Preparing for VQ scan

Genel Bakış

Ventilasyon-perfüzyon (V/Q) taraması, akciğerlerin hava akışını ve kan akışını değerlendiren bir görüntüleme testidir. Bu test, akciğerlerdeki hava keseciklerine hava gidip gitmediğini ve bu keseciklere kan akışının normal olup olmadığını gösterir. Genellikle akciğerlerde kan pıhtısı (pulmoner emboli) olup olmadığını anlamak için yapılır.

V/Q taraması, özellikle akciğer kan pıhtısı şüphesi olan kişilerde sık kullanılan bir testtir. Ancak herkes bu teste ihtiyaç duymaz.

Test, ani nefes darlığı, göğüs ağrısı veya kanlı öksürük gibi belirtiler yaşayan kişilere uygulanabilir. Ayrıca hamileler veya kontrast madde alerjisi olanlar gibi bazı gruplarda tercih edilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ani başlayan nefes darlığı
• Göğüste keskin ağrı (özellikle derin nefes alırken)
• Kan tükürme

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda ani nefes alma güçlüğü
• Hızlı nefes alıp verme
• Morarma (dudaklarda veya tırnaklarda)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda belirtiler daha hafif olabilir, örneğin sadece halsizlik veya hafif nefes darlığı

Nedenler

Ana nedenler

• V/Q taraması, akciğerlerde kan pıhtısı (pulmoner emboli) varlığını araştırmak için yapılır.
• Pulmoner emboli genellikle bacaklardaki derin venlerde oluşan pıhtıların akciğerlere gitmesiyle olur.

Risk faktörleri

• Uzun süre hareketsiz kalma (ameliyat sonrası, uzun uçak yolculuğu)
• Obezite
• Sigara içmek
• Hamilelik ve doğum sonrası dönem
• Bazı genetik kan pıhtılaşma bozuklukları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani nefes darlığı veya göğüs ağrısı yaşarsanız hemen 112'yi arayın veya acil servise gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Bacakta açıklanamayan şişlik, ağrı veya kızarıklık varsa doktorunuza başvurun.
• Daha önce kan pıhtısı geçirdiyseniz düzenli kontrollerinizi yaptırın.

Tanı

V/Q taraması, akciğerlerdeki hava ve kan akışını değerlendiren bir nükleer tıp testidir. İki aşamada yapılır: önce radyoaktif bir gaz solunur (ventilasyon fazı), ardından damardan radyoaktif bir madde enjekte edilir (perfüzyon fazı). Özel bir kamera ile görüntüler alınır.

Yapılabilecek testler

• Ventilasyon fazı: Radyoaktif gazı solumanız istenir.
• Perfüzyon fazı: Kolunuzdaki damardan radyoaktif madde enjekte edilir.
• Görüntüleme: Yaklaşık 30-45 dakika süren tarama yapılır.

Randevunuzda neler beklenir

Testten önce rahat kıyafetler giyin. Metal aksesuarları çıkarın. Test sırasında sırtüstü yatmanız istenecek. Nefesinizi tutmanız gerekebilir. Radyoaktif madde hakkında endişelenmeyin, miktarı çok düşüktür ve kısa sürede vücuttan atılır.

Tedavi

V/Q taraması tanı koymak için yapılır. Sonuca göre tedavi planlanır. Eğer pulmoner emboli tespit edilirse tedavi, kan pıhtısını eritmeye ve yeni pıhtı oluşumunu engellemeye yöneliktir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği şekilde bol su için.
• Test sonrası normal aktivitelerinize dönebilirsiniz.
• Radyoaktif maddenin vücuttan atılması için bol sıvı tüketin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kan sulandırıcı ilaçlar önerebilir. Tedavi süresi pıhtının büyüklüğüne ve yerine göre değişir. İlaçları doktorunuzun belirttiği şekilde kullanın. Ayrıca oksijen tedavisi veya pıhtı eritici ilaçlar da kullanılabilir. (Not: Hiçbir ilacın adı veya dozu verilmemiştir. Doktorunuz size uygun tedaviyi belirleyecektir.)

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok büyük pıhtılarda veya ilaç tedavisinin yetersiz kaldığı durumlarda cerrahi olarak pıhtının çıkarılması gerekebilir. Bu nadir bir durumdur.

Bu durumla yaşamak

Akciğer pıhtısı geçirdiyseniz, tedavi sonrası yaşam tarzınızda bazı değişiklikler yapmanız gerekebilir. Düzenli kontrollerinizi ihmal etmeyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara içiyorsanız bırakın.
• Bol su için ve düzenli egzersiz yapın.
• Uzun süre hareketsiz kalmaktan kaçının; uçak yolculuklarında sık sık kalkıp yürüyün.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenin. Tuz alımını sınırlayın. Yürüyüş gibi hafif egzersizler kan dolaşımını iyileştirir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kan pıhtısı geçirmek endişe verici olabilir. Kaygı veya depresyon hissederseniz bir uzmandan destek alın.

Önleme

Kan pıhtılarını tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da riskinizi azaltabilirsiniz.

Tarama programları

Ailede kan pıhtılaşma bozukluğu öyküsü varsa doktorunuz genetik test önerebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Akciğer pıhtısı tedavi edilmezse akciğer hasarına yol açabilir.
• Kalp üzerinde ek baskı oluşturabilir.
• Hayatı tehdit edebilir.

Uzun vadeli görünüm

Erken teşhis ve uygun tedavi ile pulmoner emboli genellikle başarılı bir şekilde tedavi edilebilir. Birçok kişi tamamen iyileşir ve normal hayatına döner. Tedaviye devam etmek ve doktor tavsiyelerine uymak önemlidir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Türk Toraks Derneği · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.