What CT angiogram looks for

Genel Bakış

BT anjiyografi (bilgisayarlı tomografi anjiyografi), vücudunuzdaki kan damarlarını (atardamarlar ve toplardamarlar) ayrıntılı bir şekilde görmek için kullanılan bir görüntüleme yöntemidir. Basitçe, bir BT taraması sırasında damarlarınızın içine bir boya (kontrast madde) verilerek damarlarınızın üç boyutlu, çok net resimleri elde edilir. Bu sayede damarlarınızda daralma, tıkanma, anormal genişleme (anevrizma) veya kanama gibi sorunlar tespit edilebilir.

BT anjiyografi, özellikle kalp ve damar hastalıklarının tanısında sıkça başvurulan bir yöntemdir. Gelişmiş ülkelerde ve Türkiye'de yaygın olarak kullanılmaktadır. Her yıl binlerce kişiye bu test uygulanır.

BT anjiyografi, damar hastalığı şüphesi olan her yaştan yetişkine uygulanabilir. Çocuklarda daha az kullanılır ve özel durumlarda tercih edilir. Özellikle kalp krizi, inme (felç), akciğer embolisi (akciğere pıhtı atması) veya anevrizma (damar baloncuklaşması) şüphesi olan kişilerde doktorlar bu testi isteyebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüs ağrısı (kalp krizi veya damar tıkanıklığı şüphesi)
• Nefes darlığı (akciğer pıhtısı veya kalp yetmezliği şüphesi)
• Bacaklarda şişlik, ağrı veya renk değişikliği (damar tıkanıklığı şüphesi)
• Şiddetli baş ağrısı veya ani görme kaybı (beyin damar hastalığı şüphesi)
• Kan tükürme (akciğer damar hastalığı şüphesi)

Çocuklarda belirtiler

• Doğuştan gelen kalp veya damar anomalilerinin değerlendirilmesi
• Göğüs ağrısı, bayılma veya morarma gibi belirtiler
• Damar yaralanmaları (travma sonrası)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşa bağlı damar sertliği (ateroskleroz) belirtileri
• Bacakta yürümekle artan ağrı (klodikasyon)
• Karın bölgesinde hissedilen zonklama (anevrizma belirtisi olabilir)
• Geçici felç veya inme benzeri belirtiler

Nedenler

Ana nedenler

• Damarların iç duvarında plak (yağ, kolesterol vb.) birikmesi (ateroskleroz)
• Damar duvarının zayıflayarak balonlaşması (anevrizma)
• Kan pıhtılarının damarları tıkaması (tromboz/emboli)
• Damar iltihaplanmaları (vaskülit)
• Doğuştan gelen damar yapı bozuklukları (malformasyon)

Risk faktörleri

• Sigara içmek
• Yüksek tansiyon (hipertansiyon)
• Yüksek kolesterol
• Şeker hastalığı (diyabet)
• Obezite (aşırı kilo)
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Ailede damar hastalığı öyküsü
• İleri yaş

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani başlayan göğüs ağrısı, nefes darlığı veya felç benzeri belirtiler varsa hemen 112'yi arayın.
• Bacakta aniden başlayan şiddetli ağrı, soğuma ve solukluk (damar tıkanıklığı) durumunda acil servise başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Düzenli sağlık kontrolü sırasında doktorunuz damar hastalığı riskinizi değerlendirip BT anjiyografi önerebilir.
• Bacaklarda yürümekle geçen, dinlenmekle düzelen ağrı varsa (klodikasyon) doktorunuza danışın.

Tanı

BT anjiyografi, bir görüntüleme yöntemi olarak damar hastalıklarını teşhis etmek için kullanılır. Doktorunuz, belirtilerinize ve risk faktörlerinize göre bu testi isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• BT anjiyografi (bilgisayarlı tomografi anjiyografi)
• Ultrason (Doppler ultrason)
• MR anjiyografi (manyetik rezonans anjiyografi)
• Geleneksel anjiyografi (kateter anjiyografi)

Randevunuzda neler beklenir

İşlem öncesinde aç olmanız (genellikle 4-6 saat) gerekebilir. Kontrast madde damar yolunuzdan enjekte edilirken sıcak hissi yaşayabilirsiniz. BT masasında sırtüstü yatarken makine etrafınızda dönecek ve birkaç kez nefes tutmanız istenecektir. İşlem sonrasında bol su içmeniz önerilir.

Tedavi

BT anjiyografi bir tedavi değil, tanı yöntemidir. Elde edilen görüntüler sonrasında doktorunuz damar hastalığınızın türüne ve ciddiyetine göre uygun tedaviyi planlar.

Evde kişisel bakım

• Sigara ve alkol kullanımını bırakmak veya azaltmak
• Sağlıklı beslenme (düşük tuz, düşük doymuş yağ)
• Düzenli egzersiz (yürüyüş, yüzme gibi)
• Kilonuzu kontrol altında tutmak
• Stresten uzak durmaya çalışmak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, damar hastalığınıza bağlı olarak kan sulandırıcı, tansiyon düşürücü veya kolesterol düşürücü ilaçlar önerebilir. İlaçlarınızı düzenli kullanmanız ve doktor kontrolünde olmanız önemlidir. Ağrı kesici veya başka ilaçları doktorunuza danışmadan kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eğer BT anjiyografi ile ciddi bir damar tıkanıklığı, büyük bir anevrizma veya kanama tespit edilirse, doktorunuz anjioplasti (balon/stent), by-pass cerrahisi veya açık damar cerrahisi gibi yöntemler önerebilir. Bu tür işlemler uzman bir damar cerrahı tarafından yapılır.

Bu durumla yaşamak

Damar hastalığı tanısı aldıysanız, doktorunuzun önerilerine uymak ve düzenli kontrollerinizi aksatmamak günlük yaşamınızı etkileyen en önemli adımlardır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli fiziksel aktivite (haftada en az 150 dakika orta tempolu egzersiz)
• Sağlıklı kilo korumak
• Stres yönetimi teknikleri (meditasyon, nefes egzersizleri)
• Yeterli uyku (7-9 saat)
• Tansiyon ve şeker gibi kronik hastalıklarınızı kontrol altında tutmak

Diyet ve egzersiz

Akdeniz tipi beslenme (bol sebze-meyve, tam tahıllar, balık, zeytinyağı) damar sağlığı için önerilir. Tuz ve şeker tüketimini azaltmak, doymuş yağlardan kaçınmak önemlidir. Düzenli yürüyüş, bisiklet veya yüzme gibi aktiviteler damarlarınızı güçlendirir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Damar hastalığı tanısı almak kaygı veya korku yaratabilir. Unutmayın, erken tanı ve uygun tedavi ile birçok damar hastalığı başarıyla yönetilebilir. Duygularınızı doktorunuz veya bir psikologla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Damar hastalıklarının çoğu, sağlıklı yaşam tarzı seçimleri ile önlenebilir veya geciktirilebilir. Risk faktörlerinizi kontrol altında tutmak en etkili yöntemdir.

Tarama programları

Ailenizde damar hastalığı geçmişi varsa veya yüksek risk grubundaysanız (sigara, diyabet, yüksek tansiyon), doktorunuz düzenli tansiyon ölçümü, kan testleri ve gerekirse ultrason gibi görüntüleme yöntemleri ile tarama önerebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp krizi
• İnme (felç)
• Akciğer embolisi (akciğere pıhtı atması)
• Anevrizma yırtılması (hayatı tehdit eden iç kanama)
• Bacak damar tıkanıklığında kangren ve ampütasyon (uzuv kaybı)

Uzun vadeli görünüm

BT anjiyografi sayesinde birçok damar hastalığı erken dönemde tespit edilebilir. Erken tanı ve uygun tedavi ile hastaların büyük bir kısmı normal bir yaşam sürebilir. Tedaviye uyum ve düzenli doktor takibi ile ciddi komplikasyonlar önlenebilir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Türk Kardiyoloji Derneği ↗ · Türkiye
• Türk Radyoloji Derneği ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.