What CT abdomen looks for

Genel Bakış

Karın BT (bilgisayarlı tomografi), karın bölgesindeki organların, kan damarlarının ve dokuların ayrıntılı kesit görüntülerini alan bir röntgen yöntemidir. Bu tetkik, karın ağrısı, şişlik, travma veya kanser şüphesi gibi durumlarda doktorların karın içindeki yapıları net bir şekilde görmesini sağlar.

Karın BT, özellikle acil servislerde ve hastanelerde sık kullanılan bir görüntüleme yöntemidir. Karın ağrısı, travma veya kanser takibinde sıklıkla başvurulan bir tetkiktir.

Her yaştan kişiye, karınla ilgili bir şikâyet veya şüphe olduğunda doktor tarafından istenebilir. Çocuklarda da kullanılabilir, ancak radyasyon riski nedeniyle dikkatli değerlendirme yapılır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Karnın herhangi bir bölgesinde geçmeyen veya şiddetli ağrı
• Karında şişlik, sertlik veya ele gelen kitle
• Açıklanamayan kilo kaybı
• Sürekli bulantı, kusma veya iştahsızlık
• İdrar yaparken zorlanma, kanlı idrar
• Dışkıda kan görülmesi veya bağırsak alışkanlıklarında değişiklik

Çocuklarda belirtiler

• Karında sürekli ağrı ve huzursuzluk
• Kusma, ishal veya kabızlık
• Karın şişliği
• Büyüme geriliği veya açıklanamayan ateş

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Karın ağrısı ve şişkinlik
• Kilo kaybı ve iştahsızlık
• Kabızlık veya dışkılama alışkanlığında değişiklik
• Karında ele gelen kitle

Nedenler

Ana nedenler

• Karın BT, bir belirti veya şüpheden yola çıkılarak yapılan bir tetkiktir; bu belirtilerin altında yatan pek çok neden olabilir.
• Karın BT ile tespit edilebilen yaygın nedenler: apandisit, bağırsak tıkanıklığı, böbrek taşı, karaciğer yağlanması, pankreatit, enfeksiyonlar, kistler, tümörler, iç kanama.
• Travma sonrası iç organ yaralanmalarını değerlendirmek için yapılır.

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Obezite (aşırı kilo)
• Sigara ve alkol kullanımı
• Ailede kanser öyküsü
• Kronik karaciğer veya böbrek hastalığı
• Daha önce geçirilmiş karın ameliyatları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani ve şiddetli karın ağrısı
• Karına darbe alma veya yaralanma
• Kan kusma veya makattan kanama
• Karın şişliğiyle birlikte nefes darlığı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Birkaç haftadır devam eden karın ağrısı
• Açıklanamayan kilo kaybı
• Kabızlık, ishal gibi bağırsak alışkanlığı değişiklikleri
• Daha önce geçirilmiş bir hastalığın takibi (örneğin kanser)

Tanı

Karın BT, röntgen ışınları kullanan bir cihazla yapılır. Hasta, kısa bir süre hareketsiz yatarken cihaz vücudun etrafında döner ve ince kesitler halinde görüntü alır. Genellikle damar yoluyla kontrast madde verilir, böylece organlar daha net görünür.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (böbrek fonksiyonları, karaciğer enzimleri vb.)
• Ultrason (ilk değerlendirme için)
• Gerekirse ek görüntüleme: MR, sintigrafi
• Biyopsi (şüpheli bir kitleden parça alınması)

Randevunuzda neler beklenir

İşlem öncesi aç olmanız istenebilir (4-6 saat). Metal takılarınızı çıkarmanız gerekebilir. Tünel şeklindeki makineye bir sedye üzerinde girersiniz. İşlem sırasında hareket etmemeniz önemlidir; cihaz size birkaç kez 'nefesinizi tutun' diye anons yapacaktır. İşlem genellikle 10-15 dakika sürer. Kontrast madde verilecekse hafif bir sıcaklık hissedebilirsiniz. Acı veya ağrı olmaz.

Tedavi

Karın BT sonucuna göre tedavi, tespit edilen hastalığa bağlı olarak değişir. Örneğin enfeksiyon varsa antibiyotik, taş varsa ağrı kesici veya taş kırma, tümör varsa cerrahi, kemoterapi veya radyoterapi gibi yöntemler uygulanabilir. Doktorunuz size en uygun tedaviyi önerecektir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği ilaçları düzenli kullanın
• Bol su için (böbrek sağlığı için)
• Sağlıklı ve dengeli beslenmeye özen gösterin
• Sigara ve alkolden uzak durun
• Düzenli kontrol randevularınıza gidin

Tıbbi tedaviler

Tespit edilen hastalığa göre tedavi planlanır. Enfeksiyonlar için antibiyotikler, iltihaplı durumlar için antiinflamatuar ilaçlar, karaciğer veya böbrek hastalıkları için destek tedavileri, kanser durumunda ise cerrahi, kemoterapi veya radyoterapi gibi yöntemler kullanılır. Tedavi sürecinde doktorunuz sizi yönlendirecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı durumlarda cerrahi gerekebilir: apandisit, bağırsak tıkanıklığı, safra kesesi iltihabı, böbrek taşı eğer ilaçla düşmezse, tümörlerin çıkarılması, iç kanamaların durdurulması. Doktorunuz ameliyat gerekip gerekmediğine karar verecektir.

Bu durumla yaşamak

Karın BT sonrası genellikle günlük hayata hemen dönülebilir. Kontrast madde kullanıldıysa bol su içerek böbreklerden atılmasına yardımcı olabilirsiniz. Sonuçlarınız geldiğinde doktorunuzla görüşerek bir plan yapın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli egzersiz yapın (yürüyüş, yüzme gibi)
• Sağlıklı kilonuzu koruyun
• Stresten uzak durmaya çalışın
• Doktor kontrolünü aksatmayın
• Alkol ve sigaradan kaçının

Diyet ve egzersiz

Karın sağlığı için lifli gıdalar (sebze, meyve, tam tahıl) tüketin, aşırı yağlı ve şekerli yiyeceklerden kaçının. Bol su için. Haftada en az 150 dakika orta tempolu egzersiz (tempolu yürüyüş gibi) önerilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Karın BT gibi bir tetkik yaptırmak, özellikle ciddi bir hastalık şüphesi varsa kaygıya neden olabilir. Sonuç bekleme süresi stresli olabilir. Aileniz veya arkadaşlarınızla konuşmak, gerekirse bir psikologdan destek almak size iyi gelebilir. Unutmayın, erken teşhis çoğu zaman tedaviyi kolaylaştırır.

Önleme

Karın BT'nin kendisi bir hastalık değil, tanı yöntemidir. Ancak birçok karın hastalığı sağlıklı yaşam alışkanlıklarıyla önlenebilir. Dengeli beslenme, düzenli egzersiz, sigara ve alkolden uzak durma, aşırı kilodan kaçınma genel önlemlerdir.

Aşılar

Bazı karın hastalıklarını önlemede aşılar önemlidir: hepatit A ve B aşıları (karaciğer enfeksiyonlarına karşı), HPV aşısı (rahim ağzı ve bazı bağırsak kanserlerine karşı). Aşı takviminizi aile hekiminizle görüşün.

Tarama programları

Belirli yaş ve risk gruplarında düzenli tarama önerilir: 50 yaş sonrası kolon kanseri taraması (dışkıda gizli kan testi, kolonoskopi), karaciğer hastalığı açısından ultrason taraması (riskli kişilerde). Sağlık Bakanlığı tarama programlarını takip edin.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Altta yatan hastalık ilerleyebilir (örneğin apandisit patlayabilir, kanser yayılabilir)
• Kronik ağrı ve rahatsızlık gelişebilir
• Enfeksiyon yayılarak kan zehirlenmesine (sepsis) yol açabilir
• Böbrek taşı gibi durumlar böbrek hasarına neden olabilir

Uzun vadeli görünüm

Çoğu durumda erken tanı ve uygun tedavi ile tam iyileşme mümkündür. Karın BT sayesinde birçok hastalık erken evrede fark edilir ve tedavi şansı yüksektir. Sağlık ekibiniz size en iyi bakımı sağlamak için çalışacaktır. Umutlu olmak ve doktorunuzla işbirliği yapmak önemlidir.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• RadiologyInfo.org (RSNA ve ACR) ↗

Yerel kuruluşlar

• Türk Radyoloji Derneği ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.