What HIDA scan looks for

Genel Bakış

HIDA taraması, safra kesesi ve safra yollarının işleyişini göstermek için yapılan bir nükleer tıp testidir. Bu taramada vücuda radyoaktif bir madde enjekte edilir ve bu madde safra yollarından geçerken özel bir kamera ile görüntülenir.

HIDA taraması, safra kesesi problemlerinin teşhisinde yaygın olarak kullanılan bir testtir. Özellikle safra kesesi taşı olmayan hastalarda safra kesesi disfonksiyonunu değerlendirmek için sıkça tercih edilir.

HIDA taraması, safra kesesi veya safra yolları ile ilgili şikayetleri olan herkese uygulanabilir. Yetişkinlerde, özellikle orta yaş ve üzeri kadınlarda safra kesesi sorunları daha sık görüldüğü için bu test sıklıkla bu grupta yapılır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yemeklerden sonra, özellikle yağlı yiyeceklerden sonra sağ üst karında ağrı
• Mide bulantısı ve kusma
• Sırt veya sağ omuza vuran ağrı
• Hazımsızlık ve şişkinlik

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda benzer bulgular görülür, ancak bebeklerde sarılık (cilt ve göz beyazının sararması) önemli bir işarettir.
• Kilo alamama veya beslenme güçlüğü

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda ağrı tipik olmayabilir, yaygın karın rahatsızlığı, iştahsızlık, açıklanamayan kilo kaybı görülebilir.
• Zihin bulanıklığı veya halsizlik ile birlikte ateş

Nedenler

Ana nedenler

• Safra kesesi iltihabı (kolesistit)
• Safra kanallarında tıkanıklık (örneğin safra taşı veya tümör nedeniyle)
• Safra kesesi disfonksiyonu (safra kesesinin düzgün çalışmaması)
• Safra kaçağı (ameliyat sonrası gelişebilir)

Risk faktörleri

• Safra taşı geçmişi
• Obezite
• Hızlı kilo kaybı
• Yüksek kolesterol ve trigliserit düzeyleri
• Diyabet
• Bazı ilaçlar (doktorunuza danışın)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda 'acil' ve 'acil sayılacak' bölümünde belirtilen belirtileriniz varsa hemen sağlık kuruluşuna başvurun.
• Yüksek ateş, sarılık, şiddetli ağrı varsa 112'yi arayın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yemeklerden sonra sık tekrarlayan hafif karın ağrısı
• Sürekli hazımsızlık ve şişkinlik
• Ailede safra kesesi hastalığı öyküsü varsa düzenli kontrole gidin

Tanı

Doktorunuz önce tıbbi öykünüzü alır ve fizik muayene yapar. HIDA taramasının yanı sıra kan testleri ve ultrason ile safra kesesi sorunları değerlendirilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (karaciğer fonksiyon testleri, bilirubin, amilaz)
• Karın ultrasonu
• HIDA taraması
• MRCP (manyetik rezonans kolanjiyopankreatografi) – gerekirse

Randevunuzda neler beklenir

HIDA taramasından önce birkaç saat aç kalmanız gerekebilir. Damar yolundan radyoaktif madde enjekte edilir ve bir kamera ile karın bölgenizin görüntüleri alınır. Test yaklaşık 1-2 saat sürer. Bazen safra kesesinin kasılmasını uyarmak için yağlı bir içecek verilir ve ek görüntüler alınır. Test sırasında herhangi bir ağrı hissetmezsiniz.

Tedavi

HIDA taraması sonuçlarına göre tedavi planı belirlenir. Safra kesesi iltihabı varsa genellikle antibiyotikler ve ağrı kesiciler kullanılır. Tıkanıklık varsa endoskopik girişimler veya cerrahi gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Yağlı ve kızartılmış yiyeceklerden kaçının.
• Küçük ve sık öğünler yiyin.
• Bol su için.
• Düzenli egzersiz yapın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz iltihap için antibiyotik, ağrı ve spazmları azaltmak için ilaç önerebilir. Bazı durumlarda safra taşlarını eritmeye yardımcı ilaçlar kullanılabilir, ancak bu ilaçlar her durumda etkili değildir. Tedavinizi doktorunuz belirleyecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Safra kesesi taşları veya kronik iltihap varsa safra kesesinin alınması (kolesistektomi) sık uygulanan bir cerrahidir. Çoğu hasta bu ameliyat sonrası normal yaşamına dönebilir.

Bu durumla yaşamak

Safra kesesi sorunlarınız varsa, beslenmenize dikkat ederek ve doktor kontrollerinizi aksatmayarak yaşam kalitenizi koruyabilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sağlıklı bir kiloda kalın.
• Düzenli egzersiz yapın (haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta).
• Alkol ve sigaradan uzak durun.
• Stres yönetimi tekniklerini uygulayın.

Diyet ve egzersiz

Az yağlı, lifli yiyecekler tüketin. Meyve, sebze, tam tahıllar ve yağsız proteinler tercih edin. Haftada en az 150 dakika yürüyüş, yüzme gibi aktiviteler yapın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik karın ağrısı ve sindirim sorunları kaygı ve depresyona yol açabilir. Kendinizi sürekli yorgun veya moralsiz hissediyorsanız psikolojik destek almaktan çekinmeyin.

Önleme

Safra kesesi sorunlarının bir kısmı önlenebilir. Sağlıklı kilo, düzenli beslenme ve fiziksel aktivite riski azaltabilir. Hızlı kilo kaybından kaçının.

Tarama programları

Rutin bir safra kesesi tarama testi önerilmez. Ancak ailede safra kesesi hastalığı öyküsü varsa düzenli kontroller sırasında doktorunuz durumu değerlendirebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Safra kesesi iltihabı kötüleşerek safra kesesi delinmesine neden olabilir.
• Safra yollarında kalıcı tıkanıklık sarılık ve karaciğer hasarına yol açabilir.
• Pankreatit (pankreas iltihabı) gelişebilir.
• Enfeksiyon kana yayılabilir (sepsis).

Uzun vadeli görünüm

Erken teşhis ve uygun tedavi ile çoğu safra kesesi hastalığı başarıyla tedavi edilebilir. Cerrahi sonrası hastalar normal yaşamlarına dönebilir. Düzenli takip ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile uzun vadede sağlıklı bir yaşam mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.