Tomosentez mamografisi

Genel Bakış

Tomosentez mamografi, meme dokusunun üç boyutlu (3B) görüntüsünü oluşturan gelişmiş bir meme röntgeni yöntemidir. Standart mamografide olduğu gibi meme sıkıştırılır, ancak röntgen tüpü bir yay çizerek hareket eder ve birden fazla açıdan görüntü alır. Bilgisayar bu görüntüleri birleştirerek meme dokusunun ince dilimler halinde 3B görüntüsünü oluşturur. Bu sayede özellikle yoğun meme dokusunda kanserli alanlar daha net görülebilir ve yanlış pozitif sonuçlar azalır.

Tomosentez mamografi, giderek yaygınlaşan bir görüntüleme yöntemidir. Büyük hastaneler ve özel görüntüleme merkezlerinde bulunabilir. Tarama amaçlı kullanımı standart mamografi kadar yaygın olmasa da, özellikle yoğun meme dokusu olan veya riskli gruptaki kadınlarda tercih edilmektedir.

Tomosentez mamografi, meme kanseri taraması veya tanısı için kullanılan bir yöntemdir. Genellikle 40 yaş üzeri kadınlarda, aile öyküsü olanlarda, yoğun meme dokusuna sahip olanlarda veya meme muayenesinde şüpheli bulgu saptanan kişilerde önerilir. Erkeklerde meme kanseri nadir görülmekle birlikte, gerekli durumlarda erkek hastalara da uygulanabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Tomosentez mamografi bir tanı yöntemidir, kendi başına belirti oluşturmaz. Ancak şu durumlarda doktorunuz bu tetkiki isteyebilir:
• Elle hissedilen yeni bir meme kitlesi veya şişlik
• Meme başında akıntı, çekilme veya şekil değişikliği
• Meme cildinde portakal kabuğu görünümü, kızarıklık veya yara
• Meme ağrısı (genellikle kanser dışı nedenlere bağlı olsa da bazen tetkik gerekebilir)
• Koltuk altında ele gelen şişlik veya sertlik

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda meme kanseri çok nadirdir. Tomosentez mamografi çocuklarda kullanılmaz. Ergenlik döneminde meme ile ilgili sorunlar genellikle ultrason ile değerlendirilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı bireylerde meme dokusu genellikle yağlı olduğu için standart mamografi yeterli olabilir. Ancak yoğun meme dokusu veya yüksek risk durumunda tomosentez mamografi tercih edilebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Tomosentez mamografi bir tarama veya tanı aracıdır, bir hastalık değildir. Bu nedenle doğrudan nedenlerden söz edilmez. Ancak tomosentez mamografinin tespit etmeye yardımcı olduğu meme kanserinin kesin nedeni bilinmemektedir. Kanser, meme hücrelerinin kontrolsüz çoğalması sonucu oluşur.

Risk faktörleri

• Yaş (özellikle 50 yaş üstü)
• Ailede meme kanseri öyküsü (anne, kız kardeş, kız çocuğu gibi birinci derece akrabalarda)
• BRCA1 veya BRCA2 gibi genetik mutasyonlar
• Kişisel meme kanseri öyküsü
• Yoğun meme dokusu (mamografide kanseri gizleyebilir)
• İlk adetin erken yaşta başlaması (12 yaş öncesi) veya menopozun geç olması (55 yaş sonrası)
• Hiç doğum yapmamış olmak veya ilk doğumu 30 yaşından sonra yapmak
• Uzun süreli hormon tedavisi kullanımı (özellikle östrojen ve progesteron kombinasyonu)
• Alkol tüketimi (günde bir bardaktan fazla)
• Fazla kilo veya obezite (özellikle menopoz sonrası)
• Fiziksel aktivite azlığı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Memenizde ani büyüyen, sert, ağrısız veya ağrılı bir kitle hissederseniz.
• Meme başında sonradan ortaya çıkan içe çekilme veya kanlı akıntı varsa.
• Meme cildinde yara, kızarıklık, kabuklanma veya portakal kabuğu görünümü fark ederseniz.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 40 yaşından itibaren her yıl veya iki yılda bir düzenli mamografi taraması yaptırmanız önerilir (Sağlık Bakanlığı Kanser Tarama Programı kapsamında).
• Yoğun meme dokunuz varsa veya aile öykünüz güçlü ise tomosentez mamografi ile tarama yaptırma konusunda doktorunuzla görüşün.
• Kendinizi düzenli olarak meme muayenesi yapın ve herhangi bir değişiklik fark ettiğinizde doktora gidin.

Tanı

Tomosentez mamografi, bir röntgen cihazı ile yapılan özel bir meme görüntüleme yöntemidir. Hastanın meme dokusu hakkında ayrıntılı bilgi sağlar. Doktorunuz şüpheli bir durumda veya rutin tarama amacıyla bu tetkiki isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Tomosentez Mamografi (3 boyutlu mamografi): Standart mamografiye benzer şekilde meme sıkıştırılır, röntgen tüpü hareket ederek birden fazla açıdan görüntü alır. İşlem yaklaşık 10-15 dakika sürer.
• Ultrason: Mamografide saptanan şüpheli alanların daha ayrıntılı incelenmesi için kullanılır. Ses dalgalarıyla çalışır, radyasyon içermez.
• Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR): Yüksek riskli hastalarda veya tomosentez ve ultrasonun yetersiz kaldığı durumlarda kullanılır.
• Biyopsi: Tomosentez veya diğer görüntüleme yöntemleriyle saptanan şüpheli bölgeden iğne ile küçük bir doku örneği alınır. Alınan örnek patoloji laboratuvarında incelenir. Bu işlem kesin tanı koymak için gereklidir.

Randevunuzda neler beklenir

Tomosentez mamografi çektirecekseniz, işlemden önce meme ve koltuk altı bölgesine deodorant, pudra, losyon veya parfüm sürmemeniz önerilir; çünkü bu maddeler görüntü kalitesini bozabilir. Randevuya gelirken rahat kıyafetler giyin, belden yukarısını çıkarmanız istenecektir. Teknisyen sizi cihazın önüne yerleştirecek ve birer birer memenizi iki plaka arasında sıkıştıracaktır. Bu baskı rahatsız edici olabilir ancak birkaç saniye sürer. Çekim sırasında nefesinizi bir an tutmanız istenebilir. İşlem sonrası hemen günlük yaşamınıza dönebilirsiniz. Sonuçlar genellikle birkaç gün içinde radyoloji uzmanı tarafından raporlanır ve doktorunuza iletilir.

Tedavi

Tomosentez mamografi bir tedavi yöntemi değil, tanı aracıdır. Eğer tomosentez mamografi ile şüpheli bir bulgu saptanırsa, tedavi planı bu bulgunun ne olduğuna bağlı olarak belirlenir. İyi huylu (kanser olmayan) durumlarda genellikle sadece takip yeterlidir. Kanser tespit edilirse tedavi seçenekleri cerrahi, radyoterapi, kemoterapi, hormonal tedavi veya akıllı ilaçlar gibi yöntemleri içerebilir. Tedavi, hastalığın evresine, türüne ve hastanın genel sağlık durumuna göre kişiselleştirilir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli meme muayenesi yapın ve meme sağlığınızı takip edin.
• Sağlıklı kilonuzu koruyun, düzenli egzersiz yapın.
• Alkol tüketimini sınırlayın (günde bir standart bardağı aşmayın).
• Sigara kullanıyorsanız bırakmak için destek alın.
• Doktorunuzun önerdiği tarama programlarına uyun.

Tıbbi tedaviler

Eğer tomosentez mamografi ile kanser teşhisi konulursa, tedavi onkoloji uzmanı tarafından planlanır. Tedavi seçenekleri arasında cerrahi (tümörün çıkarılması veya memenin tamamının alınması), radyoterapi (yüksek enerjili ışınlarla kanser hücrelerinin yok edilmesi), kemoterapi (ilaçla tedavi), hormonal tedaviler (hormon reseptörü pozitif kanserlerde) ve hedefe yönelik tedaviler (belirli genetik özelliklere sahip kanserlerde) bulunur. Hangi tedavinin uygulanacağına doktorunuz detaylı testler sonrasında karar verecektir. İlaçların isimleri ve dozları sadece doktorunuz tarafından belirlenmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kanserli bir kitle tespit edildiğinde çoğu zaman cerrahi müdahale gerekir. Cerrahi, yalnızca tümörün alındığı meme koruyucu cerrahi (lumpektomi) veya tüm memenin alındığı mastektomi şeklinde olabilir. Ameliyat sonrası radyoterapi veya diğer tedaviler eklenebilir. Cerrahi kararı, kanserin yaygınlığına, türüne ve hastanın tercihine göre doktorla birlikte verilir.

Bu durumla yaşamak

Tomosentez mamografi bir kez yapılan bir işlemdir; sonrasında özel bir yaşam tarzı değişikliği gerektirmez. Ancak eğer tetkik sonucunda bir hastalık tespit edilirse, tedavi sürecine uyum sağlamak önemlidir. Düzenli kontrollerinizi aksatmayın, doktorunuzun önerdiği takip programına uyun. Meme kanseri tedavisi gören hastalar fiziksel ve duygusal destek almalıdır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Dengeli beslenin: Bol sebze, meyve, tam tahıl ve sağlıklı yağlar tüketin.
• Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz yapın (yürüyüş, yüzme gibi).
• Sağlıklı kilonuzu koruyun.
• Alkolü sınırlayın, sigara kullanmayın.
• Stres yönetimi teknikleri uygulayın: meditasyon, derin nefes, hobiler size iyi gelebilir.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı bir diyet meme kanseri riskini azaltmaya yardımcı olabilir. İşlenmiş gıdalar, kırmızı et ve şekerli içeceklerden kaçınmak, zeytinyağı, balık, ceviz gibi sağlıklı yağları tercih etmek faydalıdır. Düzenli egzersiz bağışıklık sistemini güçlendirir ve kilo kontrolüne yardımcı olur. Tedavi sonrası rehabilitasyon için fizik tedavi de gerekebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Meme kanseri taraması veya tanısı sürecinde endişe, korku, kaygı gibi duygular yaşamak çok normaldir. Tomosentez mamografi sonucu beklerken stresli hissedebilirsiniz. Olumlu sonuçlar alınsa bile bu duygular bir süre devam edebilir. Bu süreçte aileniz, arkadaşlarınız veya bir psikologdan destek almanız önemlidir. Unutmayın, erken teşhis hayat kurtarır ve çoğu durumda tedavi başarılıdır.

Önleme

Tomosentez mamografi bir korunma yöntemi değil, erken teşhis yöntemidir. Meme kanserini tamamen önlemek mümkün olmasa da, sağlıklı yaşam tarzı seçimleri ile risk azaltılabilir. Düzenli tarama sayesinde kanser erken evrede yakalanabilir ve tedavi şansı yüksektir.

Aşılar

Bu konuyla ilgili aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Sağlık Bakanlığı, 40-69 yaş arasındaki kadınlara her 2 yılda bir ücretsiz mamografi taraması yapmaktadır. Eğer yoğun meme dokunuz varsa veya aile öykünüz güçlü ise doktorunuz tomosentez mamografi önerebilir. Tarama programlarına düzenli katılmak meme kanserinden korunmanın en etkili yoludur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tomosentez mamografi bir tetkik olduğu için doğrudan tedavi edilmez. Ancak bu tetkik ile kanser tespit edilir ve tedavi edilmezse, kanser ilerleyebilir, çevre dokulara yayılabilir (metastaz yapabilir) ve hayati tehlike oluşturabilir.
• Erken evrede yakalanmayan meme kanseri, daha agresif tedaviler gerektirebilir ve yaşam kalitesini olumsuz etkiler.

Uzun vadeli görünüm

Tomosentez mamografi ile erken teşhis edilen meme kanserlerinde başarılı tedavi şansı çok yüksektir. Günümüzde meme kanseri tanısı alan kadınların büyük çoğunluğu uzun ve sağlıklı bir yaşam sürmektedir. Erken teşhis sayesinde meme koruyucu cerrahi mümkün olabilir ve daha az agresif tedaviler yeterli olabilir. Umutlu olmak ve doktorunuzun önerilerine uymak en önemlisidir.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• World Health Organization - Breast Cancer ↗
• American Cancer Society - Breast Cancer ↗

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı Kanser Dairesi Başkanlığı ↗ · Türkiye
• Türk Radyoloji Derneği ↗ · Türkiye
• Meme Hastalıkları Dernekleri Federasyonu ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.