Preparing for HIDA scan

Genel Bakış

HIDA taraması, safra kesenizin ve safra yollarınızın nasıl çalıştığını görmek için yapılan bir tıbbi görüntüleme testidir. HIDA, 'hepatobiliyer imino-diasetik asit' kelimelerinin kısaltmasıdır. Test sırasında size damardan hafif radyoaktif bir madde verilir ve özel bir kamera ile bu maddenin karaciğerinizden safra kesenize ve bağırsağınıza nasıl hareket ettiği izlenir.

HIDA taraması, özellikle safra kesesi sorunlarından şüphelenildiğinde sıkça başvurulan bir görüntüleme yöntemidir. Her hastanede bulunmayabilir, ancak büyük hastanelerde ve görüntüleme merkezlerinde yapılabilir.

HIDA taraması, karın ağrısı, safra kesesi iltihabı belirtileri veya karaciğer ve safra yollarıyla ilgili sorunları olan her yaştan kişiye uygulanabilir. Doktorunuz semptomlarınıza göre bu testi önerebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• HIDA taraması genellikle şu semptomlar varsa istenir: sağ üst karında ağrı veya hassasiyet
• Yemeklerden sonra kötüleşen mide bulantısı veya kusma
• Sarılık (cilt ve gözlerin sararması)
• Açık renkli dışkı veya koyu renkli idrar

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda safra kesesi sorunları nadir olmakla birlikte, eğer bebekte sarılık, kusma veya karında şişlik varsa HIDA taraması yapılabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda safra taşı ve safra kesesi iltihabı daha yaygındır. Ayrıca yaşlılarda karın ağrısı bazen tipik olmayabilir, bu yüzden HIDA taraması tanıya yardımcı olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Safra kesesi taşları veya çamuru
• Safra kesesi iltihabı (kolesistit)
• Safra yollarında tıkanıklık
• Safra kaçağı (örneğin safra kesesi ameliyatı sonrası)
• Karaciğer fonksiyon bozukluğu

Risk faktörleri

• Obezite
• Hızlı kilo kaybı
• Yüksek yağlı diyet
• 40 yaş üstü olmak
• Ailede safra kesesi hastalığı öyküsü
• Hamilelik

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şiddetli karın ağrısı veya kramplar
• Ateş ve titreme ile birlikte karın ağrısı
• Gözlerde veya ciltte sararma

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hafif ama sürekli karın ağrısı
• Yemeklerden sonra şişkinlik veya hazımsızlık
• Daha önce safra kesesi problemi yaşadıysanız düzenli kontroller

Tanı

HIDA taraması, belirtilerinize ve önceki test sonuçlarınıza göre doktorunuz tarafından planlanır. Tanı süreci genellikle ultrason gibi diğer görüntüleme yöntemleriyle başlar, ardından HIDA taraması istenebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (karaciğer fonksiyon testleri)
• Ultrason
• HIDA taraması (nükleer tıp taraması)
• Bazen MR veya BT

Randevunuzda neler beklenir

Test günü aç gelmelisiniz (genellikle 4-6 saat). Size damardan hafif radyoaktif bir madde enjekte edilir. Bir süre bekledikten sonra özel bir kamera ile karın bölgeniz taranır. Bazen test sırasında size yağlı bir içecek verilebilir veya kolesistokinin adlı bir ilaç enjekte edilebilir. Tüm işlem ağrısızdır ve yaklaşık 1-2 saat sürer.

Tedavi

HIDA taraması bir tedavi değil, tanı yöntemidir. Sonuçlara göre doktorunuz size uygun tedaviyi önerecektir. Eğer safra kesesi iltihabı, tıkanıklık veya taş tespit edilirse tedavi seçenekleri arasında ilaç tedavisi, diyet değişiklikleri veya cerrahi müdahale olabilir.

Evde kişisel bakım

• Test öncesinde doktorunuzun verdiği aç kalma talimatlarına uyun.
• Testten sonra bol su için, dinlenin.
• Doktorunuzun önerdiği diyete uyun (örneğin yağlı yiyeceklerden kaçınmak).

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, HIDA taraması sonuçlarına göre safra kesesi veya safra yollarıyla ilgili sorunları tedavi etmek için antibiyotikler, ağrı kesiciler veya safra asidi bağlayıcı ilaçlar önerebilir. Özel ilaç isimleri ve dozları doktorunuz tarafından belirlenir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eğer safra kesenizde iltihap, büyük taşlar veya tıkanıklık varsa, doktorunuz safra kesesinin alınması (kolesistektomi) ameliyatını önerebilir. Bu genellikle laparoskopik (kapalı) yöntemle yapılır.

Bu durumla yaşamak

HIDA taraması sonrası günlük hayatınıza hemen dönebilirsiniz. Radyoaktif maddeyi vücudunuzdan atmak için bol su içmeniz önerilir. Sonuçları beklerken endişelenmeyin, doktorunuz size yol gösterecektir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sağlıklı bir kiloda kalmak
• Düzenli egzersiz yapmak
• Yüksek yağlı yiyeceklerden kaçınmak
• Doktorunuzun önerdiği şekilde ilaçlarınızı almak

Diyet ve egzersiz

Safra kesesi sorunlarınız varsa, az yağlı, lifli bir diyet önerilir. Bol sebze, meyve ve tam tahıl tüketin. Yağlı kızartmalardan, işlenmiş gıdalardan kaçının. Hafif yürüyüşler gibi düzenli egzersiz safra akışını destekleyebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik karın ağrısı ve safra kesesi sorunları kaygıya veya strese neden olabilir. Bu duyguları doktorunuzla veya bir psikologla paylaşmaktan çekinmeyin. Unutmayın, çoğu safra kesesi sorunu tedavi edilebilir.

Önleme

Safra kesesi sorunlarını tamamen önlemek mümkün olmasa da, sağlıklı bir kilo, düzenli egzersiz ve dengeli beslenme riski azaltabilir. HIDA taraması gerektiren durumların çoğu önlenebilir değildir, ancak erken teşhis önemlidir.

Tarama programları

Belirtisi olmayan kişilerde HIDA taraması rutin olarak önerilmez. Ancak ailede safra kesesi kanseri öyküsü veya belirli sendromlar varsa doktorunuz önerebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Safra kesesi iltihabı (kolesistit) tedavi edilmezse apse veya delinmeye yol açabilir.
• Safra yolu tıkanıklığı sarılığa ve enfeksiyona neden olabilir.
• Kronik iltihap safra kesesi kanseri riskini artırabilir.

Uzun vadeli görünüm

HIDA taraması ile safra kesesi ve safra yolları sorunlarının çoğu başarıyla teşhis edilebilir. Erken teşhis ve uygun tedavi ile çoğu kişi tamamen iyileşir ve normal yaşamına devam eder. Safra kesesi alındığında vücut safra akışını yeniden düzenler ve çoğu insan sorunsuz yaşar.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.