Allergy prevention indoor

Genel Bakış

Ev içi alerji önleme, evinizde alerjiye neden olan maddeleri (alerjenler) azaltarak alerjik reaksiyonları engellemeye yönelik bir yaklaşımdır. Toz akarları, küf, evcil hayvan tüyleri ve hamam böceği dışkıları gibi maddeler ev içi alerjilerin başlıca nedenleridir.

Evet, ev içi alerjiler oldukça yaygındır. Türkiye'de her 5 kişiden 1'inde alerjik rinit (saman nezlesi) görülmektedir ve bunun önemli bir kısmı ev içi alerjenlerden kaynaklanır.

Ev içi alerjiler her yaştan insanı etkileyebilir, ancak özellikle astım veya egzaması olan kişiler, çocuklar ve alerjik hastalık aile öyküsü olanlar daha yatkındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Burun tıkanıklığı, hapşırma, burun akıntısı
• Gözlerde kaşıntı, kızarıklık ve sulanma
• Öksürük, hırıltılı solunum, nefes darlığı
• Ciltte kızarıklık, kaşıntı (egzama)
• Baş ağrısı, yorgunluk

Çocuklarda belirtiler

• Sık sık üst solunum yolu enfeksiyonu geçirme
• Uyku sorunları, huzursuzluk
• Kulak enfeksiyonları
• Dikkat dağınıklığı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kronik öksürük veya nefes darlığı
• Alerji belirtilerinin astım gibi diğer hastalıklarla karışması
• Uyku kalitesinde düşüş

Nedenler

Ana nedenler

• Toz akarları: Yatak, halı, yorgan gibi tekstil ürünlerinde yaşayan mikroskobik canlılar.
• Küf mantarları: Nemli ortamlarda (banyo, bodrum) üreyen alerjenler.
• Evcil hayvan tüyleri ve kepekleri: Kedi, köpek gibi hayvanların deri döküntüleri.
• Hamam böceği dışkıları ve vücut parçaları.
• Polenler: Açık pencerelerden eve giren mevsimsel polenler.

Risk faktörleri

• Ailede alerji öyküsü
• Astım veya egzama varlığı
• Evde nem oranının yüksek olması
• Halı, perdeli kumaş döşemeler gibi toz tutan eşyaların fazla olması
• Evcil hayvan besleme
• Sigara dumanına maruziyet

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Alerji belirtileriniz günlük yaşamınızı ciddi şekilde etkiliyorsa
• Nefes darlığı veya hırıltılı solunum varsa
• Alerji ilaçlarına rağmen belirtiler geçmiyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hafif ama sürekli burun tıkanıklığı veya hapşırma şikayetiniz varsa
• Alerji nedenini öğrenmek ve önlem almak istiyorsanız
• Çocuğunuzda sık sık soğuk algınlığı benzeri belirtiler oluyorsa

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi dinler ve fizik muayene yapar. Ayrıca alerjenleri tespit etmek için testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Deri delme testi: Küçük bir miktar alerjen deriye damlatılır ve iğne ile çizilir. Kızarıklık ve kabarıklık oluşursa alerji olduğu anlaşılır.
• Kan testi (spesifik IgE): Kanda alerjenlere karşı antikor düzeylerine bakılır.
• Yama testi: Alerjik kontakt dermatit şüphesinde kullanılır.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı genellikle basit ve ağrısızdır. Deri testi sırasında hafif bir kaşıntı olabilir. Sonuçlar genellikle 15-20 dakika içinde çıkar. Kan testi birkaç gün sürebilir.

Tedavi

Ev içi alerjilerin tedavisinde en önemli adım alerjenlerden uzak durmaktır. Doktorunuz belirtileri hafifletmek için ilaçlar veya alerji aşısı (immünoterapi) önerebilir.

Evde kişisel bakım

• Yatak çarşaflarını haftada bir 60°C'de yıkayın.
• Halı, perde ve peluş oyuncakları kaldırın veya sık sık temizleyin.
• Evde nem oranını %50'nin altında tutmak için nemlendirici kullanın.
• Düzenli olarak HEPA filtreli elektrikli süpürge ile temizlik yapın.
• Evcil hayvanları yatak odanıza sokmayın ve sık sık yıkayın.
• Sigara içilmesine izin vermeyin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz burun spreyleri, antihistaminik ilaçlar veya dekonjestanlar önerebilir. Ayrıca alerji aşısı (immünoterapi) uzun dönemde bağışıklık sistemini alerjenlere karşı duyarsızlaştırabilir. Tedavi planınızı doktorunuzla birlikte belirleyin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadir durumlarda, kronik sinüzit veya nazal polip gibi komplikasyonlar varsa cerrahi müdahale gerekebilir. Bu kararı doktorunuz verir.

Bu durumla yaşamak

Ev içi alerjilerle yaşamak, alerjenleri azaltmak için evde bazı düzenlemeler yapmayı gerektirir. Düzenli temizlik, havalandırma ve nem kontrolü ile belirtiler büyük ölçüde hafifletilebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftada bir kez evi derinlemesine temizleyin.
• Yatak odasında halı bulundurmayın.
• Küf oluşumunu önlemek için banyo ve mutfak havalandırmasını sağlayın.
• Evcil hayvanınızı düzenli olarak yıkayın ve tüylerini tarayın.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı bir diyet bağışıklık sistemini güçlendirebilir. Alerji ile ilişkili özel bir diyet yoktur, ancak bazı kişilerde çapraz reaksiyonlar nedeniyle belirli besinlerden kaçınmak gerekebilir. Egzersiz, alerji belirtilerini tetikleyebilir; ancak kapalı mekanlarda HEPA filtreli ortamlarda egzersiz yapmak güvenlidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli alerji belirtileri yorgunluk, uyku sorunları ve stres yaratabilir. Alerji kontrol altına alındığında bu durumlar da düzelir. Gerekirse psikolojik destek almayı düşünebilirsiniz.

Önleme

Ev içi alerjiler tamamen önlenemese de, alerjenlere maruziyeti azaltarak belirtileri büyük ölçüde kontrol altına alabilirsiniz. Bebeklik döneminde anne sütü ile beslenme, evde sigara içilmemesi ve erken yaşta evcil hayvan teması bazı durumlarda koruyucu olabilir.

Tarama programları

Alerjik hastalık için rutin bir tarama testi önerilmez. Ancak aile öyküsü olan kişilerde belirtiler ortaya çıktığında doktora başvurulmalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik sinüzit
• Nazal polipler (burun içinde oluşan iyi huylu yapılar)
• Astımın kötüleşmesi
• Orta kulak enfeksiyonları
• Uyku apnesi

Uzun vadeli görünüm

Ev içi alerjiler uygun önlemler ve tedavi ile başarılı bir şekilde yönetilebilir. Çoğu kişi normal ve aktif bir yaşam sürdürebilir. Alerjenlerden kaçınma ve doktor tavsiyelerine uyma ile belirtiler önemli ölçüde azalır.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Türk Toraks Derneği · Türkiye
• Sağlık Bakanlığı · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.