VQ scan patient guide

Genel Bakış

V/Q taraması (ventilasyon/perfüzyon sintigrafisi), akciğerlerinize hava ve kan akışını değerlendiren bir görüntüleme testidir. Bu test, akciğerlerinizdeki hava keseciklerine hava girişini (ventilasyon) ve kan damarlarına kan akışını (perfüzyon) gösteren iki ayrı bölümden oluşur. Genellikle akciğerlerde kan pıhtısı (pulmoner emboli) olup olmadığını anlamak için yapılır.

V/Q taraması, özellikle akciğer embolisi şüphesi olan hastalarda sık kullanılan bir tanı yöntemidir. Ancak her hastaya uygulanmaz; doktorunuz sizin için en uygun testi belirler.

Bu test, nefes darlığı, göğüs ağrısı veya kan pıhtısı riski taşıyan kişilere yapılır. Özellikle hamileler, böbrek sorunu olanlar veya kontrast madde alerjisi olanlar için BT anjiyografiye alternatiftir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Nefes darlığı
• Göğüs ağrısı (özellikle derin nefes alırken)
• Kanlı balgam
• Hızlı nefes alma
• Kalp çarpıntısı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda nefes darlığı, huzursuzluk, beslenme güçlüğü

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda ani başlayan nefes darlığı, bayılma, bilinç bulanıklığı

Nedenler

Ana nedenler

• V/Q taraması bir hastalık değil, tanı yöntemidir. Genellikle akciğer embolisi (kan pıhtısı) şüphesiyle istenir.
• Ayrıca akciğer kanseri öncesi değerlendirme veya akciğer nakli öncesi kan akışını kontrol için de yapılabilir.

Risk faktörleri

• Uzun süre hareketsiz kalma (uzun uçuş, yatak istirahati)
• Ameliyat sonrası dönem
• Hamilelik
• Doğum kontrol hapı kullanımı
• Sigara içmek
• Obezite
• Kanser (özellikle akciğer, pankreas, yumurtalık kanseri)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığınız aniden başladıysa
• Göğüs ağrınız varsa
• Kan tükürüyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Doktorunuz V/Q taraması istediyse, randevunuzu alın ve gelmeden önce talimatları uygulayın.

Tanı

V/Q taraması, doktorunuzun akciğerlerde kan pıhtısı olup olmadığını anlamak için kullandığı bir görüntüleme yöntemidir. Önce ventilasyon (hava) sonra perfüzyon (kan) görüntüleri alınır ve karşılaştırılır. Uyumsuz alanlar pıhtıyı işaret eder.

Yapılabilecek testler

• Akciğer grafisi (röntgen)
• BT anjiyografi
• Kan testleri (D-dimer)
• V/Q taraması

Randevunuzda neler beklenir

Test öncesi aç olmanız gerekmez. Rahat kıyafetler giyin. Hemşire önce bir maske veya ağızlıkla radyoaktif gaz solutur (birkaç dakika). Ardından kol damarınızdan başka bir madde enjekte eder. Her iki aşamada da gamma kameranın altında sırtüstü yatarsınız. Hareket etmemeniz önemlidir. İşlem bittikten sonra günlük hayatınıza dönebilirsiniz. Bol su içmeniz önerilir.

Tedavi

V/Q taraması bir tedavi değil, tanı testidir. Sonuçlara göre doktorunuz uygun tedaviyi planlar. Eğer kan pıhtısı saptanırsa, tedavi genellikle kan sulandırıcı ilaçlarla yapılır. Ayrıca oksijen desteği, ağrı kesiciler ve altta yatan nedene yönelik tedaviler uygulanabilir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun verdiği ilaçları düzenli kullanın.
• Bol su için.
• Hareket edebiliyorsanız yürüyüş yapın (doktor izniyle).
• Sigara içiyorsanız bırakmayı deneyin.
• Nefes egzersizleri yapın.

Tıbbi tedaviler

Kan pıhtısı tespit edilirse, doktorunuz kan sulandırıcı ilaçlar (antikoagülanlar) reçete edebilir. Bu ilaçlar pıhtının büyümesini önler ve vücudun pıhtıyı eritmesine yardımcı olur. Tedavi süresi kişiden kişine değişir. Oksijen maskesi veya solunum cihazı gerekebilir. Ağrı için parasetamol gibi basit ağrı kesiciler önerilebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadiren, büyük ve tehlikeli pıhtılarda acil cerrahi müdahale (embolektomi) gerekebilir. Bu kararı uzman doktor ekibi verir.

Bu durumla yaşamak

V/Q taraması sonrası genellikle herhangi bir kısıtlama yoktur. Radyoaktif madde vücuttan hızla atılır. Sonuçları doktorunuzla görüşüp gerekli tedaviye başlayabilirsiniz. Kan pıhtısı tedavisi görüyorsanız, ilaçlarınızı aksatmayın ve düzenli kontrollere gidin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Uzun süre hareketsiz kalmayın, her saat başı kalkıp yürüyün.
• Bol su için.
• Düzenli egzersiz yapın (yürüyüş, yüzme).
• Varis çorabı önerilmişse giyin.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenmeye özen gösterin. Özellikle kan sulandırıcı kullanıyorsanız K vitamini içeren besinler (ıspanak, brokoli) konusunda doktorunuza danışın. Düzenli yürüyüşler akciğer sağlığınızı destekler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Bir kan pıhtısı geçirmek kaygı verici olabilir. Tedavinin başarılı olduğunu ve çoğu insanın tamamen iyileştiğini unutmayın. Kendinizi endişeli veya depresif hissederseniz bir psikolog veya psikiyatristten destek alın.

Önleme

V/Q taraması bir test olduğu için önlenmesi söz konusu değildir. Ancak akciğer embolisine yol açan kan pıhtılarını önlemek mümkündür. Uzun yolculuklarda sık sık bacak egzersizleri yapın, bol su için ve hareket edin. Ameliyat sonrası doktorunuzun önerdiği şekilde erken ayağa kalkın.

Aşılar

Bu testle ilgili bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Düzenli sağlık kontrolü, özellikle risk faktörleriniz varsa, önemlidir. Doktorunuz gerekli görürse D-dimer testi veya bacak ultrasonu isteyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kan pıhtısı büyüyebilir ve akciğerlerde ciddi hasara yol açabilir.
• Pulmoner hipertansiyon (akciğer tansiyonu) gelişebilir.
• Kalp yetmezliği riski artar.
• Hayatı tehdit eden durumlar ortaya çıkabilir.

Uzun vadeli görünüm

Erken tanı ve tedavi ile çoğu hasta tamamen iyileşir. V/Q taraması sayesinde pıhtı tespit edilip tedaviye başlanabilir. Tedaviye uyum ve yaşam tarzı değişiklikleri ile ikinci bir pıhtı riski önemli ölçüde azalır. Umutlu olun, sağlık ekibiniz her zaman yanınızda.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.