İşitme Sağlığınızı Koruyun: İşitme Kaybını Önleme

Genel Bakış

İşitme riskini azaltmak, işitme duyusunu yüksek seslerden, enfeksiyonlardan ve diğer zararlı etkenlerden koruyarak işitme kaybını önlemeye veya geciktirmeye çalışmaktır. İşitme kaybı çoğu zaman kalıcı olabilir, ancak doğru önlemlerle birçok vaka önlenebilir.

İşitme kaybı dünyada ve Türkiye'de oldukça yaygındır. Her yaştan insanı etkiler; özellikle gürültülü işlerde çalışanlar, konserlere gidenler ve yaşlı yetişkinler risk altındadır.

İşitme riski herkesi ilgilendirir. Yeni doğanlardan yaşlılara kadar herkes işitme kaybı yaşayabilir, ancak gürültülü ortamda çalışanlar, kulaklıkla yüksek sesle müzik dinleyenler, diyabet ve yüksek tansiyonu olanlar ile ailesinde işitme kaybı öyküsü bulunanlar daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yüksek seslerden sonra geçici kulak çınlaması
• Konuşmaları kalabalık ortamda zorlukla anlamak
• Televizyonun sesini sürekli açmak ihtiyacı
• Kulakta dolgunluk, basınç hissi
• Karşısındaki kişilere sık sık 'efendim?' diye tekrarlatmak

Çocuklarda belirtiler

• Sese tepki vermemek veya sesin geldiği yönü bulamamak
• Konuşma gecikmesi veya geç konuşma
• Okul başarısında düşüş
• Sık sık kulak ağrısı veya kulak akıntısı şikayeti
• Televizyonu çok yakından izleme veya sesi çok açma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Telefonda konuşurken zorlanma
• Konuşmaları takip edememe, sürekli tekrarlatma
• Sosyal ortamlardan uzaklaşma
• Televizyonun sesini başkalarına rahatsız edici düzeyde açma
• Kapı zili veya alarm gibi yüksek sesleri duyamama

Nedenler

Ana nedenler

• Yüksek sese maruz kalmak (iş, konser, kulaklık)
• Yaşlanmaya bağlı işitme kaybı
• Kulak enfeksiyonları ve iltihapları
• Kulağın kulak çöpüyle temizlenmesi
• Bazı hastalıklar (diyabet, yüksek tansiyon) ve kulak için zararlı ilaçlar

Risk faktörleri

• Gürültülü işyerlerinde çalışma
• Yüksek sesli müzik dinleme alışkanlığı
• Sigara içmek
• Ailede işitme kaybı öyküsü
• Sık kulak enfeksiyonu geçirme
• Kontrolsüz diyabet ve yüksek tansiyon

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani işitme kaybı yaşarsanız
• Kulak ağrısı, akıntı veya kanama olursa
• Kulağınıza yabancı cisim kaçarsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Çınlama, dolgunluk hissi veya konuşmaları anlamada güçlük giderek artıyorsa
• 50 yaşın üzerindeyseniz yılda bir işitme kontrolünden geçmek
• Çocuğunuzda konuşma gecikmesi veya sese tepkisizlik fark ederseniz

Tanı

Doktorunuz önce kulaklarınızı özel bir aletle (otoskop) muayene eder. Daha sonra işitme testi yapılır; bu ağrısızdır ve genellikle birkaç adımda tamamlanır.

Yapılabilecek testler

• Otoskopi (kulağın içine bakma)
• Odyometri (işitme testi)
• Timpanometri (kulak zarının hareketini ölçer)

Randevunuzda neler beklenir

İşitme testi sırasında ses geçirmez bir kabinde kulaklık takarsınız, belirli sesleri duyduğunuzda düğmeye basarsınız. Test yaklaşık 20-30 dakika sürer; sonuçlar işitme kaybının olup olmadığını, tipini ve derecesini gösterir.

Tedavi

İşitme kaybının tedavisi altta yatan nedene bağlıdır. Bazı durumlarda ilaç tedavisi, kulak tıkacının temizlenmesi veya işitme cihazı önerilebilir. Kalıcı ve geri dönüşümsüz olan durumlarda işitme cihazları en sık kullanılan çözümdür.

Evde kişisel bakım

• Gürültülü ortamlarda kulak koruyucu kullanın
• Kulaklıkla sesi yükseltmekten kaçının, ses düzeyini %60'ta tutun ve saatte en fazla 60 dakika dinleyin
• Kulaklarınızı asla kulak çöpü veya sivri cisimlerle temizlemeyin
• Kulak ağrısı ve akıntıda doktora gidene kadar kulağa su veya damla damlatmayın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kulak enfeksiyonu veya iltihap varsa uygun ilaçları reçete edebilir. Tıkaçla oluşan işitme kaybında kulak yıkama ve aspirasyon yapılabilir. Ani işitme kaybında zamanında müdahale önemlidir ve doktorlar genellikle kortikosteroid ilaçlar kullanır. İşitme cihazları, işitme kaybının derecesine göre ayarlanır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren, kulak zarı delikleri, orta kulak iltihabı veya yapısal problemler için cerrahi müdahale gerekebilir. Ameliyat kararını doktorunuz ihtiyaca göre verir.

Bu durumla yaşamak

İşitme kaybıyla yaşamayı kolaylaştırmak için çevrenizdekilere durumunuzu söyleyin, yüz yüze konuşun, kalabalık ve gürültülü ortamlardan uzak durmaya çalışın ve gerekirse işitme cihazınızı düzenli kullanın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Gürültülü konser ve etkinliklerde mutlaka kulak koruyucu kullanın
• Müzik ve telefonu kulaklıkla dinlerken düşük ses seviyesini tercih edin
• Sigara içmeyin, böylece damar sağlığınızı koruyarak iç kulağa kan akışını destekleyin
• Düzenli egzersiz yaparak kan dolaşımını iyileştirin

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme, kan şekeri ve tansiyon kontrolü işitme sağlığını dolaylı olarak destekler. Yürüyüş gibi orta düzeyde egzersizlerin kan dolaşımını artırdığı ve işitme yollarını beslediği düşünülmektedir. Sebze, meyve ve tam tahıllı gıdalardan zengin bir beslenme uygulayın; ancak ek vitamin takviyelerini doktorunuza danışmadan kullanmayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

İşitme kaybı bazen yalnızlık veya iletişim güçlüğü nedeniyle depresyona yol açabilir. Bu duyguları tanımak normaldir. Güvendiğiniz birine duygularınızı anlatın; gerekirse bir psikologdan veya bir kulak-burun-boğaz uzmanından destek isteyin.

Önleme

Birçok işitme kaybı önlenebilir. En etkili yol, yüksek sesten kaçınmak ve gürültüye maruz kalırken kulak koruyucu kullanmaktır. Yaşla gelen işitme kaybı tamamen önlenemese de gürültüden uzak yaşam ve sağlıklı alışkanlıklarla geciktirilebilir.

Aşılar

Kızamıkçık (rubella), kabakulak ve menenjit gibi bazı enfeksiyon hastalıkları işitme kaybına neden olabilir. Bu hastalıklardan korunmanın en iyi yolu aşı takvimini düzenli tamamlamaktır. Sağlık Bakanlığı'nın ulusal aşı takviminde bu aşılar yer almaktadır.

Tarama programları

Türkiye'de tüm yeni doğan bebeklere işitme taraması yapılmaktadır. Ayrıca okul çağı çocuklarında da işitme taramaları uygulanır. Yetişkinlerde özellikle 50 yaş üstü ve gürültülü ortamlarda çalışanların yılda bir işitme testi yaptırması önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalıcı ve ilerleyici işitme kaybı
• Sosyal iletişim problemleri ve yalnızlık
• Depresyon ve kaygı bozuklukları
• Bilişsel fonksiyonlarda zorlanma (özellikle yaşlılarda)

Uzun vadeli görünüm

Doğru ve zamanında önlemlerle ya da uygun tedavi ve cihazlarla işitme kaybı olan kişilerin çoğu normal bir hayat sürdürebilir. İşitme kaybı hayatın sonu değildir; erken farkındalık ve tedavi ile iletişim kurmaya devam etmek elbette mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.