What DEXA scan looks for

Genel Bakış

DEXA taraması (çift enerjili X-ışını absorpsiyometrisi), kemiklerinizin ne kadar yoğun ve güçlü olduğunu ölçen basit ve ağrısız bir testtir. Bu test, özellikle osteoporoz (kemik erimesi) adı verilen bir hastalığı tespit etmek için kullanılır. Osteoporozda kemikler incelir ve kırılmaya daha yatkın hale gelir.

Evet, DEXA taraması özellikle 65 yaş üstü kadınlar ve 70 yaş üstü erkekler için yaygın olarak önerilen bir testtir. Ayrıca kemik erimesi riski yüksek olan kişilerde de sıkça kullanılır.

DEXA taraması, menopoz sonrası kadınlar, ileri yaştaki erkekler, uzun süre kortizon türü ilaç kullananlar, romatoid artrit gibi hastalıkları olanlar ve kırık riski taşıyan herkes için önemlidir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• DEXA taraması belirti aramaz; ancak osteoporozun kendisi genellikle kırık oluşana kadar belirti vermez.
• Osteoporoz belirtileri arasında boy kısalması, kamburlaşma (kifoz) ve sırt ağrısı olabilir.

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda DEXA taraması nadiren yapılır; ancak bazı kemik hastalıkları veya uzun süreli ilaç kullanımı gibi durumlarda istenebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda sık sık düşme, kalça veya bilek kırıkları DEXA taramasının gerekli olduğunu gösterebilir.
• Kambur duruş veya belirgin boy kısalması da doktora başvurma sebebidir.

Nedenler

Ana nedenler

• DEXA taramasının kendisi bir testtir, ancak kemik yoğunluğu kaybının nedenleri arasında yaşlanma, menopoz (östrojen azalması), genetik yatkınlık ve düşük vücut ağırlığı bulunur.

Risk faktörleri

• Kadın olmak, 65 yaş üstünde olmak, ailede osteoporoz öyküsü, sigara içmek, aşırı alkol tüketimi, hareketsiz yaşam, düşük kalsiyum ve D vitamini alımı.

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bir kırık sonrası veya şiddetli kemik ağrısı yaşarsanız hemen doktora başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 65 yaş üstü tüm kadınlar ve 70 yaş üstü erkekler, doktorlarıyla kemik sağlığı hakkında konuşmalı ve DEXA taraması gerekip gerekmediğini sormalıdır.
• Risk faktörleriniz varsa (örneğin uzun süre kortizon kullanımı) daha erken yaşta tarama önerilebilir.

Tanı

DEXA taraması, özel bir röntgen cihazı kullanılarak yapılır. Genellikle bel omurları ve kalça kemikleri ölçülür. Sonuçlar T-skoru olarak verilir: -1 ve üzeri normal, -1 ile -2.5 arası osteopeni (kemik yoğunluğunda azalma), -2.5 ve altı osteoporoz olarak değerlendirilir.

Yapılabilecek testler

• DEXA taraması (kemik yoğunluğu ölçümü)
• Bazı durumlarda kan testleri (kalsiyum, D vitamini, tiroid hormonları) de istenebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Test sırasında kıyafetlerinizi çıkarmadan muayene masasına uzanırsınız. Cihaz, vücudunuzun üzerinde yavaşça hareket eder. 10-20 dakika sürer, ağrısızdır. Radyasyon miktarı çok düşüktür.

Tedavi

DEXA taraması sonucu osteoporoz veya osteopeni tespit edilirse, doktorunuz kemiklerinizi güçlendirmek ve kırıkları önlemek için bir tedavi planı oluşturur.

Evde kişisel bakım

• Yeterli kalsiyum (süt ürünleri, yeşil yapraklı sebzeler, badem) ve D vitamini (güneş ışığı, takviyeler) almak.
• Düzenli yürüyüş, dans veya hafif ağırlık çalışmaları yapmak.
• Sigara ve aşırı alkolden kaçınmak.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, kemik erimesini yavaşlatan veya kemik yapımını artıran ilaçlar önerebilir. Bu ilaçlar genellikle ağızdan tablet veya enjeksiyon şeklindedir. Hangi ilacın size uygun olduğuna doktorunuz karar verir. Ayrıca D vitamini ve kalsiyum takviyeleri de önerilebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Osteoporoz kırıkları (özellikle kalça kırığı) ameliyat gerektirebilir. Ancak DEXA taraması doğrudan ameliyat gerektirmez.

Bu durumla yaşamak

Osteoporoz veya düşük kemik yoğunluğu ile yaşarken günlük aktivitelerinize dikkat etmeniz önemlidir. Düşmeleri önlemek için evinizi düzenleyin (kaymaz paspaslar, iyi aydınlatma).

Yaşam tarzı ipuçları

• Dengeli beslenme, özellikle kalsiyum ve D vitamini açısından zengin gıdalar tüketin.
• Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz yapın (yürüyüş, bisiklet, yüzme).
• Kemik sağlığına zarar veren alışkanlıklardan (sigara, aşırı alkol) uzak durun.

Diyet ve egzersiz

Kalsiyum için süt, yoğurt, peynir, tofu, badem, lahana gibi besinleri tercih edin. D vitamini için günde 15-20 dakika güneşlenin veya doktorunuzun önerdiği takviyeyi alın. Düzenli ağırlık taşıyan egzersizler (merdiven çıkma, hafif ağırlık kaldırma) kemik yoğunluğunu korumaya yardımcı olur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Osteoporoz tanısı almak kaygı verici olabilir. Ancak erken teşhis ve uygun tedavi ile kırık riski azaltılabilir. Duygusal destek için ailenizle veya bir uzmanla konuşmanız faydalı olabilir.

Önleme

Kemik erimesi tamamen önlenemese de, sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile kemik kaybı yavaşlatılabilir ve kırık riski azaltılabilir.

Tarama programları

Düzenli DEXA taraması, özellikle risk altındaki kişilerde osteoporozu erken tespit etmek ve tedaviye başlamak için önemlidir. Sağlık Bakanlığı, 65 yaş üstü kadınlara düzenli tarama önermektedir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalça, omurga veya bilek kırıkları
• Kronik ağrı ve hareket kısıtlılığı
• Boy kısalması ve kamburluk
• Kırık sonrası uzun süreli yatak istirahatı ve buna bağlı sorunlar (pıhtı, enfeksiyon)

Uzun vadeli görünüm

Düzenli tarama ve uygun tedavi ile osteoporoz kontrol altına alınabilir. Kırıkların çoğu önlenebilir. Kemik sağlığınıza dikkat ederek aktif ve bağımsız bir yaşam sürebilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.