Kırık İyileşmesinde Risk Nasıl Azaltılır?

Genel Bakış

Kırık (kemik kırılması), bir kemiğin çatlaması veya tamamen kırılmasıdır. Vücut, kırık kemiği çoğu zaman kendiliğinden onarır. Ancak bazı alışkanlıklar, sağlık sorunları ve bakım hataları bu iyileşmeyi yavaşlatabilir veya durdurabilir. Kırık iyileşmesinde risk azaltma; doğru beslenme, doktor kontrolü, temizlik ve yaralanmaya dikkat ederek kemiğin kaynamasını desteklemek demektir.

Evet. Kırıklar toplumda sık görülen yaralanmalardır. Çoğu kırık, doğru tedavi ve bakım ile sorunsuz iyileşir.

Kemik kırılması her yaşta görülebilir. Çocuklar ve gençler düşme veya spor yaralanmaları, yaşlılar ise denge kaybı ve kemik erimesi (osteoporoz) nedeniyle daha yüksek risk taşır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kırık bölgesinde ağrı ve hassasiyet
• Şişlik ve morarma
• Kolu veya bacağı hareket ettirmede zorluk
• Bölgenin şekil değiştirmesi veya açılı durması

Çocuklarda belirtiler

• Çocuk kullanmak istediği kol veya bacağını kullanmaktan kaçınabilir
• Dokunulduğunda ağlayabilir veya huzursuz olabilir
• Yürüme yaşındaki çocuk yürümek istemeyebilir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Ağrı bazen çok belirgin olmayabilir
• Düşme sonrası kişi ayağa kalkamayabilir veya kalçasında/bacağında ağrı duyar
• Bağımsız hareket yeteneği birden azalabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Düşme
• Trafik kazası veya spor yaralanması
• Doğrudan darbe veya çarpma
• Kemik erimesi (osteoporoz) nedeniyle kemiğin zayıflaması

Risk faktörleri

• Sigara ve alkol kullanımı
• Dengesiz beslenme (yetersiz kalsiyum, D vitamini ve protein)
• Şeker hastalığı, böbrek veya bağırsak hastalıkları
• Uzun süre kortizon gibi bazı ilaçları kullanmak (doktor kontrolünde)
• İleri yaş

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil belirtilerden herhangi biri varsa
• Alçı veya atelin altında artan ağrı, şişlik veya ısı artışı
• Açık yara varsa ve aşı bilgisi güncel değilse hemen başvurun

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kırık tedavisi sırasında doktorun planladığı kontrolleri aksatmayın
• Ağrı ve şişlik azalıyor ancak iyileşme birkaç haftada ilerlemiyorsa kontrol isteyin
• Fizik tedavi programına düzenli gitmek önemlidir

Tanı

Doktor önce kırık bölgesini muayene eder, hareket ettirmeyi deneyebilir ve röntgen isteyebilir. Bazı durumlarda daha ayrıntılı görüntüleme gerekebilir.

Yapılabilecek testler

• Röntgen (en sık kullanılan görüntüleme yöntemi)
• Bilgisayarlı tomografi (BT)
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR), özellikle yumuşak doku hasarında

Randevunuzda neler beklenir

Muayenede doktor, kırığın yerini ve tipini belirler. Kırık yerinden oynamışsa veya parçalanmışsa tedavi planı buna göre yapılır. Genellikle ağrıyı azaltmak için ilaç ve dinlenme önerilir. Hangi görüntülemelerin yapılacağını doktorunuz belirler.

Tedavi

Kırık tedavisinin amacı, kemiğin uçlarını doğru hizaya getirmek, hareketsiz tutmak ve iyileşme sırasında ağrıyı kontrol etmektir. İyileşme, kemiğin kendini yenileyebilmesine bağlıdır.

Evde kişisel bakım

• Kırık olan bölgeyi dinlendirin ve üzerine yük vermeyin
• İlk günlerde şişliği azaltmak için bölgeyi kalp seviyesinin üzerinde tutun ve buz uygulayın
• Alçı veya ateli kuru tutun; ıslanmasına izin vermeyin
• Doktorunuzun onayı olmadan alçıyı çıkarmayın
• Sigara ve alkolden uzak durun

Tıbbi tedaviler

Doktor, ağrıyı yönetmek için uygun ağrı kesiciler önerebilir. Alçı, atel veya özel cihazlarla kırık bölge sabitlenir. Kaynama sürecinde bazı hastalar için kemik oluşumunu destekleyen tedavi yöntemleri doktor tarafından değerlendirilebilir. Fizik tedavi, kas gücünü korumak ve hareketi geri kazanmak için tedavinin önemli bir parçasıdır. Hangi ilaçları kullanacağınızı asla kendi başınıza belirlemeyin; mutlaka doktorunuza danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kemiğin uçları yerinde durmuyorsa, kırık eklem içine giriyorsa veya açık kırık ise cerrahi tedavi gerekebilir. Cerrahi sırasında kemik parçaları plak, çivi veya vida gibi malzemelerle sabitlenebilir. Ameliyat kararını ortopedi uzmanı verir.

Bu durumla yaşamak

Kırık iyileşmesi sırasında günlük yaşamda bazı uyumlar gerekir. Evinizde kayma veya düşme riskini azaltmak için halıları sabitleyin, banyoda tutunma yeri kullanın. Yardımcı cihaz (koltuk değneği, yürüteç) kullanıyorsanız bunları düzenli kullanın ve doktorunuzdan nasıl kullanılacağını öğrenin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara içmeyin ve dumansız ortamda kalmaya çalışın
• Alkolü sınırlayın
• Doktorunuzun önerdiği süre boyunca ağır kaldırmaktan ve zorlamalı hareketlerden kaçının
• Düzenli uyumaya ve stresi yönetmeye çalışın

Diyet ve egzersiz

Kemik kaynaması için yeterli protein, kalsiyum ve D vitamini almak önemlidir. Süt ürünleri, yeşil yapraklı sebzeler, badem ve kemikli balık kalsiyum; güneş ışığı ve D vitamini içeren besinler (yumurta sarısı, yağlı balık) D vitamini sağlar. Ancak bir uzmana danışmadan takviye kullanmayın. Egzersize doktorunuz izin verdiğinde başlayın. Başlangıçta hafif hareketler, sonra kademeli olarak kas güçlendirme ve denge egzersizleri eklenebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uzun süre hareketsizlik, ağrı ve başkalarına bağımlı kalmak can sıkıntısı, kaygı ve moral bozukluğu yaratabilir. Bu durumun geçici olduğunu kendinize hatırlatın. Duygularınızı ailenizle ve arkadaşlarınızla paylaşın. İhtiyaç halinde doktorunuzdan veya bir ruh sağlığı uzmanından destek isteyin; bu destek iyileşme sürecinin doğal bir parçasıdır.

Önleme

Kırıkları tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da riski azaltmak mümkündür. Dengeli beslenme, düzenli yürüyüş ve denge egzersizleri kemikleri güçlendirir. Evde düşmeye karşı önlemler almak, gözlüklerinizi güncel tutmak ve doktor kontrolünde kemik sağlığını takip etmek önemlidir.

Aşılar

Kırık riskini doğrudan azaltan bir aşı yoktur. Ancak genel sağlık koruması için tetanos aşısı, açık yaralarda enfeksiyon riskini önlemeye yardımcı olur. Aşı takviminiz için aile hekiminize danışabilirsiniz.

Tarama programları

Menopoz sonrası kadınlar, 65 yaş üstü bireyler ve uzun süre bazı ilaçları kullananlar için kemik yoğunluğu testi önerilebilir. Bu test, osteoporozu erken yakalayarak kırık riskini azaltmaya yardımcı olur. Tarama yaptırıp yaptırmanız gerektiğini doktorunuza sorun.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kemik kaynaması gecikir veya hiç kaynamaz (kaynamama)
• Kemik eğri veya yanlış pozisyonda kaynar (eklem sertliği veya yanlış kaynama)
• Açık kırıklarda enfeksiyon gelişebilir
• Kaslarda güçsüzlük ve eklem hareketlerinde kısıtlılık oluşabilir

Uzun vadeli görünüm

Çoğu kırık, doğru tedavi ve bakım ile başarılı şekilde iyileşir. İyileşme süresi kişiden kişiye değişir; yaş, beslenme ve genel sağlık bunda etkilidir. Doktorunuzun önerilerine uyduğunuzda, normal yaşamınıza dönme şansınız oldukça yüksektir.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.