Egzama Riskini Azaltmanın Yolları

Genel Bakış

Egzama, halk arasında 'atopik dermatit' olarak da bilinir; cildin kuruması, kızarması ve şiddetli kaşınmasıyla kendini gösteren yaygın bir cilt rahatsızlığıdır. Bulaşıcı değildir.

Egzama dünya genelinde her 100 çocuktan yaklaşık 15-20'sinde görülür; erişkinlerde de sıktır.

En sık bebeklik ve çocukluk döneminde başlar; ancak ergenlik ve erişkinlikte de devam edebilir ya da ilk kez görülebilir. Ailesinde egzama, astım veya saman nezlesi olanlarda daha yaygındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ciltte kuruluk, pul pul dökülme
• Kaşıntı (bazen çok şiddetli, özellikle geceleri)
• Kızarıklık ve hafif şişlik
• İçi sıvı dolu minik kabarcıklar
• Kaşınan bölgelerde derinin kalınlaşması

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde ağırlıklı olarak yanaklarda, saçlı deride ve gövdede; daha büyük çocuklarda dirsek içi, diz arkası, bilek ve ayak bileklerinde kırmızı, kuru ve kaşıntılı döküntüler görülür.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Erişkin ve yaşlılarda egzama daha çok el, ayak, bacak ve boyun gibi bölgelerde görülür; cilt çok kuru, çatlamış ve bazen koyu renkli görünebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Cilt bariyerinde doğuştan gelen zayıflık: Cilt normalden fazla su kaybeder ve tahriş edici maddeler daha kolay girer.
• Bağışıklık sisteminin aşırı tepkisi: Vücut bazı zararsız maddeleri tehdit olarak algılayıp iltihap oluşturur.
• Çevresel faktörler: Soğuk/kuru hava, sıcak duş, terleme, polen, ev tozu, küf ve hayvan tüyü.
• Stres ve duygusal gerginlik alevlenmeyi kolaylaştırabilir.

Risk faktörleri

• Ailede egzama, astım veya alerjik nezle öyküsü
• Cildin doğuştan çok kuru olması
• Mesleki veya evsel kimyasallara maruz kalma (temizlik maddeleri, deterjanlar)
• Yün ve sentetik kumaşların cilde sürtünmesi
• Bazı kişilerde belirli besinler (süt, yumurta, fıstık gibi) tetikleyici olabilir; ancak bu kişiye özeldir

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ciltte yayılan ağrılı kızarıklık, şişlik, sarı-yeşil akıntı ve ateş varsa aynı gün bir sağlık kuruluşuna başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kaşıntı nedeniyle uyuyamıyorsanız, döküntü sık tekrarlıyorsa veya evde bakımla geçmiyorsa bir dermatoloji polikliniğine randevu alın.

Tanı

Doktor genellikle cildinize bakarak ve şikayetlerinizi dinleyerek tanı koyar. Fizik muayene sırasında döküntünün yeri, görünümü ve kaşıntı öyküsü değerlendirilir.

Yapılabilecek testler

• Alerji testleri: Hangi maddelerin alevlenmeye yol açtığını görmek için deri delme testi ya da kan testi yapılabilir.
• Cilt biyopsisi: Çok nadiren, tanı belirsizse küçük bir cilt örneği alınıp laboratuvarda incelenebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Randevunuzda doktor büyük olasılıkla size egzamanın ne olduğunu, tetikleyicilerden nasıl kaçınacağınızı ve cilt bakımınızı nasıl yapmanız gerektiğini anlatacaktır. Gerekirse bir tedavi planı yazacaktır.

Tedavi

Egzamanın tedavisinde amaç, cildin nem dengesini korumak, iltihabı yatıştırmak ve alevlenmeleri önlemektir. Tedavi genellikle düzenli cilt bakımı, tetikleyicilerden kaçınma ve gerektiğinde ilaç tedavisinden oluşur.

Evde kişisel bakım

• Cildinizi günde en az iki kez, banyodan hemen sonra olacak şekilde yoğun bir nemlendiriciyle nemlendirin. Kokusuz ve parfümsüz ürünler tercih edin.
• Banyoyu 10-15 dakika ile sınırlı tutun; suyunuz ılık olsun, sıcak olmasın.
• Cildinizi kurularken ovalamayın, yumuşak silerek kurulayın.
• Pamuklu, yumuşak giysiler giyin; yün ve sentetik kumaşlardan kaçının.
• Tırnaklarınızı kısa tutun ve gece kaşımamak için pamuklu eldiven kullanabilirsiniz.
• Stresten uzak durmaya çalışın; düzenli uyku ve nefes egzersizleri deneyebilirsiniz.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, alevlenmeyi kontrol etmek için cilde uygulanan reçeteli kremler veya merhemler yazabilir. Bazı durumlarda ağızdan alınan ilaçlar veya ışık tedavisi (fototerapi) önerilebilir. Hangi tedavinin size uygun olduğuna doktorunuz karar verir; ilaçların adını, dozunu ve süresini doktorunuz belirler.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Egzama için cerrahi bir tedavi seçeneği yoktur.

Bu durumla yaşamak

Egzama ile yaşamak, cildinize düzenli bakım yapmayı ve tetikleyicileri tanımayı gerektirir. Alışkanlık haline geldiğinde bu bakım sadece birkaç dakika sürer ve yaşam kaliteniz önemli ölçüde artar.

Yaşam tarzı ipuçları

• Ellerinizi yıkadıktan sonra mutlaka nemlendirin.
• Yatak odanızda tozu azaltmak için yatak çarşaflarını sık değiştirin ve toz tutan eşyaları azaltın.
• Kışın ev içinde nem oranını korumaya çalışın (nemlendirici cihaz veya bir kap su koymak faydalı olabilir).
• Güneşe çıkarken güneş koruyucu kullanın, ancak cildinize uygun ürünü doktorunuza danışın.

Diyet ve egzersiz

Egzersiz genellikle faydalıdır; ancak terleme kaşıntıyı artırabilir. Egzersiz sonrası ılık duş almak ve nemlendirmek iyi bir yöntemdir. Diyet konusunda, bazı kişilerde belirli besinler egzamayı tetikleyebilir. Ancak herhangi bir gıdayı hayatınızdan çıkarmadan önce mutlaka doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kaşıntı ve cilt görünümü, özgüveni düşürebilir ve kaygı yaratabilir. Bu duyguların normal olduğunu unutmayın. Ciltle ilgili stres üzerine konuşmak, bir psikologdan destek almak veya aile içinde paylaşmak size iyi gelebilir.

Önleme

Egzamanın tamamen önlenmesi mümkün değildir. Ancak cilt bariyerini koruyarak, düzenli nemlendirme yaparak ve kişisel tetikleyicileri tanıyarak alevlenmelerin önemli bir bölümü önlenebilir. Bebeklerde anne sütü ile beslenme ve erken dönemde cilt bakımı, riski azaltmaya yardımcı olabilir.

Aşılar

Egzamanın kendisi için özel bir aşı yoktur. Ancak egzama cildi enfeksiyonlara daha açık hale getirebildiğinden, aşı takvimine uymak (örneğin tetanos ve grip aşıları) enfeksiyon riskini azaltır.

Tarama programları

Egzama için toplum genelinde yapılan rutin bir tarama testi yoktur. Ailenizde egzama varsa ve cildinizde şüpheli belirtiler başlarsa, erken dönemde dermatolojiye başvurmak en doğrusudur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Deri enfeksiyonları: Kaşıma nedeniyle oluşan açıklıklardan bakteri girerek enfeksiyona yol açabilir.
• Uyku bozuklukları ve kronik yorgunluk
• Özgüven eksikliği, kaygı ve depresyon riski
• Ciltte kalıcı renk değişikliği veya kalınlaşma

Uzun vadeli görünüm

Egzama uzun süreli bir durumdur ancak çoğu kişi doğru bakım ve hekim desteğiyle belirtilerini büyük ölçüde kontrol altına alır. Çocukların yarısından fazlasında egzama ergenlikle birlikte belirgin şekilde hafifler. İyi bir bakım planıyla yaşam kalitesi çok yüksek tutulabilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.