Egzama ile Yaşam: Günlük Bakım ve Pratik Öneriler

Genel Bakış

Egzama (atopik dermatit), cildin kurumasına, kaşınmasına ve kızarık, pullu döküntüler oluşmasına neden olan kronik (uzun süreli) bir cilt iltihabıdır. Cilt bariyerinin zayıflaması ve bağışıklık sisteminin bazı tetikleyicilere aşırı tepki vermesiyle ortaya çıkar. Bulaşıcı değildir.

Evet, egzama oldukça yaygındır. Dünya genelinde her yaştan milyonlarca insanı etkiler ve çocukluk döneminde daha sık görülür.

Egzama herkeste görülebilir; ancak bebeklerde ve küçük çocuklarda daha yaygındır. Çocuklukta başlayan egzama bazı kişilerde yetişkinlikte de devam eder veya ergenlik sonrası azalır. Ailesinde egzama, alerji, saman nezlesi veya astım öyküsü olan kişilerde daha sık ortaya çıkar.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Şiddetli kaşıntı (geceleri artabilir)
• Kuru, çatlamış ve pürüzlü cilt
• Kızarık, iltihaplı görünen alanlar
• Pullu veya kabuklu döküntüler
• Ciltte sıvı sızan küçük kabarcıklar (özellikle alevlenme dönemlerinde)
• Uzun süre kaşımaya bağlı ciltte kalınlaşma

Çocuklarda belirtiler

• Yüzde, yanaklarda ve saçlı deride kızarık ve pullu lekeler
• Diz arkası, dirsek içi gibi kıvrım bölgelerinde döküntüler
• Huzursuzluk ve uyku güçlüğüne neden olabilen yoğun kaşıntı
• Bebeklerde sürekli sürtünme ve kaşınma isteği

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Cilt çok daha kuru ve ince görünür
• Yaygın kaşıntı ve pullanma özellikle gövde ve kollarda belirgindir
• El ve ayaklarda çatlaklar daha sıktır
• Uzun süreli kaşımaya bağlı ciltte kalınlaşma ve renk değişikliği olabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Cilt bariyerini zayıflatan genetik yatkınlık
• Bağışıklık sisteminin çevresel etkenlere aşırı tepki vermesi
• Ciltte nem kaybına neden olan kuruluk ve tahriş
• Stres, terleme, bazı sabunlar, deterjanlar, yünlü kumaşlar ve aşırı sıcak-soğuk gibi tetikleyiciler

Risk faktörleri

• Egzama, astım veya saman nezlesi gibi alerjik hastalıkların ailede bulunması
• Bebeklik ve erken çocukluk dönemi
• Çok kuru iklim veya aşırı soğuk hava
• Cildi tahriş eden maddelerle sık temas (örneğin temizlik malzemeleri)
• Yüksek stres düzeyi
• Genetik olarak cilt bariyerinde zayıflık

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ciltte enfeksiyon belirtileri varsa (şiddetli ağrı, sarı akıntı, hızla yayılan kızarıklık, ateş)
• Aniden ortaya çıkan ve nefes almayı etkileyen yaygın döküntüler
• Yüzün veya boğazın şişmesi

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Egzama belirtileri yaşam kalitenizi etkiliyorsa
• Uyku düzeniniz kaçıyorsa
• Evde uyguladığınız nemlendirme ve tetikleyicilerden kaçınma yöntemlerine rağmen düzelme olmuyorsa
• Döküntü görünümü değişiyorsa veya yayılıyorsa

Tanı

Egzama genellikle bir cilt hastalıkları uzmanı (dermatolog) tarafından yapılan muayene ile konur. Doktorunuz cildinizi inceler, belirtilerinizi ve aile öykünüzü sorar.

Yapılabilecek testler

• Genellikle kan testi veya özel bir test gerekmez.
• Alerji olasılığından şüphelenilirse alerji testleri önerilebilir.
• Tanıyı netleştirmek için nadiren cilt biyopsisi (çok küçük bir parça alınması) yapılabilir.

Randevunuzda neler beklenir

Muayenede doktorunuz cildinizin görünümünü değerlendirir, belirtilerinizi ne zaman fark ettiğinizi, neyin tetiklediğini ve neyin rahatlattığını sorar. Tanı sonrası cilt bakımı, nemlendirme ve tetikleyicilerden kaçınma konusunda size özel bir plan hazırlar.

Tedavi

Egzamanın tam bir tedavisi yoktur, ancak belirtileri kontrol altına almak ve alevlenmeleri azaltmak için birçok etkili yöntem vardır. Tedavinin temeli cildi nemli tutmak, iltihabı azaltmak ve tetikleyicilerden uzak durmaktır.

Evde kişisel bakım

• Günde en az iki kez, özellikle banyodan veya duştan hemen sonra, kokusuz ve parfümsüz yoğun bir nemlendirici krem veya merhem sürün.
• Banyoları kısa (5-10 dakika) tutun ve ılık su kullanın; sıcak su cildi kurutur.
• Yumuşak, kokusuz temizleyiciler tercih edin; normal sabunlardan kaçının.
• Cildinizi ovalamadan, yumuşak bir havluyla hafifçe kurulayın.
• Pamuklu ve yumuşak giysiler giyin; yün veya sentetik kumaşlar kaşıntıyı artırabilir.
• Tırnaklarınızı kısa tutun ve kaşımak yerine cilde soğuk bez uygulayın.
• Stresi yönetmeye çalışın; çünkü stres belirtileri kötüleştirebilir.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, şiddete bağlı olarak cilde sürülen kortikosteroid kremler, kalsinörin inhibitörleri gibi iltihap azaltıcı kremler veya fototerapi (kontrollü ışık tedavisi) önerebilir. Şiddetli ve dirençli vakalarda bağışıklık sistemini düzenleyen ağızdan alınan ilaçlar gündeme gelebilir. Tedavi seçenekleri mutlaka hekim tarafından kişiye özel belirlenmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Egzama tedavisinde cerrahi bir yöntem kullanılmaz.

Bu durumla yaşamak

Egzama ile yaşam, cildinizi düzenli nemlendirmek ve tetikleyicilerden kaçınmak üzerine kurulur. Cildinizin kurumasını önlemek, kaşıntı ve alevlenmeleri en aza indirir. Günlük rutinlerinizi aksatmadan uyguladığınız cilt bakımı, zamanla alışkanlık haline gelir ve yaşam kalitenizi artırır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Duş veya banyo sonrası cildiniz hâlâ nemliyken nemlendirici uygulayın.
• Çok sıcak ortamlardan ve aşırı terlemekten kaçının.
• Evde nemlendirici kullanmak kuru havayı dengelemeye yardımcı olabilir.
• Yatak odanızda uyku dostu, serin ve nem dengesi iyi bir ortam oluşturun.
• Ellerinizi sık sık yıkıyorsanız, yıkama sonrası mutlaka nemlendiricinizi kullanın.
• Yeni bir kozmetik veya deterjan kullanırken cildinizde reaksiyon olup olmadığını gözlemleyin.

Diyet ve egzersiz

Egzamayı doğrudan iyileştiren özel bir diyet yoktur. Ancak bazı kişilerde gıda alerjileri egzamayı tetikleyebilir; böyle bir durumdan şüpheleniyorsanız doktorunuzla konuşun. Egzersiz yapmak sağlıklıdır, ancak ter ve sürtünme kaşıntıyı artırabilir. Egzersiz öncesi bol su için, pamuklu rahat giysiler giyin ve sonrasında ılık bir duş alıp nemlendirici uygulayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Egzama, görünüm ve kaşıntı nedeniyle özgüveni, uyku düzenini ve sosyal yaşamı olumsuz etkileyebilir. Uzun süreli kaşıntı ve alevlenmeler kaygı ve stres yaratabilir. Bu duygularla başa çıkabilmek için bir uzmandan psikolojik destek almak faydalı olabilir.

Önleme

Egzamanın ortaya çıkmasını tamamen önlemek mümkün değildir, ancak belirtileri ve alevlenmeleri önlemek mümkündür. Düzenli nemlendirme, tetikleyicilerden kaçınma, cildi tahriş eden ürünlerden uzak durma ve stres yönetimi, alevlenme sıklığını azaltabilir.

Aşılar

Egzamayı önleyen bir aşı bulunmamaktadır. Ancak egzama hastaları, cilt enfeksiyonlarına daha yatkın olduğundan ulusal aşı takvimindeki aşılar (örneğin grip aşısı) önerilebilir; aşılamaya karar vermeden önce doktorunuza danışın.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ciltte bakteriyel veya viral enfeksiyonlar gelişebilir
• Uzun süreli kaşıma ve oynama sonucu deride kalınlaşma ve renk değişikliği oluşabilir
• Uyku bozuklukları ve günlük yaşamda verim kaybı yaşanabilir
• Ciltte iz kalma riski artabilir
• Şiddetli ve yaygın egzama yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürebilir

Uzun vadeli görünüm

Egzama genellikle iyi yönetilebilen bir durumdur. Çocukların bir kısmında yaşla birlikte belirtiler azalır veya kaybolur. Düzenli cilt bakımı, doktor önerilerine uyum ve tetikleyicilerden kaçınma ile çoğu kişi günlük hayatına rahatça devam edebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.