Anaphylaxis emergency plan overview

Genel Bakış

Anafilaksi, vücudun bir alerjene karşı verdiği çok ciddi ve hızlı bir alerjik reaksiyondur. Acil müdahale gerektirir. Anafilaksi acil durum planı, böyle bir durumda ne yapmanız gerektiğini adım adım anlatan bir plandır.

Anafilaksi her yaşta görülebilir, ancak alerjik bünyeye sahip kişilerde daha sık görülür. Tam olarak ne kadar yaygın olduğu bilinmemekle birlikte, dünya genelinde anafilaksi vakalarının arttığı gözlemlenmektedir.

Anafilaksi herkesi etkileyebilir, ancak astım, egzama veya başka alerjik durumları olan kişilerde risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Deride kızarıklık, kaşıntı, kurdeşen
• Dudaklarda, dilde veya boğazda şişlik
• Nefes almada zorluk, hırıltılı solunum
• Mide bulantısı, kusma, ishal
• Baş dönmesi, baygınlık hissi
• Hızlı veya zayıf nabız

Çocuklarda belirtiler

• Ani huysuzluk, ağlama
• El ve ayaklarda soğukluk, solgunluk
• Öksürük, ses kısıklığı
• Belirtilerini tam olarak ifade edemeyebilirler

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Belirtiler daha belirsiz olabilir
• Kalp çarpıntısı, göğüs sıkışması
• Yorgunluk, düşük tansiyon
• Kullandıkları diğer ilaçlar belirtileri maskeleyebilir

Nedenler

Ana nedenler

• Besinler (özellikle fıstık, ağaç yemişleri, süt, yumurta, kabuklu deniz ürünleri)
• Böcek sokmaları (arı, eşek arısı)
• İlaçlar (özellikle penisilin ve diğer antibiyotikler)
• Lateks (eldiven, balon gibi)
• Egzersiz (nadir de olsa tetikleyebilir)

Risk faktörleri

• Bilinen bir alerjinizin olması
• Astım veya egzama öyküsü
• Daha önce anafilaksi geçirmiş olmak
• Alerjiye yatkın aile bireyleri
• Belirli ilaçları kullanmak (örneğin bazı tansiyon ilaçları)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Anafilaksi belirtileri hissederseniz veya şüphelenirseniz hemen acil tıbbi yardım alın (112'yi arayın).
• Her anafilaksi riski olan kişi, acil durum planını doktoruyla birlikte hazırlamalıdır.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Alerji uzmanına başvurarak hangi maddelere alerjiniz olduğunu öğrenmek ve bir acil durum planı oluşturmak için randevu alın.

Tanı

Doktorunuz tıbbi öykünüzü dinler, fizik muayene yapar ve hangi alerjenlere hassas olduğunuzu belirlemek için testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Deri prick testi (alerjenin cilde uygulanması)
• Kan testi (spesifik IgE antikorları)
• Bazen provokasyon testi (doktor gözetiminde alerjene maruz bırakma)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı sürecinde alerji uzmanına yönlendirilebilirsiniz. Testler genellikle güvenlidir ve birkaç saat içinde sonuçlanır. Tanı konulduktan sonra doktorunuz size bir anafilaksi acil durum planı ve kullanmanız gereken ilaçlar hakkında bilgi verecektir.

Tedavi

Anafilaksi tedavisinin temeli, belirtiler başlar başlamaz hızlı müdahaledir. İlk adım, doktorunuzun önerdiği acil adrenalin iğnesini uygulamaktır. Ardından hemen 112'yi arayarak ambulans istemelisiniz.

Evde kişisel bakım

• Acil durum planınızı her zaman yanınızda bulundurun.
• Alerjenden uzak durun.
• Acil adrenalin iğnenizi her zaman yanınızda taşıyın ve nasıl kullanılacağını öğrenin.
• Aile üyelerinizi ve yakın arkadaşlarınızı bilgilendirin.

Tıbbi tedaviler

Acil durumda adrenalin enjeksiyonu ilk tedavidir. Adrenalin, alerjik reaksiyonun ciddi etkilerini hızla tersine çevirir. Hastanede doktorlar, oksijen, damar yolu ile sıvı ve diğer destek tedavilerini uygulayabilir. Antihistaminikler ve kortikosteroidler de bazen kullanılır, ancak asla adrenalinin yerini tutmaz.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Anafilaksi için cerrahi bir müdahale genellikle gerekmez. Ancak şiddetli solunum sıkıntısı durumunda solunum desteği gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Anafilaksi riskiyle yaşamak, sürekli tetiktedir olmayı gerektirir. Alerjen içeren yiyecekleri, kozmetik ürünleri veya ilaçları kontrol etmek alışkanlık haline gelmelidir. Acil planınızı ve ilacınızı her zaman yanınızda taşıyın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Alerjinizi çevrenizdekilere açıkça belirtin.
• Restoranlarda yemeğinizin içeriğini sorgulayın.
• Alerji uyarı bilekliği veya kartı taşımak faydalı olabilir.

Diyet ve egzersiz

Tetikleyici besinlerden kaçınmak için diyetinizi dikkatli planlayın. Egzersiz bazen anafilaksiyi tetikleyebilir, özellikle alerjen içeren bir şey yedikten sonra egzersiz yapmaktan kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Anafilaksi korkusu kaygıya neden olabilir. Bu konuda doktorunuzla veya bir ruh sağlığı uzmanıyla konuşmak size yardımcı olabilir. Unutmayın, bir planınız varsa kontrol sizdedir. Eğer bu durumla başa çıkmakta zorlanıyorsanız, bir psikolog veya psikiyatristten yardım isteyin. Acil durumda 112'yi aramaktan çekinmeyin.

Önleme

Anafilaksinin tamamen önlenmesi mümkün olmasa da, alerjenlerden kaçınarak ve hazırlıklı olarak riski büyük ölçüde azaltabilirsiniz. Alerjenler konusunda bilinçlenmek en önemli adımdır.

Aşılar

Alerji aşıları (immünoterapi) bazı alerjik durumlarda anafilaksi riskini azaltabilir. Ancak bu, doktor kontrolünde uygulanmalıdır.

Tarama programları

Anafilaksi için rutin bir tarama testi yoktur. Alerji testleri, risk altındaki kişilerde alerjenleri belirlemek için doktor önerisiyle yapılır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tedavi edilmezse anafilaksi ciddi solunum yetmezliğine yol açabilir.
• Kalp durmasına ve ölüme neden olabilir.
• Beyin hasarı gibi kalıcı sonuçlar olabilir.

Uzun vadeli görünüm

Erken müdahale ile anafilaksiden kurtulma oranı çok yüksektir. Doğru bir acil durum planı ve adrenalin iğnesi sayesinde anafilaksi riski yönetilebilir. Birçok kişi anafilaksi atlattıktan sonra normal bir hayat sürebilir. Önemli olan hazırlıklı olmaktır.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.