Egzama ve İş Yerinde Korunma

Genel Bakış

Egzama, ciltte kuruluk, kaşıntı, kızarıklık ve bazen içi su dolu kabarcıklarla kendini gösteren iltihaplı bir cilt rahatsızlığıdır. İş yerinde temas edilen kimyasallar, tozlar, sabunlar veya sık su teması gibi etkenler egzamayı tetikleyebilir ya da var olan egzamayı kötüleştirebilir.

Çok yaygındır. Her 10 kişiden 1'i hayatının bir döneminde egzama yaşayabilir. İş yerinde su, deterjan, kimyasal madde veya tozla çalışanlarda el egzaması özellikle sık görülür.

Egzama her yaştan insanı etkileyebilir, ancak sıklıkla çocuklukta başlar. Yetişkinlerde ise en çok elleriyle sürekli su, sabun, çözücü veya kimyasal temas edenlerde; örneğin temizlik personeli, sağlık çalışanları, kuaförler, inşaat işçileri ve gıda sektöründe çalışanlarda görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kaşıntı
• Kızarıklık
• Ciltte kuruluk ve pullanma
• Çatlama
• İçi su dolu küçük kabarcıklar (özellikle ellerde ve parmak aralarında)
• Ciltte kalınlaşma ve deri çizgilerinin belirginleşmesi

Çocuklarda belirtiler

• Yanaklarda, dirsek içlerinde ve diz arkalarında kızarıklık
• Kaşınan bölgelerde yoğun kuruluk
• Uykuyu bölen kaşıntı atakları
• Kabarcıkların patlamasıyla oluşan ağlamtılı bölgeler

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Cilt inceldiği için daha belirgin kuruluk ve çatlama
• Eldeki derinin kalınlaşması ve çatlaması
• Uzun süreli kaşıntıya bağlı uyku bozukluğu
• İyileşen bölgelerde koyulaşma veya renk değişikliği

Nedenler

Ana nedenler

• İş yerinde su ve sabunla sık temas (temizlik, gıda, sağlık alanları)
• Çözücüler, yağlayıcılar, asitler veya alkali maddeler
• Metaller, özellikle nikel tutabilen araç gereçler ve takılar
• Lateks eldivenler
• Toz, toprak, çimento ve talaş gibi tahriş edici parçacıklar
• Soğuk, kuru hava ve düşük nem
• Tekrarlayan sürtünme ve mekanik baskı

Risk faktörleri

• Astım veya saman nezlesi gibi atopik bünye
• Ailede egzama öyküsü
• İşte koruyucu eldiven kullanmamak
• Eldivenleri uzun süre terli bırakmak
• Elleri çok sık ve sert sabunla yıkamak
• Cilt bakımını ihmal etmek

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ciltte enfeksiyon belirtileri varsa (irin, sarı kabuklanma, artan ağrı)
• Yoğun kaşıntı ve kızarıklık günlük aktivitelerinizi engelliyorsa
• İş yerinde temas ettiğiniz bir madde sonrası hızla yayılan döküntü gelişirse

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Belirtiler 2 haftadan uzun sürüyorsa
• Cilt kuruluğu ve kaşıntı tekrarlıyorsa
• İş değişikliği veya farklı görev düzenlemesi gerekip gerekmediğini öğrenmek için
• Egzamanın işle ilişkisini netleştirmek istiyorsanız

Tanı

Doktor öncelikle cildinizi muayene eder, şikayetlerinizi ve iş ortamınızı sorar. Tanı genellikle klinik görünüme ve öyküye dayanır.

Yapılabilecek testler

• Yama testi (iş yerinde temas ettiğiniz maddelere alerji olup olmadığını anlamak için)
• Alerji kan testleri (sık rastlanan çevresel alerjenleri değerlendirmek için)
• Cilt kazıntısı incelemesi (mantar enfeksiyonu gibi benzer durumları ekarte etmek için)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında iş yerinde kullandığınız koruyucu ekipmanlar, kremler ve temas ettiğiniz temizlik maddeleri hakkında sorular sorulur. Bazı durumlarda doktorunuz, iş yeri hekiminizle veya iş sağlığı uzmanıyla görüşmenizi önerebilir.

Tedavi

Egzama tedavisinin temel amacı cildi nemlendirmek, kaşıntı ve iltihabı azaltmak, cilt bariyerini güçlendirmek ve iş yerindeki tetikleyicilerden kaçınmaktır. Tedavi kişiye özeldir ve genellikle cilt bakımı koruyucu önlemlerle birlikte ilerler.

Evde kişisel bakım

• İş sırasında pamuklu eldiven üzerine uygun nitril veya vinil eldiven kullanmak (latekse duyarlıysanız lateks eldivenden kaçının)
• Eldiveni kısa süreli ve kuru tutmaya çalışmak; elinizi yıkadıktan sonra tam kurulamak
• Kokusuz, parfümsüz yoğun nemlendiricileri iş günü boyunca düzenli olarak kullanmak
• Elleri çok sıcak su yerine ılık suyla ve az sabunla yıkamak
• Bariyer kremleri işe başlamadan önce cilde uygulamak
• İş sonrası ellerinizi nazikçe kurulayıp hemen nemlendirici sürmek

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz durumunuza uygun olarak cilde sürülen losyon ve kremler, gerekirse iltihap ve kaşıntıyı azaltan topikal ilaçlar ve ağır vakalarda ağızdan alınan ilaçlar veya ışık tedavisi önerebilir. Tedavide kullanılacak maddeler ve süre, yalnızca doktorunuz tarafından belirlenmelidir. İlaç isimleri ve dozlarla ilgili kararları kendiniz vermeyiniz.

Bu durumla yaşamak

İş yerinde egzamayla yaşamak, düzenli cilt bakımını ve doğru korunmayı bir alışkanlık hâline getirmeyi gerektirir. Her iş gününün başında ve sonunda eldiven kullanımına özen göstermek, cildi nemlendirmek ve tetikleyicilerle teması azaltmak en önemli adımlardır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Pamuklu, yumuşak ve terletmeyen giysileri tercih etmek
• Sıkı yün ve sentetik kumaşların direkt temastan kaçınmak
• Kaşıntıyı artıran stresle başa çıkmak için nefes egzersizleri veya yürüyüş yapmak
• Uyku düzenine dikkat etmek; kaşıntı uykuda artış gösterebilir
• İş yerinde molalarda cildin nefes alması için eldivenleri kısa süreli çıkarmak

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenmek, bağışıklık sistemini destekleyebilir. Egzamada özel bir diyet herkeste aynı işe yaramaz; ancak hangi gıdanın şikayetlerinizi artırdığını gözlemlemek faydalı olabilir. Düzenli egzersiz stresi azaltır ve genel sağlığı destekler, ancak egzersiz sonrası terlemeyi fark edip duş almak kaşıntıyı önlemeye yardımcı olabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kaşıntı, görünür döküntüler ve iş yerinde sürekli bakım gerektiren egzama hem özgüveni hem de iş yaşamını etkileyebilir. Bu durumda yalnız olmadığınızı bilmek ve psikolojik destek almak önemlidir. Kaygı ve stres egzamayı artırabilir, bu yüzden kendinize zaman ayırmak ve zorlandığınızda profesyonel destek aramak değerlidir.

Önleme

Egzamayı tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da iş yerinde alınacak basit önlemlerle hem egzama gelişme riski hem de mevcut egzamanın alevlenme sıklığı ciddi şekilde azaltılabilir. Cildi nemli tutmak, koruyucu eldiven kullanmak ve tahriş edici maddelerden uzak durmak en etkili yöntemlerdir.

Aşılar

Egzamayı doğrudan önleyen bir aşı geliştirilmemiştir. Ancak egzamalı kişilerin genel aşı takvimini, özellikle cilt enfeksiyonlarına karşı koruyucu aşıları (tetanos, difteri, boğmaca gibi) ihmal etmemesi önerilir. Aşı konusunda aile hekiminize veya işyeri hekiminize danışabilirsiniz.

Tarama programları

Egzama için topluma dayalı rutin bir tarama önerilmemektedir. Ancak iş yerinde cilt sorunu yaşayan çalışanların, işe giriş muayeneleri ve periyodik sağlık kontrolleri sırasında cilt şikayetlerini dile getirmeleri erken tanı için önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ciltte bakteriyel enfeksiyon gelişebilir (irin, ağrı, artan kızarıklık)
• Uyku ve günlük yaşamı olumsuz etkileyen kronik kaşıntı
• İş kazası veya iş gücü kaybına yol açabilecek el-açık yaralar
• Ciltte kalıcı renk değişiklikleri veya kalınlaşma
• Psikolojik yük ve iş yerinde sosyal izolasyon

Uzun vadeli görünüm

Egzama tanısı alan birçok kişi, doğru tedavi ve iş yeri düzenlemeleriyle cilt belirtilerini büyük ölçüde kontrol altına alabilir. Tedavi seçenekleri her geçen yıl gelişmektedir. Sabırlı ve düzenli bir yaklaşımla hem iş yaşamınızda hem sosyal yaşamınızda egzamanın etkisini en aza indirmeniz mümkündür.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye geneli

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.