zengin beslenme
• Sigara ve alkolden uzak durma
• Düşme riskini azaltmak için evde düzenlemeler yapma

Diyet ve egzersiz

Günde 1000-1200 mg kalsiyum ve 600-800 IU D vitamini almak kemik sağlığı için önemlidir. Süt, yoğurt, peynir, badem, brokoli gibi besinler kalsiyum kaynağıdır. Haftada en az 3 gün ağırlık taşıyan egzersizler (yürüyüş, koşu, dans) ve haftada 2 gün direnç egzersizleri (hafif ağırlıklar, direnç bantları) önerilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Osteoporoz tanısı almak kaygıya neden olabilir. Düzenli takip ve tedavi ile kırık riskinin azaltılabileceğini bilmek önemlidir. Kendinizi yalnız hissediyorsanız, ailenizle veya bir uzmanla konuşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Tamamen önlenemese de, sağlıklı yaşam tarzı ile kemik erimesi riski önemli ölçüde azaltılabilir. Yeterli kalsiyum ve D vitamini almak, düzenli egzersiz yapmak, sigara ve alkolden kaçınmak temel önlemlerdir.

Tarama programları

DEXA taraması, osteoporoz riski taşıyan kişilerde erken teşhis için önemlidir. Doktorunuz risk faktörlerinize göre tarama sıklığını belirleyecektir. Sağlık Bakanlığı, 65 yaş üstü kadınlara düzenli tarama önermektedir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tedavi edilmeyen osteoporoz, kemiklerin giderek zayıflamasına ve basit düşmelerle bile kırılmasına yol açar.
• En sık görülen kırıklar: kalça, omurga ve bilek kırıkları.
• Omurga kırıkları boy kısalmasına ve kamburluğa neden olabilir, bu da kronik ağrı ve hareket kısıtlılığına yol açar.

Uzun vadeli görünüm

Osteoporoz tedavi edilebilir bir durumdur. Erken teşhis ve uygun tedavi ile kemik kaybı yavaşlatılabilir, kırık riski önemli ölçüde azaltılabilir. Düzenli doktor kontrolleri ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile kemik sağlığınızı korumanız mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.